Lo mai một ca trù Ngãi Cầu

Thôn Ngãi Cầu (An Khánh, Hoài Đức) từ xưa đã có truyền thống hát ca trù. Nhưng việc bảo tồn di sản này ngày càng trở nên khó khăn. Nghệ nhân Chu Chí Cang (Xuân Cang), người có nhiều năm gắn bó với ca trù Ngãi Cầu bày tỏ nỗi lo lắng.

CLB ca trù Ngãi Cầu tham gia Liên hoan tài năng trẻ ca trù Hà Nội năm 2016. Ảnh tư liệu
CLB ca trù Ngãi Cầu tham gia Liên hoan tài năng trẻ ca trù Hà Nội năm 2016. Ảnh tư liệu

Tiếp xúc với ca trù từ tấm bé, nghệ nhân Chu Chí Cang lớn lên trong tiếng trống, tiếng đàn đáy, tiếng hát. Với tình yêu ca trù và khát khao đem ca trù phổ biến rộng rãi trong công chúng, ông Cang đã tham gia nhiều hoạt động để ca trù có vị trí trong cộng đồng. Tuy vậy, những nỗ lực của riêng ông và một cộng đồng nhỏ mang tên Câu lạc bộ ca trù Ngãi Cầu mà ông là chủ nhiệm vẫn chưa thể đủ.

Nghệ nhân Xuân Cang dùng hai chữ “gay go” để nói về sự thiếu quan tâm của thế hệ trẻ với ca trù. Những năm đầu thành lập, câu lạc bộ còn xuất hiện những thành viên nhỏ tuổi tài năng, hay những bạn trẻ được các nghệ nhân dạy dỗ kỹ càng. Các bạn tham gia nhiều cuộc thi và giành nhiều giải thưởng. Tuy vậy, theo thời gian, ca trù vẫn phải xếp sau những nỗi lo khác. Và cứ dần dần như thế, một lớp trẻ từng gắn bó với ca trù đã tạm gác môn nghệ thuật này lại chăm lo cho cuộc sống của mình. Ông Cang tâm sự, việc truyền dạy ca trù cho thế hệ sau là điều ông vẫn luôn tha thiết. Dẫu vậy, ngày càng có ít những cô cậu thiếu niên tìm đến ông để hỏi về ca trù. Thậm chí, khó tìm thấy bóng dáng người trẻ đứng nghe ca trù mỗi dịp hội làng. Việc truyền môn nghệ thuật này cho thế hệ trẻ địa phương đang rất khó khăn.

Hiện tại, thời gian sinh hoạt của câu lạc bộ ca trù Ngãi Cầu không còn đều đặn, các thành viên cũng giảm dần theo từng lần họp mặt. Từ ban đầu với gần 30 thành viên, hiện tại, câu lạc bộ chỉ còn lại dưới 10 người. Dẫu được sự ủng hộ của các cơ quan ban,sư ngành, ca trù Ngãi Cầu chưa có những bước tiến tiếp theo. Nghệ nhân Xuân Cang bày tỏ hy vọng, chính quyền địa phương sẽ có những động thái mang tính thực chất để lưu giữ, bảo vệ di sản ca trù. Phải vực dậy và khiến ca trù Ngãi Cầu trở thành dấu ấn thu hút khách thập phương, để các thế hệ sau này còn có cơ hội trải nghiệm môn nghệ thuật đậm chất Việt này.

Có thể bạn quan tâm

Trung úy Trần Việt Hoàng, Chính trị viên Đại đội 14, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 lan tỏa giá trị của thơ ca thông qua hoạt cảnh sân khấu.

Trang sách mở đường văn trong quân ngũ

Không ít người lính trở thành nhà văn từ những thói quen rất giản dị: Đọc sách trong thư viện đơn vị, đọc báo ở Phòng Hồ Chí Minh, ghi lại cảm xúc sau chuyến hành quân hay ca trực đêm. Từ trang sách về lịch sử, chiến tranh, con người và cuộc sống quân ngũ, nhiều cán bộ, chiến sĩ dần hình thành nhu cầu suy ngẫm, ghi chép và sáng tạo. Hành trình từ người đọc đến người viết đang góp phần làm giàu đời sống văn hóa quân đội, lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, tiếp nối dòng văn học, báo chí và nghệ thuật quân đội.

Sư đoàn 324 (Quân khu 4) ra mắt mô hình “Tủ sách quân dân” và tặng quà học sinh khó khăn tại bản Ồ Ồ Già Hóp, xã Vĩnh Tường, tỉnh Nghệ An. Ảnh: NGỰ BÌNH

Hành trang người lính thời đại mới

Nhiều tác phẩm ra đời đã lâu vẫn được cán bộ, chiến sĩ tìm đọc. Đó là những công trình nghiên cứu, hồi ký và tác phẩm lý luận của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các tướng lĩnh và nhà khoa học quân sự… Để di sản tri thức tiếp tục được kế thừa và lan tỏa, cần đưa sách trở thành hành trang trên con đường học tập, rèn luyện và trưởng thành của người lính.

Nhà thơ Hoàng Cầm (trái) và nhà văn Kim Lân gặp gỡ trước cổng Hội Nhà văn Việt Nam ngày 23/3/2000. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN

Lấy tình yêu nước, dân tộc, con người để làm thơ, viết kịch

Tháng năm nghề viết cho tôi may mắn được có một số lần gặp, hỏi chuyện nhà thơ “Lá diêu bông” Hoàng Cầm (1922-2010). Khi được nghe ông kể chuyện sáng tác kịch thơ “Kiều Loan” hồi đạo diễn Anh Tú dựng tuyệt phẩm này của ông trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ năm 2025, anh đang là NSƯT. Lần thì ông hồi ức những kỷ niệm với nhà văn Kim Lân, nhà thơ Lê Đạt khi các ông lần lượt tạ thế. Dịp khác, những kỷ niệm trong trẻo hoa niên đi chơi, đi nghe hát quan họ. Và không thể nào không nhớ đến niềm thắm thiết những tình yêu gửi về các chị…

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Ảnh: ANH QUÂN

Những chuỗi hành trình nghệ thuật

Trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật cuối tuần qua (15 và 16/8) có một triển lãm ảnh song song với ra mắt sách của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (số 21 Phạm Ngọc Thạch, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Từng là biểu tượng của sự đơn sơ một thời, chiếc gáo dừa mộc mạc đang được các nghệ nhân làng nghề Bối Khê khoác lên mình “chiếc áo” khảm trai sang trọng.

Tòa thành đất rộng lớn và được coi là cổ nhất khu vực Đông Nam Á.

Nhiều cân nhắc khi sắp làm hồ sơ thế giới thành Cổ Loa

Điều khó nhất với Cổ Loa là khoanh vùng vùng lõi! Đó là lưu ý từ Văn phòng UNESCO tại Việt Nam tại Hội thảo khoa học Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa do UBND Thành phố Hà Nội và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức. Tới đây hồ sơ đề nghị Khu di tích Cổ Loa là Di sản Thế giới sẽ được xây dựng.

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Sau hai ngày ra mắt, MV “Thiên đường với người thương” của ca sĩ Phương Mỹ Chi đạt 2 triệu lượt xem, trở thành ca khúc đứng số 1 trên các nền tảng số, nhận nhiều sự quan tâm của công chúng trong nước và quốc tế, đặc biệt là niềm hứng khởi của các bạn trẻ trước các cảnh quay đầy chất điện ảnh cũng như âm nhạc giàu âm hưởng văn hóa Khmer Nam Bộ. Phương Mỹ Chi hạnh phúc chia sẻ ngay sau khi MV cán mốc 2 triệu lượt xem.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.