Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam- Tín ngưỡng độc đáo vùng Tây Nam Bộ

Diễn ra từ ngày 22 đến ngày 27/4 Âm lịch tại miếu Bà Chúa Xứ núi Sam (Châu Đốc, An Giang), Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ là tín ngưỡng độc đáo từ cổ xưa của vùng Tây Nam Bộ, với các nghi thức tâm linh và diễn xướng nghệ thuật. Lễ hội đã chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 4/12/2024 vừa qua.
Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam. (Ảnh: Cục Di sản văn hóa)
Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam. (Ảnh: Cục Di sản văn hóa)

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam diễn ra từ ngày 22 đến ngày 27/4 Âm lịch, trong miếu Bà Chúa Xứ núi Sam và khu vực bệ đá thờ Bà trên núi Sam, là các nghi thức tâm linh và diễn xướng nghệ thuật, biểu hiện niềm tin, sự biết ơn Mẹ Đất - Mẹ Xứ sở của cộng đồng các dân tộc Việt, Chăm, Khmer và Hoa ở Châu Đốc, An Giang.

Bà Chúa Xứ là vị thánh Mẫu trong tín ngưỡng thờ nữ thần, luôn che chở, phù trợ cho dân chúng. Tục lễ Bà, tham gia lễ hội để thỏa mãn niềm tin và sự mong cầu về sức khỏe, bình an và tài lộc của cộng đồng Khmer, Chăm, Hoa, Việt ở Châu Đốc, An Giang cũng như cư dân vùng Tây Nam Bộ.

Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam là sự kế thừa, tiếp thu, tích hợp và sáng tạo của cư dân Việt trong quá trình khẩn hoang và là sự tổng hòa của tín ngưỡng thờ Mẫu của các dân tộc Việt, Chăm, Khmer và Hoa.

Lễ hội nhằm tôn vinh Nữ thần bảo trợ, ban tài, lộc, sức khỏe, bình an cho người dân địa phương, đồng thời là môi trường giáo dục truyền thống đạo đức “uống nước nhớ nguồn”, nhắc nhở công lao dựng nước, giữ nước của cha ông, đề cao vai trò của người phụ nữ và thể hiện sự giao thoa trong sáng tạo, thực hành văn hóa và sự hòa hợp của các dân tộc cùng chung đức tin trong cùng một phạm vi lãnh thổ.

Diễn xướng trong Lễ hội.

Diễn xướng trong Lễ hội.

Việc UNESCO ghi danh Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ nâng cao ý thức của cộng đồng trong việc cùng tổ chức, quản lý và gìn giữ di sản chung, gắn kết cộng đồng các dân tộc ở Việt Nam; từ đó, nâng cao sự tôn trọng văn hóa trong việc thể hiện niềm khát vọng chung về cuộc sống an lành, mưa thuận gió hòa, nhân khang, vật thịnh.

Việc ghi danh này của UNESCO cũng góp phần chia sẻ hình thức thực hành Lễ hội, khẳng định vai trò của các nghi lễ mang tính chất dung hợp văn hóa các cộng đồng nên phản ánh sự đa dạng văn hóa.

Lễ hội được UNESCO ghi danh sẽ thúc đẩy sự hiểu biết, đối thoại giữa cộng đồng các dân tộc có tín ngưỡng thờ Nữ thần ở Việt Nam, tại khu vực Đông Nam Á và trên thế giới, đề cao những sáng tạo văn hóa tâm linh của các dân tộc và góp phần nhận diện sự tương đồng về văn hóa giữa các dân tộc.

Lễ hội thu hút sự tham gia của đông đảo người dân.

Lễ hội thu hút sự tham gia của đông đảo người dân.

Theo Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, Hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam của Việt Nam đáp ứng 5 tiêu chí để được ghi danh tại Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Thứ nhất, Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam được cộng đồng người Kinh, Khmer, Chăm và Hoa tại thành phố Châu Đốc tổ chức. Di sản này bao gồm việc thực hiện các nghi lễ tôn giáo và nghệ thuật diễn xướng dân gian để bày tỏ lòng biết ơn đối với Nữ thần Xứ sở. Các nghi lễ, phong tục và kỹ năng thực hành nghi lễ liên quan đến di sản này được trao truyền trong gia đình và cộng đồng thông qua truyền miệng, thực hành trực tiếp và tham gia vào lễ hội.

Lễ hội thúc đẩy giao lưu văn hóa, gắn kết cộng đồng và hòa hợp dân tộc, đồng thời là phương tiện để khẳng định vai trò quan trọng của phụ nữ trong xã hội và những đóng góp của cha ông trong việc xây dựng đất nước.

Thứ hai, Di sản góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, bình đẳng giới, phát triển kinh tế toàn diện, cũng như thúc đẩy hành động bảo vệ bền vững môi trường và khí hậu, bảo vệ hòa bình và gắn kết xã hội.

Cụ thể, di sản góp phần vào sự gắn kết xã hội của các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam và thúc đẩy sự tôn trọng văn hóa thông qua việc thể hiện nguyện vọng chung của các cộng đồng tham gia lễ hội về một cuộc sống an khang, thịnh vượng và hòa bình.

Di sản cũng khuyến khích sự tham gia của mọi người thuộc mọi lứa tuổi, giới tính, không phân biệt địa vị xã hội, qua đó thúc đẩy bình đẳng giới.

Thứ ba, Nhà nước đã đề xuất các biện pháp bảo vệ, bao gồm các nỗ lực cùng với đại diện thành viên cộng đồng thực hành và trao truyền di sản, tận tâm truyền đạt kiến thức liên quan về lễ hội cho con cháu trong gia đình và các thành viên trong cộng đồng.

Lễ hội đã được đưa vào tài liệu giảng dạy tại các trường trung học địa phương và những người phụ trách các Hội đoàn tích cực kết nối, vận động các thành viên cộng đồng cùng nghệ nhân tham gia tổ chức, thực hành lễ hội.

Các ấn phẩm, phim ảnh và các dự án nghiên cứu và tư liệu hoá tiếp tục quảng bá di sản này một cách rộng rãi đến công chúng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang đã hỗ trợ các cộng đồng trong việc tu bổ và tôn tạo các không gian thực hành di sản.

Thứ tư, hồ sơ đề cử đã thể hiện rõ vai trò của các cơ quan, các nghệ nhân và đại diện cộng đồng để xây dựng hồ sơ đề cử.

Các cuộc họp đã được tổ chức với sự tham gia của đại diện từ các cộng đồng Kinh, Hoa, Khmer và Chăm. Các đại diện cộng đồng đã xây dựng kế hoạch bảo vệ, cung cấp dữ liệu về những đồ vật phục vụ nghi lễ, đề cử di sản và cung cấp các tài liệu bắt buộc khác bao gồm video, ảnh và thư đồng thuận. Hồ sơ đề cử đã cung cấp đầy đủ các thư đồng thuận và cam kết bảo vệ từ các cộng đồng liên quan khác nhau.

Và tiêu chí cuối cùng, di sản được đưa vào Danh mục quốc gia Di sản văn hóa phi vật thể và Danh mục kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể của An Giang và của quốc gia trong Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hoá phi vật thể do Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý.

Danh mục kiểm kê được cập nhật hằng năm với sự phối hợp của đại diện cộng đồng và nghệ nhân. Thông tin về quy trình kiểm kê dựa trên cộng đồng được đã đưa vào Báo cáo định kỳ quốc gia của Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Công trình Bệnh viện đa khoa tỉnh Bến Tre gấp rút hoàn thành để đưa vào sử dụng.

Tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công

Tỉnh Vĩnh Long triển khai đợt cao điểm “90 ngày đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026”, tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, đấu thầu và thi công.

Công an tỉnh An Giang chủ động giữ vững địa bàn, bảo đảm an toàn tuyệt đối trước thềm APEC 2027.

Bảo đảm an toàn tuyệt đối Tuần lễ cấp cao APEC 2027

Hướng tới Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 2027 dự kiến diễn ra vào tháng 11/2027 tại Đặc khu Phú Quốc, Công an tỉnh An Giang đang chủ động triển khai hàng loạt giải pháp bảo đảm an ninh, trật tự “từ sớm, từ xa”.

Du khách trải nghiệm check-in cảnh đẹp bóng núi Cô Tô trong hoàng hôn.

Đánh thức tiềm năng du lịch đồng quê

Từ tình yêu ruộng đồng và những ký ức tuổi thơ gắn với mùa nước nổi, anh Đinh Hoàng Tính, 32 tuổi, ở xã Cô Tô, tỉnh An Giang đã xây dựng mô hình du lịch từ lợi thế cảnh sắc quê nhà.

Cụ thể hóa “ước mơ” an cư cho người lao động

Cụ thể hóa “ước mơ” an cư cho người lao động

Tỉnh Vĩnh Long tập trung phát triển nhà ở xã hội thông qua các dự án đang triển khai, chuẩn bị khởi công và mời gọi đầu tư. Tỉnh chú trọng xây dựng đồng bộ hạ tầng, bảo đảm chất lượng, phù hợp khả năng chi trả của người dân, nhất là người thu nhập thấp, góp phần bảo đảm an sinh và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Ông Trương Thanh Sang, ấp Hiệp Bình, xã Tân Thuận, tỉnh Cà Mau (người bên trái) thu hoạch tôm quảng canh cải tiến theo mô hình nuôi mới.

Nâng cao hiệu quả nghề nuôi tôm Cà Mau

Trước thực tế ruộng tôm canh tác theo phương thức truyền thống thường xuyên đối mặt với rủi ro dịch bệnh và ô nhiễm môi trường, nông dân Cà Mau đã mạnh dạn áp dụng khoa học, công nghệ, tiếp cận cách thức nuôi mới.

Người dân trữ nước ô nhiễm để phản ánh đến các đơn vị có liên quan.

Sớm khắc phục tình trạng nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm

Nhiều hộ dân tại xã Thanh Mỹ, tỉnh Đồng Tháp phản ánh tình trạng nước sinh hoạt mỗi tháng có vài lần chuyển sang màu đen, có lúc vàng đục, cặn và mùi hôi. Người dân mong muốn đơn vị cấp nước sớm khắc phục, bảo đảm nguồn nước sạch để sử dụng.

Xã Càng Long khám sàng lọc sức khỏe cho người dân trên địa bàn.

90 ngày đêm chăm sóc sức khỏe toàn dân ở Vĩnh Long

Tỉnh Vĩnh Long đang triển khai Chiến dịch 90 ngày đêm khám sàng lọc sức khỏe miễn phí cho toàn bộ người dân trên địa bàn. Đến nay, nhiều địa phương đã nỗ lực vượt bậc dẫn đầu trong chiến dịch, tạo nền tảng vững chắc cho chiến dịch về đích sớm hơn kế hoạch đề ra.

Một trường trung học cơ sở tại xã Phước Long được cải tạo từ một trụ sở dôi dư.

Cải tạo trụ sở dôi dư thành trường học khang trang

Tại Cà Mau hiện nay, chỉ tính trên địa bàn Bạc Liêu cũ đã có hàng trăm trụ sở dôi dư, gây lãng phí không nhỏ. Tỉnh đã chỉ đạo các cấp chính quyền và ngành chức năng tiến hành cải tạo một số trụ sở không sử dụng thành trường học khá khang trang, đáp ứng nhu cầu học tập của con em, được Nhân dân hoan nghênh.

Đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau (giữa) cùng lãnh đạo sở, ngành và xã Khánh An thực hiện nghi thức khởi công lộ giao thông nông thôn tuyến lộ Kênh Giữa.

Nâng chất lượng hạ tầng giao thông nông thôn

Các địa phương trên địa bàn tỉnh Cà Mau vừa đồng loạt khởi công nhiều công trình giao thông nông thôn trong năm 2026. Động thái vào cuộc quyết liệt nêu trên nhằm cụ thể hóa quyết tâm hành động, đưa Nghị quyết số 16-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh vào cuộc sống.

Sản phẩm từ lục bình của Hợp tác xã Kim Hưng, Cần Thơ giúp nhiều lao động nữ có việc làm.

Tập trung gỡ khó cho doanh nghiệp

Thành phố Cần Thơ hiện có gần 20.500 doanh nghiệp tư nhân, trong đó hơn 95% doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 74% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) và hơn 80% thu ngân sách. Tuy nhiên, hiện không ít doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn về vốn, thị trường, công nghệ...

Nhà thầu đang thi công kè chống sạt lở bờ sông Cổ Chiên tại phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long.

Chủ động ứng phó thiên tai

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tỉnh Vĩnh Long quyết liệt triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó với mưa lũ, triều cường, sạt lở, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản người dân.

Nhà vườn ở xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp xử lý hoa sầu riêng để tiến hành chọn trái.

Khó khăn trong xử lý sầu riêng nghịch vụ

Sầu riêng nghịch vụ thường bán được giá cao nhưng tốn nhiều chi phí và dễ gặp rủi ro do thời tiết bất lợi. Tại Đồng Tháp, năm nay mưa nhiều và kéo dài, nhiều diện tích sầu riêng được xử lý ra hoa nghịch vụ không đạt, nông dân phải tốn rất nhiều chi phí để làm lại cũng như phục hồi cây cho vụ năm sau.

Quang cảnh buổi làm việc. (Ảnh: VĂN ÚT)

Thường trực Thành ủy Cần Thơ làm việc với các địa phương về nhiệm vụ cuối năm 2026

Ngày 21/10, tại xã Vị Thủy, đồng chí Đồng Văn Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ, cùng đoàn công tác làm việc với các xã, phường về tình hình thực hiện nhiệm vụ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh năm 2026.

Ngành chức năng Vĩnh Long xử lý tiêu hủy ổ dịch tại xã Phú Quới. (Ảnh: CTV)

Vĩnh Long chủ động các giải pháp ngăn chặn dịch tả lợn châu Phi từ cơ sở

Dịch tả lợn châu Phi đang xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước, tỉnh Vĩnh Long đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp từ khoanh vùng xử lý triệt để ổ dịch phát sinh, siết chặt quản lý giết mổ đến tăng cường tập huấn cho hàng nghìn cán bộ cơ sở, quyết tâm giữ vững ổn định cho ngành chăn nuôi địa phương.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long ghi nhận và tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng Xây dựng. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng dự án hành lang đường thủy phía nam

Sáng 21/10, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Xuân Sang và Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện đồng chủ trì cuộc họp rà soát tiến độ giải phóng mặt bằng, bố trí vị trí tiếp nhận chất nạo vét thuộc dự án phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long.

Anh Trần Văn Được bên cơ sở sản xuất nước tinh khiết của gia đình. (Ảnh: KIỀU DUYÊN)

Điểm tựa tín dụng chính sách trong giảm nghèo bền vững ở Vĩnh Long

Tín dụng chính sách xã hội là một trong những nguồn vốn quan trọng trong chính sách an sinh xã hội. Tại Vĩnh Long, nguồn vốn vay ưu đãi này đã và đang khẳng định vai trò là “bệ phóng” vững chắc, nâng đỡ hàng trăm nghìn lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng chính sách mạnh dạn đầu tư sản xuất, tạo việc làm, vươn lên làm giàu.

Đại học Trà Vinh được công nhận là điểm du lịch mới của tỉnh Vĩnh Long. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Vĩnh Long công nhận Đại học Trà Vinh là điểm du lịch

Ngày 20/10, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long cho biết, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Thị Bé Mười vừa ký quyết định công nhận Đại học Trà Vinh (Khu I) là điểm du lịch của tỉnh, góp phần phát triển du lịch học đường, kết hợp trải nghiệm giáo dục, văn hóa, khoa học-công nghệ và không gian xanh.

Đại biểu tham dự hội nghị tuyên truyền bảo vệ an toàn công trình dầu khí trên biển. (Ảnh: TRẦN GIỎI)

Bộ đội Biên phòng Vĩnh Long tuyên truyền bảo vệ an toàn công trình dầu khí trên biển

Sáng 20/10, tại Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Giao Long, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Vĩnh Long phối hợp Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam) tổ chức hội nghị tuyên truyền, vận động ngư dân bảo đảm an ninh, an toàn các công trình dầu khí trên biển.