Trước thực trạng đó, ngày 6/4, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 759/QĐ-BVHTTDL về Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn liên ngành phòng, chống in lậu Trung ương.
So với quy định trước đây, văn bản lần này không chỉ mang tính kế thừa mà còn thể hiện rõ sự đổi mới về tư duy quản lý, cơ chế phối hợp và cách thức tổ chức thực hiện, qua đó kỳ vọng tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trong công tác phòng, chống vi phạm trong lĩnh vực in và phát hành.
Chuyển từ tư duy xử lý vụ việc sang kiểm soát toàn diện
Một điểm mới quan trọng của Quy chế năm 2026 là việc mở rộng phạm vi điều chỉnh. Nếu như trước đây, hoạt động phòng, chống chủ yếu tập trung vào in lậu xuất bản phẩm, thì nay đã bao quát toàn bộ các hành vi vi phạm trong lĩnh vực in, bao gồm cả việc lợi dụng hoạt động in để sản xuất hàng giả, hàng nhái.
Cách tiếp cận này phản ánh đúng xu hướng phát sinh các vi phạm mới trong thực tiễn, đồng thời cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy xử lý từng vụ việc sang kiểm soát toàn diện chuỗi hoạt động. Việc quản lý xuyên suốt từ khâu chế bản, in ấn đến gia công sau in và phát hành sẽ góp phần hạn chế vi phạm ngay từ gốc, thay vì chỉ xử lý hậu quả.
Quy chế mới đã xác định rõ hơn vai trò của Đoàn liên ngành Trung ương như một đầu mối điều phối thống nhất các hoạt động phòng, chống in lậu trên phạm vi cả nước. Không chỉ dừng lại ở kiểm tra, xử lý, Đoàn còn có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ và kết nối hoạt động giữa các cơ quan liên quan. Việc nâng cao vai trò điều phối giúp khắc phục tình trạng phân tán lực lượng, thiếu đồng bộ trong triển khai nhiệm vụ trước đây. Khi có một cơ chế điều hành thống nhất, các hoạt động kiểm tra sẽ được tổ chức bài bản, có trọng tâm và tránh chồng chéo, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc hoàn thiện các nguyên tắc hoạt động theo hướng chặt chẽ và minh bạch hơn. Quy chế đã quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn của các thành viên, đồng thời nhấn mạnh việc nghiêm cấm lợi dụng danh nghĩa Đoàn liên ngành để gây phiền hà, sách nhiễu. Những quy định này không chỉ góp phần phòng ngừa tiêu cực mà còn nâng cao uy tín của lực lượng thực thi. Việc kiểm soát quyền lực trong hoạt động kiểm tra liên ngành là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm tính công bằng, khách quan, đồng thời tạo niềm tin cho doanh nghiệp và xã hội.
Mở rộng nhiệm vụ, phát huy vai trò dẫn dắt
Bên cạnh việc duy trì mô hình liên ngành, Quy chế mới đã bổ sung những điều chỉnh nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức và vận hành. Việc thành lập Tổ Thường trực làm đầu mối tham mưu và điều phối giúp bảo đảm hoạt động của Đoàn được duy trì liên tục, không bị gián đoạn. Đồng thời, cơ chế kiện toàn nhân sự linh hoạt hơn cho phép bổ sung, điều chỉnh thành viên phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Điều này giúp tăng khả năng thích ứng của Đoàn liên ngành trước những biến động và yêu cầu ngày càng cao trong công tác quản lý.
Quy chế năm 2026 đã mở rộng hệ thống nhiệm vụ của Đoàn liên ngành theo hướng toàn diện hơn. Ngoài công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, Đoàn còn tham gia vào việc tham mưu chính sách, xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ, tổ chức đào tạo và tổng kết thực tiễn. Việc mở rộng chức năng cho thấy Đoàn liên ngành không chỉ là lực lượng thực thi mà còn đóng vai trò trung tâm trong việc điều phối và dẫn dắt toàn bộ hệ thống phòng, chống in lậu. Đây là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng đa dạng và phức tạp.
Một trong những hạn chế trước đây là sự thiếu liên kết chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương. Quy chế mới đã khắc phục vấn đề này thông qua thiết lập cơ chế phối hợp rõ ràng giữa Đoàn liên ngành Trung ương và các đội liên ngành cấp tỉnh. Cơ chế này bao gồm hướng dẫn nghiệp vụ, phối hợp kiểm tra liên tỉnh và thực hiện chế độ báo cáo hai chiều. Nhờ đó, thông tin được trao đổi kịp thời, kinh nghiệm được chia sẻ rộng rãi, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong triển khai nhiệm vụ trên phạm vi toàn quốc.
Quy chế năm 2026 cũng chú trọng đến việc hoàn thiện các điều kiện bảo đảm cho hoạt động thực thi. Các quy định về chế độ làm việc, thông tin và báo cáo được cụ thể hóa, tạo nền tảng cho việc triển khai hiệu quả. Đặc biệt, việc thiết lập đường dây nóng tiếp nhận thông tin về in lậu là một điểm mới quan trọng. Đây là công cụ giúp mở rộng kênh tiếp nhận phản ánh từ người dân và doanh nghiệp, qua đó nâng cao khả năng phát hiện vi phạm kịp thời. Sự tham gia của xã hội sẽ góp phần tăng cường hiệu quả giám sát và hỗ trợ cơ quan quản lý trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
Tóm lại, Quy chế mới không chỉ là sự điều chỉnh về mặt tổ chức mà còn thể hiện rõ định hướng tăng cường phối hợp liên ngành, siết chặt kỷ luật và nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật. Đây là những yếu tố then chốt nhằm lập lại trật tự trong hoạt động in.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này có xu hướng ngày càng tinh vi hơn, đòi hỏi phương thức quản lý phải được đổi mới tương ứng. Những nội dung cải cách trong Quy chế năm 2026 vì vậy được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc ngăn chặn, đẩy lùi in lậu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Quy chế mới không chỉ là một văn bản quản lý, mà còn là tuyên bố mạnh mẽ về quyết tâm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc lập lại trật tự, kỷ cương trong hoạt động in - một lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt đối với phát triển văn hóa và tri thức quốc gia.
