Những tháng cận Tết Nguyên đán, không khí làm khô ở các làng nghề càng trở nên náo nhiệt.
Sôi động làm khô biển
Sở hữu thế mạnh với vùng biển rộng lớn và đường bờ biển dài hơn 200 km cùng nguồn cá biển phong phú, tỉnh An Giang phát triển nghề chế biến khô truyền thống hàng trăm năm qua.
Những sản phẩm khô biển các loại như: khô cá nhồng, cá chỉ vàng, tôm khô... trở thành đặc sản nổi tiếng, phục vụ nhu cầu hằng ngày và “cháy hàng” mỗi dịp Tết.
Đầu tháng 12/2025, cơ sở chế biến cá khô Diễm Hào tại khu phố Ba Hòn, xã Kiên Lương của chị Nguyễn Thúy Diễm, sôi động hẳn lên, với hơn 20 công nhân làm việc. “Gia đình tôi gắn bó với nghề làm khô hơn 32 năm.
Cao điểm, mỗi tháng cơ sở tôi chế biến hàng chục tấn cá biển, cho ra thị trường hơn 10 tấn cá khô các loại. Khô ngon phải có bí quyết riêng và quan trọng là nguồn nguyên liệu đầu vào phải tươi, được chế biến ngay và được nắng”, chị Diễm chia sẻ.
Gần khu vực cửa biển Ba Hòn, xã Kiên Lương, cơ sở chế biến tôm khô Công Anh của anh Hồ Văn Trung cũng không kém phần sôi động. Hằng ngày, cơ sở có 30-40 nhân công thực hiện các công đoạn tỉ mỉ từ rửa, luộc, phơi, sấy để tạo ra những con tôm khô thành phẩm đỏ tươi, chắc thịt.
Anh Trung cho biết: Bình quân hằng năm, cơ sở chế biến khoảng 500 tấn tôm khô, cung ứng cho các chợ đầu mối tại Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều tỉnh, thành phố. Những tháng cận Tết Nguyên đán không khí sôi động hơn, do nhu cầu tiêu thụ mạnh, thu nhập của công nhân cũng khá hơn.
Ở đặc khu Kiên Hải, tận dụng ngày nắng tốt, bà Lê Thu Huyền tranh thủ đưa lượng lớn cá biển ra phơi nắng. “Bên cạnh cá tươi thì việc được nắng là điều kiện để những con cá biển sáng, đẹp mắt. Nghề làm khô không đơn thuần chỉ kinh doanh, mà còn góp phần giữ gìn, phát triển món ăn truyền thống; đồng thời, quảng bá thương hiệu địa phương... Khô cần thơm ngon, vị ngọt tự nhiên và độ dai vừa phải”, bà Huyền chia sẻ.
Với hơn 140 hòn đảo lớn nhỏ và nguồn nguyên liệu dồi dào, từ tháng 10 hằng năm trở đi, người làm khô biển ở các địa bàn biển đảo tỉnh An Giang đã tấp nập chuẩn bị cho vụ khô Tết. Hiện nghề làm tôm khô tại xã Kiên Lương đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang (nay là An Giang) công nhận là nghề truyền thống và Làng nghề truyền thống. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ người dân máy móc sản xuất như máy sấy, tủ đông, máy hút chân không...
Bảo tồn nét văn hóa ẩm thực truyền thống
Không chỉ nức tiếng với sản phẩm khô biển, nhiều vùng quê của tỉnh An Giang phát triển mạnh các sản phẩm tôm khô và các loại khô cá đồng. Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hiểu Phát Lê Thị Kim Thoa, xã Vĩnh Phong cho biết: Tết Nguyên đán năm nay, cơ sở hợp tác xã dự kiến chuẩn bị làm 2-3 tấn khô cá đồng gồm cá lóc, cá sặc rằn, cá phi, mắm tép… cung ứng ra thị trường. “Nguồn nguyên liệu tôm tép làm mắm, khô và khô cá đồng thì hợp tác xã mua trực tiếp trên vuông tôm trên địa bàn, vừa giảm chi phí, vừa bảo đảm cá, tép tươi ngon”, chị Thoa chia sẻ thêm.
Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thanh Thanh, xã Bình Minh Phạm Văn Nhớ cho biết: “Sản phẩm của hợp tác xã hiện đã có mặt tại 31 tỉnh, thành phố với đa dạng cá lóc, tôm khô, cá phi… Với nguồn nguyên liệu tôm, cá nước ngọt tại chỗ, hợp tác xã đều đặn cung ứng hàng chục tấn/năm”.
Cơ sở sản xuất khô cá lóc của chị Nguyễn Thị Kim Loan, ngụ ấp Long Bình, xã Long Kiến đã đặt mua các ao, chuẩn bị hàng tấn cá lóc để chế biến cá khô. Trung bình mỗi tháng, cơ sở khô cá lóc Kim Loan bán ra thị trường khoảng 500 kg khô cá lóc với nhiều chủng loại, gồm khô một nắng, hai nắng, ba nắng, khô gò má, hàm cá lóc.
Bên cạnh đó, cơ sở còn cung cấp khô cá lóc cửng, khô cá sặc bổi, cá chạch, chuột một nắng… “Khi hết nắng hoặc gặp khi trời mưa, nắng yếu phải gom lại bỏ vào tủ đông ngay, lựa nắng gắt mới mang ra phơi tiếp. Cách bảo quản như thế nhằm giúp khô luôn tươi”, chị Loan chia sẻ bí quyết.
Nghề làm khô truyền thống tại An Giang không chỉ bảo tồn nét văn hóa ẩm thực, mà còn là động lực phát triển kinh tế biển vững chắc; đồng thời, mang hương vị Tết sung túc, đặc trưng của vùng đất này.
