Chất lượng và hương vị cà-phê Robusta Việt Nam được đánh giá thơm ngon, đa dạng và khác biệt. Song, thương hiệu cà-phê Robusta nước ta vẫn chưa lan tỏa mạnh mẽ đến người tiêu dùng trên thế giới.
Mới đây, tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội Cà-phê, ca-cao Việt Nam (VICOFA) và Công ty đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) ký hợp tác về quảng bá thương hiệu cà-phê Robusta, cà-phê đặc sản Việt Nam ra toàn cầu.
Nâng cao giá trị cà-phê Robusta
Chủ tịch VICOFA Nguyễn Nam Hải cho biết, đến nay tổng diện tích cà-phê cả nước khoảng 730 nghìn ha, trong đó 95% diện tích là cà-phê Robusta. Hằng năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,5 triệu tấn, chiếm khoảng 85% tổng sản lượng cà-phê trong nước. Châu Âu là thị trường lớn nhất, chiếm gần 50% tổng sản lượng cà-phê xuất khẩu của Việt Nam, trong đó 27 nước Liên minh châu Âu (EU) chiếm gần 40%, kế đến là Nhật Bản, Mỹ…
Trong tổng lượng cà-phê xuất khẩu hằng năm của Việt Nam, hơn 91% là cà-phê nhân sống, còn lại để chế biến cà-phê hòa tan và rang xay. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến Việt Nam đứng thứ 2 về sản lượng cà-phê xuất khẩu, đứng đầu về xuất khẩu cà-phê Robusta, nhưng người tiêu dùng trên thế giới hầu như ít biết đến cà-phê Việt Nam. Mặt khác, trong các doanh nghiệp xuất khẩu cà-phê hòa tan, rang xay thì hơn 81% là doanh nghiệp FDI; các doanh nghiệp Việt Nam ngoài Trung Nguyên, L’amant, Intimex thì rất ít doanh nghiệp có thương hiệu cà-phê rang xay, hòa tan xuất khẩu.
Theo ông Hải, tuy có rất nhiều lợi thế, nhưng giá trị gia tăng và hình ảnh thương hiệu cà-phê Robusta Việt Nam chưa tương xứng với tiềm năng hiện có. Vì vậy, trong khuôn khổ chuyến công tác của đoàn doanh nghiệp Việt Nam tại Mỹ vừa qua, VICOFA đã đề nghị TPP có đề án để quảng bá thương hiệu cà-phê Việt Nam ra toàn cầu như TPP đã từng làm cho Guatemala.
Đắk Lắk hiện có khoảng 213 nghìn ha cà-phê, sản lượng hằng năm khoảng 545 nghìn tấn. Nhiều năm qua, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk luôn tiên phong triển khai các chương trình phát triển cà-phê chất lượng cao, tái canh bền vững và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng. Từ năm 2008 đến nay, tỉnh đã thực hiện nhiều dự án quan trọng; đặc biệt, vùng trồng của Đắk Lắk đã đạt chứng nhận sản phẩm không gây mất rừng 4C-EUDR của EU đầu tiên của thế giới và hiện đã số hóa 35% diện tích cà-phê toàn tỉnh.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn cho biết, từ năm 2005, tỉnh tổ chức Lễ hội Cà-phê Buôn Ma Thuột cấp quốc gia định kỳ hai năm một lần, thu hút hàng trăm nghìn lượt khách trong nước và quốc tế. Đến nay, chỉ dẫn địa lý cà-phê Buôn Ma Thuột đã được bảo hộ tại 32 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
Để phát triển thương hiệu và giá trị cà-phê, Đắk Lắk đã ban hành đề án xây dựng Buôn Ma Thuột trở thành “Thành phố cà-phê thế giới”, dành nhiều chính sách ưu đãi về thuế và tiền sử dụng đất nhằm thu hút các nhà đầu tư trong lĩnh vực cà-phê đến với Đắk Lắk. Trong khuôn khổ Lễ hội Cà-phê Buôn Ma Thuột năm 2019, tỉnh đã tổ chức cuộc thi cà-phê đặc sản đầu tiên của Việt Nam - Việt Nam Amazing Cup. Đến nay, cuộc thi đã trải qua bảy mùa rất thành công; nhiều sản phẩm đoạt giải tiếp tục tham gia và đạt thành tích cao tại các cuộc thi quốc tế, nhiều mẫu được Viện chất lượng cà-phê quốc tế chấm Fine Robusta đạt hơn 87 điểm, góp phần khẳng định vị thế cà-phê Việt Nam trên thị trường thế giới.
Nâng tầm thương hiệu cà-phê Việt
Theo Chủ tịch VICOFA, trước các quy định ngày càng khắt khe của các nước nhập khẩu, nhất là quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của EU và nhu cầu của người tiêu dùng trên thế giới ngày càng cao, công tác xuất khẩu cà-phê của Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Vì vậy, VICOFA định hướng sản xuất ngành cà-phê Việt Nam những năm tới là phát triển sản xuất theo hướng nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, tuần hoàn và thiết lập tiêu chuẩn xanh gắn liền với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý và tín chỉ carbon để nâng tầm thương hiệu cà-phê Việt Nam.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phê duyệt đề án phát triển cà-phê đặc sản Việt Nam nhằm tăng diện tích và sản lượng cà-phê đặc sản, hỗ trợ và xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Mục tiêu đến năm 2030, phát triển được 19 nghìn ha cà-phê đặc sản, sản lượng 11 nghìn tấn. Tuy nhiên, hiện tại chưa có một số liệu chính thức về tổng diện tích và sản lượng cà-phê đặc sản Việt Nam. Theo đánh giá chung, tiềm năng cà-phê đặc sản của Việt Nam rất lớn và nhu cầu giới trẻ, cùng các doanh nghiệp trẻ quan tâm đến cà-phê đặc sản ngày càng tăng.
Trong đó, Đắk Lắk là địa phương đi đầu xây dựng chỉ dẫn địa lý cà-phê Buôn Ma Thuột và từng bước phát triển cà-phê đặc sản. Chủ tịch Hiệp hội Cà-phê Buôn Ma Thuột Trịnh Đức Minh cho biết, thời gian tới, trên nền tảng định hướng phát triển ngành cà-phê giai đoạn 2025-2030, Hiệp hội sẽ đề xuất, góp ý hoàn thiện cơ chế, chính sách về nông nghiệp tái sinh, giảm phát thải, đáp ứng quy định EUDR; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cà-phê có chứng nhận chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột, cà-phê bền vững, cà-phê đặc sản và cà-phê chế biến sâu, đồng thời áp dụng công nghiệp 4.0, tăng cường truy xuất nguồn gốc, giám sát chất lượng; khuyến khích hội viên áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần hiện thực hóa đề án phát triển cà-phê bền vững tầm nhìn đến 2030 của tỉnh Đắk Lắk và đề án phát triển cà-phê đặc sản Việt Nam giai đoạn 2021-2030.
Để tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ về chất lượng, thương hiệu và giá trị của ngành cà-phê Việt Nam trên bản đồ thế giới, tỉnh Đắk Lắk cam kết đồng hành cùng các bên trong phát triển chuỗi giá trị cà-phê đặc sản, từ giống, canh tác, chế biến đến rang xay và pha chế. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn kỳ vọng: “Với sự kết nối tri thức toàn cầu từ Tổ chức Cà-phê đặc sản thế giới và vai trò dẫn dắt của VICOFA, tin rằng Việt Nam sẽ trở thành điểm đến của những người yêu Robusta trên toàn thế giới và thương hiệu cà-phê Buôn Ma Thuột sẽ trở thành thương hiệu quốc gia đối với cà-phê đặc sản Việt Nam”.
