Đa dạng phương thức tuyển sinh
Các kỳ thi riêng phổ biến nhất hiện nay phải kể đến là Đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG) và ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Kết quả của hai kỳ thi này được nhiều trường đại học trên cả nước sử dụng để xét tuyển, đặc biệt là các trường thuộc khối kỹ thuật, công nghệ, kinh tế và khoa học xã hội. Mùa tuyển sinh 2025, khoảng 90 trường sử dụng kết quả kỳ thi Đánh giá năng lực do ĐHQG Hà Nội tổ chức. Khoảng 40 trường sử dụng kết quả kỳ thi Đánh giá tư duy của Đại học Bách khoa Hà Nội và hơn 20 trường sử dụng kết quả kỳ thi Đánh giá năng lực chuyên biệt của Trường đại học Sư phạm Hà Nội…
Việc ngày càng nhiều trường sử dụng kết quả các kỳ thi riêng cho thấy xu hướng đa dạng hóa phương thức tuyển sinh, giảm dần sự phụ thuộc tuyệt đối vào một kỳ thi duy nhất là tốt nghiệp THPT. Đối với thí sinh, đây là cơ hội để tăng khả năng trúng tuyển vào ngành học mong muốn. Theo đánh giá của các chuyên gia giáo dục, ưu điểm lớn nhất của các kỳ thi riêng là khả năng đánh giá năng lực của thí sinh toàn diện hơn. Nhiều đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức học thuộc mà chú trọng khả năng tư duy logic, phân tích, xử lý tình huống và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng bên cạnh việc mở cơ hội, các kỳ thi riêng cũng tạo thêm áp lực không nhỏ cho học sinh lớp 12.
Em Lê Minh H., học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Nhân Tông (Hà Nội) cho biết: “Các kỳ thi riêng giúp em có thêm cơ hội vào trường mong muốn. Nhưng nếu không lên kế hoạch từ sớm thì rất dễ bị áp lực vì lịch học và lịch thi dày”.
Từ góc độ phụ huynh, chị Nguyễn Thị Loan (phường Hồng Hà, Hà Nội) băn khoăn: “Gia đình ủng hộ con tham gia các kỳ thi riêng nếu phù hợp, nhưng cũng lo con quá tải. Chúng tôi phải cùng con tìm hiểu kỹ thông tin từng kỳ thi để chọn lọc, tránh chạy theo phong trào”.
PGS, TS Vũ Duy Hải, Trưởng ban Tuyển sinh-Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, mục tiêu của các kỳ thi riêng không phải tạo thêm áp lực, mà là mở rộng cánh cửa vào đại học cho thí sinh có năng lực phù hợp. Một đại diện tuyển sinh của ĐHQG TP Hồ Chí Minh chia sẻ: “Kỳ thi đánh giá năng lực của chúng tôi được thiết kế nhằm đánh giá tư duy đa chiều của thí sinh, giúp các trường chọn những người phù hợp với chương trình đào tạo chuyên sâu”.
PGS, TS Vũ Duy Hải lưu ý, thí sinh cần xây dựng “chiến lược ôn luyện để tránh quá tải”, trong đó lập kế hoạch học tập theo từng giai đoạn và mức độ ưu tiên cho mỗi kỳ thi, tập trung ôn các nhóm nội dung trọng tâm, tăng cường rèn luyện kỹ năng tư duy và xử lý vấn đề thông qua luyện đề. Bên cạnh đó, cần bảo đảm nghỉ ngơi, sinh hoạt điều độ để giữ sức khỏe và tâm lý ổn định trong suốt mùa thi.
Thí sinh cần tỉnh táo lựa chọn
Cô Bùi Hoài Thanh, giáo viên Ngữ văn, Trường THPT Chuyên Hà Nội-Amsterdam khuyến cáo: “Điều quan trọng nhất đối với thí sinh là không chạy theo số lượng kỳ thi, mà cần cân nhắc kỹ năng lực bản thân và ngành học định hướng. Mỗi kỳ thi riêng có cấu trúc, yêu cầu và mục tiêu khác nhau. Việc đăng ký quá nhiều kỳ thi không những không tăng cơ hội trúng tuyển mà còn dễ làm phân tán thời gian, ảnh hưởng kết quả chung.
Theo đó, việc ôn luyện cho các kỳ thi riêng cũng cần được thực hiện một cách khoa học, tránh học dàn trải. Thí sinh nên tập trung rèn luyện kỹ năng tư duy, đọc hiểu, giải quyết vấn đề, đồng thời giữ nhịp học ổn định cho chương trình lớp 12 và kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Có thể thấy, các kỳ thi riêng đang trở thành một phần quan trọng trong bức tranh tuyển sinh đại học hiện nay. Đây là xu hướng phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục và tự chủ đại học. Tuy nhiên, để phương thức này phát huy hiệu quả, thí sinh cần được định hướng đầy đủ thông tin, có chiến lược học tập và ôn luyện hợp lý, trong khi các trường đại học cũng cần phối hợp, tránh tạo ra gánh nặng không cần thiết cho người học.
