Kỷ lục khí hậu liên tục bị phá vỡ, nguyên nhân do đâu?

Trong vài tuần qua, thế giới liên tục chứng kiến các kỷ lục khí hậu bị phá vỡ. Ngày 4/7 ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn cầu đạt ngưỡng cao nhất trong lịch sử, phá vỡ kỷ lục mới được thiết lập một ngày trước đó. Nhiệt độ trung bình mặt biển trong tháng 6 cũng ở mức cao nhất từ trước đến nay, trong khi độ che phủ băng biển ở Nam Cực giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu đạt các kỷ lục mới. (Ảnh minh họa: Shutterstock)
Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu đạt các kỷ lục mới. (Ảnh minh họa: Shutterstock)

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) mới đây xác nhận, hiện tượng El Nino đã chính thức bắt đầu, có nguy cơ khiến nhiệt độ toàn cầu tăng vọt và gây rối loạn các mô hình thời tiết và khí hậu.

Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino có tác động cộng hưởng, đẩy nhiệt độ lên các cột mốc mới. Cùng với sự sụt giảm lượng aerosol - những hạt nhỏ có thể làm chệch hướng bức xạ Mặt trời, hai yếu tố này nhiều khả năng là nguyên nhân gây ra tình trạng nóng kỷ lục trong khí quyển và đại dương.

Không chỉ là biến đổi khí hậu

Tình trạng nóng lên nhanh chóng mà chúng ta đang chứng kiến phần lớn là do hiện tượng El Nino đang xảy ra, đi kèm với xu hướng ấm lên do khí nhà kính phát sinh từ hoạt động của con người.

El Nino xuất hiện khi nhiệt độ mặt biển ở nhiều nơi trên Thái Bình Dương ấm lên đáng kể. Nhiệt độ ấm hơn mức trung bình trên mặt biển góp phần vào nhiệt độ cao hơn trung bình trên đất liền.

Đợt El Nino mạnh gần đây nhất là vào năm 2016, nhưng chúng ta đã thải ra môi trường 240 tỷ tấn CO₂ kể từ đó đến nay.

El Nino không tạo thêm nhiệt lượng mà tái phân phối nhiệt lượng hiện có từ đại dương vào khí quyển Trái đất.

Đại dương mênh mông chiếm 70% diện tích của hành tinh có khả năng lưu trữ một lượng nhiệt khổng lồ do nhiệt dung riêng cao. Đây là lý do tại sao 90% lượng nhiệt dư thừa từ sự nóng lên toàn cầu được đại dương hấp thụ.

Các dòng hải lưu luân chuyển nhiệt giữa bề mặt Trái đất - nơi chúng ta sống và đại dương sâu thẳm. Trong thời kỳ El Nino diễn ra, gió mậu dịch trên Thái Bình Dương suy yếu, đồng thời nước lạnh dâng lên bề mặt ở ven biển Thái Bình Dương của Nam Mỹ giảm đi. Điều này khiến các lớp phía trên của đại dương ấm lên.

Trong suốt tháng 6/2023, tình trạng nước biển dọc theo đường xích đạo ấm hơn mức bình thường được ghi nhận ở 400m đầu tiên của Thái Bình Dương. Do nước lạnh đặc hơn nước ấm nên tầng nước ấm này ngăn nước biển lạnh hơn dâng lên bề mặt.

Nước biển ấm ở Thái Bình Dương cũng dẫn đến giông bão gia tăng, giải phóng nhiều nhiệt hơn vào khí quyển thông qua quá trình mang tên ẩn nhiệt.

Điều này cho thấy, nhiệt lượng tích tụ từ hiện tượng nóng lên toàn cầu ẩn trong đại dương suốt đợt La Nina vừa qua đang truyền lên bề mặt và phá vỡ các kỷ lục.

Lượng aerosol giảm trên khắp Đại Tây Dương

Một yếu tố khác có khả năng góp phần vào sự nóng lên bất thường là sự suy giảm lượng aerosol trên khắp Đại Tây Dương.

Aerosol là những hạt nhỏ có thể chuyển hướng bức xạ Mặt trời chiếu đến. Bơm aerosol vào tầng bình lưu là một trong những biện pháp địa kỹ thuật mà con người có thể áp dụng để giảm bớt tác động của ấm lên toàn cầu, mặc dù việc ngừng phát thải khí nhà kính vẫn là tối ưu.

Tình trạng thiếu vắng aerosol cũng có thể làm tăng nhiệt độ. Một nghiên cứu năm 2018 kết luận, 35% thay đổi nhiệt độ mặt biển hằng năm trên Đại Tây Dương vào mùa hè ở bắc bán cầu có thể được lý giải là do sự thay đổi lượng bụi sa mạc Sahara.

Lượng bụi sa mạc Sahara phía trên Đại Tây Dương được ghi nhận thấp một cách bất thường trong thời gian gần đây.

Tương tự, quy định quốc tế mới về lượng hạt lưu huỳnh trong nhiên liệu tàu thủy được ban hành năm 2020, dẫn tới lượng khí thải lưu huỳnh dioxide (aerosol) trên bề mặt đại dương giảm.

Sự kết hợp nhiều yếu tố nêu trên là lý do các kỷ lục nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu dễ bị phá vỡ.

Hồi tháng 5 vừa qua, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) tuyên bố có 66% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu tạm thời tăng vượt mức 1,5℃ so với thời kỳ tiền công nghiệp trong vòng 5 năm tới. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của El Nino, khả năng đó bây giờ có thể đã cao hơn.

Sự vượt ngưỡng tạm thời này cho chúng ta thấy tình trạng của Trái đất trong một vài thập kỷ tới đây nếu như không có các hành động quyết liệt ngay từ bây giờ.

Mặc dù vẫn chưa tới mức không thể xoay chuyển, song quỹ thời gian để ngăn chặn những hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu đang ngày càng thu hẹp nhanh chóng, và cách duy nhất để làm được điều đó là chấm dứt sự phụ thuộc của chúng ta vào nhiên liệu hóa thạch.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: MINH DUY)

Thời tiết ngày 13/8: Cả nước nắng nóng, Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng gay gắt hơn 38 độ C

Dự báo, ngày 13/8, cả nước nắng nóng, mưa dông tập trung vào chiều tối và đêm. Bắc Bộ và Trung Bộ nhiều nơi nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao nhất hơn 38 độ C, chiều tối và đêm có mưa rào, dông. Nam Bộ nhiệt độ từ 33-35 độ C. Cao nguyên Trung Bộ thời tiết dễ chịu hơn, nhiệt độ cao nhất từ 28-31 độ C.

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 12/8 đến 10/9, mưa lớn diện rộng tập trung chủ yếu tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nhiều ngày mưa rào và dông, riêng Cao nguyên Trung Bộ có ngày mưa vừa đến mưa to, tập trung vào chiều và đêm.

Ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu. (Ảnh: LÊ VÂN)

Hoàn thiện EPR, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam

Ngày 11/8, tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), thông qua Chương trình Đối tác Hành động quốc gia về nhựa tại Việt Nam (NPAP) và Mạng lưới kinh tế tuần hoàn Việt Nam (CE Hub), tổ chức Hội thảo “Định hướng hoàn thiện hệ thống trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam”.

Khai thác mủ cao-su ở Điện Biên. (Ảnh: nhandan.vn)

Mở cơ hội thị trường tín chỉ carbon cho ngành cao-su

Chiều 11/8, Hiệp hội Cao-su Việt Nam (VRA), Forest Trends và Mạng lưới Cao-su thiên nhiên bền vững tổ chức hội thảo trực tuyến “Cơ hội thị trường tín chỉ carbon đối với ngành cao-su Việt Nam”, nhằm cập nhật chính sách, cơ chế thị trường và nhận diện những cơ hội, vướng mắc từ thực tiễn doanh nghiệp.

Dự báo khu vực Hà Nội ngày có nắng nóng và nắng nóng gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ

Ngày 10/8, khu vực Bắc Bộ (trừ Lai Châu, Điện Biên), Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi đến Gia Lai có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi hơn 38 độ C.

Tuổi trẻ hai đơn vị cùng tham gia các hoạt động tăng gia sản xuất, bảo vệ môi trường.

Tuổi trẻ quân đội, sinh viên chung sức xây dựng môi trường xanh

Ngày 9/8, Đoàn cơ sở Trung đoàn 282, Sư đoàn 375, Quân chủng Phòng không-không quân phối hợp Liên chi đoàn Khoa Sinh-Nông nghiệp-Môi trường, Trường đại học Sư phạm-Đại học Đà Nẵng tổ chức chương trình tình nguyện “Đồng hành sắc áo quân nhân”, góp phần tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa cán bộ, đoàn viên, sinh viên hai đơn vị.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 9/8/2026: Áp thấp nhiệt đới suy yếu, Bắc Bộ đón nắng trở lại

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 9/8/2026: Áp thấp nhiệt đới suy yếu, Bắc Bộ đón nắng trở lại

Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông dự báo suy yếu thành vùng áp thấp và không ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Trong khi Bắc Bộ chuyển sang trạng thái tạnh ráo, có nắng, nhiều khu vực miền Trung tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì mưa dông về chiều tối.