Kỷ lục khí hậu liên tục bị phá vỡ, nguyên nhân do đâu?

Trong vài tuần qua, thế giới liên tục chứng kiến các kỷ lục khí hậu bị phá vỡ. Ngày 4/7 ghi nhận nhiệt độ trung bình toàn cầu đạt ngưỡng cao nhất trong lịch sử, phá vỡ kỷ lục mới được thiết lập một ngày trước đó. Nhiệt độ trung bình mặt biển trong tháng 6 cũng ở mức cao nhất từ trước đến nay, trong khi độ che phủ băng biển ở Nam Cực giảm xuống mức thấp kỷ lục.
Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu đạt các kỷ lục mới. (Ảnh minh họa: Shutterstock)
Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu đạt các kỷ lục mới. (Ảnh minh họa: Shutterstock)

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) mới đây xác nhận, hiện tượng El Nino đã chính thức bắt đầu, có nguy cơ khiến nhiệt độ toàn cầu tăng vọt và gây rối loạn các mô hình thời tiết và khí hậu.

Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, El Nino có tác động cộng hưởng, đẩy nhiệt độ lên các cột mốc mới. Cùng với sự sụt giảm lượng aerosol - những hạt nhỏ có thể làm chệch hướng bức xạ Mặt trời, hai yếu tố này nhiều khả năng là nguyên nhân gây ra tình trạng nóng kỷ lục trong khí quyển và đại dương.

Không chỉ là biến đổi khí hậu

Tình trạng nóng lên nhanh chóng mà chúng ta đang chứng kiến phần lớn là do hiện tượng El Nino đang xảy ra, đi kèm với xu hướng ấm lên do khí nhà kính phát sinh từ hoạt động của con người.

El Nino xuất hiện khi nhiệt độ mặt biển ở nhiều nơi trên Thái Bình Dương ấm lên đáng kể. Nhiệt độ ấm hơn mức trung bình trên mặt biển góp phần vào nhiệt độ cao hơn trung bình trên đất liền.

Đợt El Nino mạnh gần đây nhất là vào năm 2016, nhưng chúng ta đã thải ra môi trường 240 tỷ tấn CO₂ kể từ đó đến nay.

El Nino không tạo thêm nhiệt lượng mà tái phân phối nhiệt lượng hiện có từ đại dương vào khí quyển Trái đất.

Đại dương mênh mông chiếm 70% diện tích của hành tinh có khả năng lưu trữ một lượng nhiệt khổng lồ do nhiệt dung riêng cao. Đây là lý do tại sao 90% lượng nhiệt dư thừa từ sự nóng lên toàn cầu được đại dương hấp thụ.

Các dòng hải lưu luân chuyển nhiệt giữa bề mặt Trái đất - nơi chúng ta sống và đại dương sâu thẳm. Trong thời kỳ El Nino diễn ra, gió mậu dịch trên Thái Bình Dương suy yếu, đồng thời nước lạnh dâng lên bề mặt ở ven biển Thái Bình Dương của Nam Mỹ giảm đi. Điều này khiến các lớp phía trên của đại dương ấm lên.

Trong suốt tháng 6/2023, tình trạng nước biển dọc theo đường xích đạo ấm hơn mức bình thường được ghi nhận ở 400m đầu tiên của Thái Bình Dương. Do nước lạnh đặc hơn nước ấm nên tầng nước ấm này ngăn nước biển lạnh hơn dâng lên bề mặt.

Nước biển ấm ở Thái Bình Dương cũng dẫn đến giông bão gia tăng, giải phóng nhiều nhiệt hơn vào khí quyển thông qua quá trình mang tên ẩn nhiệt.

Điều này cho thấy, nhiệt lượng tích tụ từ hiện tượng nóng lên toàn cầu ẩn trong đại dương suốt đợt La Nina vừa qua đang truyền lên bề mặt và phá vỡ các kỷ lục.

Lượng aerosol giảm trên khắp Đại Tây Dương

Một yếu tố khác có khả năng góp phần vào sự nóng lên bất thường là sự suy giảm lượng aerosol trên khắp Đại Tây Dương.

Aerosol là những hạt nhỏ có thể chuyển hướng bức xạ Mặt trời chiếu đến. Bơm aerosol vào tầng bình lưu là một trong những biện pháp địa kỹ thuật mà con người có thể áp dụng để giảm bớt tác động của ấm lên toàn cầu, mặc dù việc ngừng phát thải khí nhà kính vẫn là tối ưu.

Tình trạng thiếu vắng aerosol cũng có thể làm tăng nhiệt độ. Một nghiên cứu năm 2018 kết luận, 35% thay đổi nhiệt độ mặt biển hằng năm trên Đại Tây Dương vào mùa hè ở bắc bán cầu có thể được lý giải là do sự thay đổi lượng bụi sa mạc Sahara.

Lượng bụi sa mạc Sahara phía trên Đại Tây Dương được ghi nhận thấp một cách bất thường trong thời gian gần đây.

Tương tự, quy định quốc tế mới về lượng hạt lưu huỳnh trong nhiên liệu tàu thủy được ban hành năm 2020, dẫn tới lượng khí thải lưu huỳnh dioxide (aerosol) trên bề mặt đại dương giảm.

Sự kết hợp nhiều yếu tố nêu trên là lý do các kỷ lục nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu dễ bị phá vỡ.

Hồi tháng 5 vừa qua, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) tuyên bố có 66% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu tạm thời tăng vượt mức 1,5℃ so với thời kỳ tiền công nghiệp trong vòng 5 năm tới. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của El Nino, khả năng đó bây giờ có thể đã cao hơn.

Sự vượt ngưỡng tạm thời này cho chúng ta thấy tình trạng của Trái đất trong một vài thập kỷ tới đây nếu như không có các hành động quyết liệt ngay từ bây giờ.

Mặc dù vẫn chưa tới mức không thể xoay chuyển, song quỹ thời gian để ngăn chặn những hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu đang ngày càng thu hẹp nhanh chóng, và cách duy nhất để làm được điều đó là chấm dứt sự phụ thuộc của chúng ta vào nhiên liệu hóa thạch.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.