Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khái quát và nhấn mạnh 5 nội dung đối với những vấn đề lớn, hệ trọng của đất nước, trong đó chỉ rõ: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số là đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất.
“Bốn nguyên tắc” cốt lõi của tăng trưởng cao
Nhìn lại quá trình 40 năm Đổi mới, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho biết, Việt Nam đã đạt được tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng, vươn lên đứng thứ 32 thế giới, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD. Tuy nhiên tăng trưởng kinh tế của Việt Nam vẫn dưới mức tiềm năng và chưa cải thiện nhiều về chất lượng tăng trưởng. Đáng lưu ý, tốc độ tăng trưởng GDP cao nhất là các năm 1995 và 1996 với mức tăng trưởng lần lượt đạt 9,5% và 9,3%, và chưa bao giờ đạt mức tăng trưởng 2 con số.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, việc đặt ra mục tiêu tăng trưởng cao trong chặng đường phát triển hiện nay là rất cần thiết nhằm thúc đẩy tinh thần, khát vọng phát triển đất nước. Quan trọng hơn, Tổng Bí thư Tô Lâm còn xác định cách thức tăng trưởng với 4 nguyên tắc cốt lõi: Tăng trưởng thực chất; kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm; tăng trưởng kinh tế cao phải bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội.
Bốn nguyên tắc này không tách rời mà tạo thành một chỉnh thể thống nhất, để trong mô hình tăng trưởng mới, mục tiêu đặt ra không chỉ là tăng trưởng kinh tế cao hơn mà nhấn mạnh yếu tố tăng trưởng bền vững, thực chất.
Như vậy, tăng trưởng không thể tiếp tục dựa vào tín dụng mà phải dựa trên năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Điểm quan trọng là cần hoàn thiện thị trường các nhân tố sản xuất theo hướng để thị trường phân bổ nguồn lực, từ đó giải phóng các nguồn lực, củng cố niềm tin thị trường, thúc đẩy nền kinh tế bước vào quỹ đạo phát triển nhanh và bền vững hơn.
Đột phá từ khoa học công nghệ
Trong bối cảnh môi trường quốc tế đang biến động sâu sắc, Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2031) được Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV xem xét không chỉ bằng tư duy quản lý thông thường, mà bằng tư duy chiến lược để tạo ra tự chủ chiến lược, tạo ra động năng, động lực phát triển đất nước trước yêu cầu mới. Điểm đặc biệt quan trọng là tìm ra phương cách để tăng trưởng GDP hơn 10% trong cả nhiệm kỳ và những năm tiếp theo, phát triển đất nước được xác định là nhiệm vụ bao trùm, xuyên suốt.
Trong 4 nguyên tắc cốt lõi để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Giáo sư Ngô Thắng Lợi, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế quốc dân nhấn mạnh đến việc kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây là điều kiện tiên quyết để vận hành hiệu quả toàn bộ nền kinh tế, củng cố niềm tin thị trường, ổn định kỳ vọng và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và những chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, của Chính phủ đã thể hiện nhất quán tinh thần này.
Hơn bao giờ hết, người dân và doanh nghiệp rất chờ đợi tinh thần đổi mới của Đảng về đột phá, tháo bỏ điểm nghẽn thể chế, về sự linh hoạt trong công tác điều hành trước những khó khăn, thách thức mới được triển khai mạnh mẽ hơn nữa nhằm thúc đẩy niềm tin thị trường, niềm tin cho toàn xã hội, từ đó tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng.
Theo Giáo sư Ngô Thắng Lợi, chu kỳ phát triển mới của đất nước với mô hình tăng trưởng kinh tế cao, bền vững và bao trùm có sự đóng góp mang tính chất quyết định của khu vực kinh tế tư nhân.
Trước hết, kinh tế tư nhân cần thật sự bình đẳng với khu vực kinh tế nhà nước và khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong tiếp cận các nguồn lực để nhà đầu tư đưa vốn vào tăng tốc sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó là sự hỗ trợ cần thiết, kịp thời của Chính phủ về đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vì hiện nay, hầu hết doanh nghiệp tư nhân có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa; tiềm lực tài chính và trình độ quản trị hạn chế; năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo thấp; năng suất lao động, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh chưa cao.
Sự hỗ trợ của Nhà nước tại thời điểm này sẽ là điểm tựa để doanh nghiệp tư nhân thật sự trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đưa kinh tế tư nhân thật sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Tập đoàn Du lịch Vietravel cho rằng, cần đánh giá kết quả một năm triển khai thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhằm phát huy những bài học thực tiễn về hiệu quả chính sách đã đạt được, đồng thời rút kinh nghiệm cho những giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm đề ra cho năm 2026, gắn với yêu cầu thực tế của quá trình phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn đầy biến động hiện nay. Nền kinh tế đang đứng trước nhiều áp lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Đó là áp lực lạm phát chi phí đẩy, áp lực tỷ giá, lãi suất, thu ngân sách, nguy cơ suy giảm sức mua…, đòi hỏi công tác điều hành chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ phải có sự chủ động, linh hoạt, phối hợp nhịp nhàng.
Biến số lớn nhất trong công tác điều hành hiện nay là giá nhiên liệu, có ảnh hưởng rất mạnh đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Chính phủ cần sớm công bố các kịch bản điều hành gắn với việc sử dụng các công cụ tài chính như thuế, phí, quỹ bình ổn giá xăng dầu để doanh nghiệp chủ động theo dõi, ứng phó linh hoạt nhằm thích nghi với tình hình mới, tiếp tục phát triển, tạo công ăn việc làm và đóng góp cho ngân sách nhà nước.
Trước đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tăng trưởng kinh tế 2 con số không chỉ là mục tiêu chính trị mà còn là cách thức để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia hùng cường.
