Động lực phát triển đô thị bền vững

Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10 vừa qua mở ra không gian chủ động lớn hơn cho Thành phố Hồ Chí Minh trong khai thác nguồn lực và tháo gỡ điểm nghẽn. Triển khai cơ chế mới hiệu quả trên thực tế sẽ góp phần tạo chuyển biến cụ thể, tích cực đối với đời sống kinh tế-xã hội của thành phố.

Thứ Tư, ngày 28/10/2026 - 07:16

Luật Phát triển đô thị mở ra nhiều cơ hội, chính sách vượt trội cho Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Tháo gỡ điểm nghẽn

Giai đoạn 2013-2025, thực hiện tái định cư tại chỗ cho khoảng 16.000 hộ dân trong dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm (phường An Khánh), Thành phố Hồ Chí Minh lên kế hoạch xây dựng 12.500 căn hộ. Tuy nhiên, phần lớn người dân chọn hình thức nhận tiền, tự lo chỗ ở, khiến một lượng lớn căn hộ tái định cư bị dư thừa. Để xử lý vấn đề này, từ năm 2018, thành phố nhiều lần lên kế hoạch bán đấu giá, chuyển đổi công năng từ nhà tái định cư sang nhà ở thương mại.

Do quy mô gói đấu giá lớn, giá khởi điểm quá cao (khoảng 8.800 tỷ đến gần 10.000 tỷ đồng); vướng mắc pháp lý chuyển đổi từ nhà tái định cư sang nhà ở thương mại, áp lực chi phí... khiến các nhà đầu tư thận trọng khi tiếp cận dự án.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại khu tái định cư Vĩnh Lộc B, xã Tân Vĩnh Lộc có diện tích 30,9ha với 1.939 căn hộ và 529 nền đất được đưa vào sử dụng từ năm 2010, nhưng hiện thưa vắng người ở, khiến nhiều hạng mục xuống cấp. Thực tế này tạo ra nghịch lý: Thành phố có sẵn quỹ nhà, nhưng người cần nhà lại không thể tiếp cận.

Những điểm nghẽn ấy sẽ được giải quyết khi áp dụng các quy định của Luật Phát triển đô thị: Thành phố được quyết định chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư để sử dụng linh hoạt, đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân. Việc chuyển đổi công năng sử dụng giữa các loại hình nhà là tài sản công thuộc phạm vi quản lý của thành phố nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, sử dụng.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần vận dụng hiệu quả quy định từ Luật Phát triển đô thị để rà soát các dự án tái định cư đã hoàn thành nhưng không còn nhu cầu sử dụng với mục đích ban đầu. Công tác này phải làm rõ nhu cầu tái định cư thực tế, tình trạng pháp lý và giá trị tài sản, từ đó xác định khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng phù hợp từng dự án.

Đổi mới tư duy thực thi

Luật Phát triển đô thị bao quát nhiều lĩnh vực như: Tổ chức bộ máy và phân quyền, quy hoạch và phát triển đô thị, tài chính và ngân sách, các mô hình kinh tế mới và chuyên biệt,… với những thẩm quyền vượt trội trong ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đặc thù phù hợp thực tiễn đô thị đặc biệt; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tối đa 5 năm; hành lang pháp lý về quy hoạch không gian ngầm, không gian trên cao; cơ chế miễn trách nhiệm cho cán bộ năng động, dám nghĩ dám làm... Do đó, triển khai luật giúp thành phố chủ động hơn trong thực thi chính sách phát triển và tháo gỡ điểm nghẽn cố hữu.

Khu tái định cư Bình Khánh tại khu đô thị mới Thủ Thiêm. (Ảnh: THẾ ANH)

Sau gần một tháng Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, Hội đồng nhân dân thành phố thông qua 24 nghị quyết về quy hoạch, phát triển hạ tầng, các dự án trọng điểm và các chính sách gắn trực tiếp với an sinh và chất lượng sống. Ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HUBA) đánh giá, Liên đoàn nhận gần 46 dự thảo nghị quyết liên quan trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp như: Phát triển hạ tầng, không gian ngầm, chuyển đổi khu công nghiệp, khu chế xuất, các mô hình mới… Được tham gia góp ý, tiếp cận từ sớm giúp cộng đồng doanh nghiệp nắm rõ định hướng, chủ động chuẩn bị và đưa chính sách vào thực tiễn nhanh hơn.

Theo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, từng nghị quyết và quyết định cần xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, người chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện, nguồn lực và tiêu chí đánh giá đầu ra. Giai đoạn đầu, thành phố tập trung kiểm chứng khả năng vận hành của các cơ chế mới trên các lĩnh vực để kịp thời điều chỉnh những cơ chế chưa phù hợp.

Đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, phải biến các lợi thế nêu trên thành cơ chế cụ thể, khơi thông nguồn lực và tạo ra kết quả phát triển. Nếu thực hiện chậm trễ, khiến người dân, doanh nghiệp không thụ hưởng kịp thời chính sách thì sẽ chưa tạo ra giá trị như mong đợi. Các quyết sách tạo ra giải pháp cụ thể, được thực hiện hiệu quả sẽ tạo động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng đời sống của người dân thành phố.

Ông Lê Như Thạch, Phó Chủ tịch HUBA đề xuất, thành phố có chính sách hỗ trợ về thuế, dịch vụ và cơ chế đầu tư để phát triển không gian ngầm. Về khai thác dịch vụ, không gian ngầm ngoài khai thác bãi đậu xe còn nên phát triển thêm trung tâm thương mại, dịch vụ, vui chơi giải trí để gia tăng giá trị đô thị. Tại các công viên, nhiều doanh nghiệp đề xuất nghiên cứu phát triển công trình thương mại, dịch vụ bên dưới, duy trì không gian công viên phía trên để khai thác hiệu quả không gian đô thị, vừa tạo thêm dịch vụ phục vụ người dân và du khách.

Chia sẻ với cán bộ, các đơn vị trên địa bàn phường Tân Thới Hiệp khi Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, ông Nguyễn Hữu Hiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường nhấn mạnh: Các cơ quan chuyên môn chủ động nghiên cứu, nắm vững quy định của Luật, rà soát nhiệm vụ được giao và tham mưu giải pháp triển khai phù hợp với tình hình thực tế. Thời gian qua, phường đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia xây dựng đô thị văn minh, bảo đảm các quy định pháp luật được triển khai đồng bộ, thiết thực và hiệu quả.

Bà Vũ Thị Yến, ngụ phường Phước Long cho rằng: “Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương năng động, sáng tạo. Tôi kỳ vọng, thành phố sẽ áp dụng hiệu quả Luật Phát triển đô thị, để hoàn thành các mục tiêu lớn, qua đó nâng cao đời sống nhân dân, kinh tế phát triển bền vững".

TRẦN QUANG QUÝ