Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Trên cơ sở đánh giá tình hình thực tiễn tại Thủ đô Hà Nội những năm qua, Nghị quyết đề ra 5 quan điểm phát triển của Thủ đô thời gian tới.

Thứ nhất, Nghị quyết thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của Thủ đô Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị-hành chính quốc gia; nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước; trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới; là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của cả vùng và cực tăng trưởng của cả nước; dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực: giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu.

Xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô.

Thứ hai, xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Trong đó, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, “Văn hiến-Bản sắc-Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển. Phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Thứ ba, quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm, ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái-văn hóa chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Thứ tư, xác lập thể chế đặc thù, vượt trội; phân cấp; phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển của Thủ đô.

Thứ năm, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị của Thủ đô trong sạch, vững mạnh, nêu gương, hành động, trách nhiệm; thật sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu.

Nghị quyết đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2035; đến năm 2045 và hướng đến 100 năm giải phóng Thủ đô (2054) và đến năm 2065.

Theo đó, đến năm 2035, Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; có năng lực cạnh tranh cao, chính trị-xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc, trở thành điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn.

Hình thành một số trung tâm giáo dục-đào tạo, y tế chất lượng cao thuộc nhóm dẫn đầu trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương; trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo quan trọng cấp quốc gia, khu vực và quốc tế; trung tâm nghiên cứu, phát triển; giữ vai trò hạt nhân trong các chuỗi liên kết phát triển vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc, cả nước, khu vực và toàn cầu.

Đến năm 2045, Hà Nội trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á-Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ; hạ tầng, quản trị đô thị hiện đại; người dân có chất lượng sống cao; xã hội văn minh, an toàn, đáng sống, hạnh phúc.

Hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (năm 2054) và đến năm 2065: Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Nghị quyết cũng đề ra từng chỉ tiêu cụ thể cho từng giai đoạn khác nhau. Cụ thể, giai đoạn 2026-2030, tăng trưởng GRDP bình quân hơn 11%/năm; đến năm 2030, quy mô GRDP đạt hơn 113 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12 nghìn USD.

Giai đoạn 2031-2035, tăng trưởng GRDP bình quân từ 11% trở lên; đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 18,8 nghìn USD… Tỷ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 60%; tỷ lệ đóng góp của kinh tế số vào tăng trưởng đạt 50%; tỷ trọng công nghiệp văn hóa đạt từ 10% trở lên.

Giai đoạn 2036-2045: Tăng trưởng GRDP bình quân đạt 11%/năm. Đến năm 2045, quy mô GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 42.000 USD, thuộc nhóm cao trong khu vực; tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng; tăng tỷ trọng kinh tế số, công nghiệp văn hóa trong GRDP; duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức cao.

Giai đoạn 2046-2065: Tăng trưởng GRDP bình quân hơn 5%/năm. Đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 95.000 USD, thuộc nhóm cao trên thế giới.

Nghị quyết đề ra 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu gồm: Quy hoạch phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định; đẩy mạnh liên kết, phát triển vùng; xây dựng thể chế đột phá phát triển Thủ đô; phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô; xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô; phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô. Cùng với đó là huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực; giữ vững quốc phòng-an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; nâng tầm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng bộ Thủ đô.

Thứ nhất, Quy hoạch phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, ổn định: Trong đó, xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô ổn định, lâu dài, tầm nhìn 100 năm. Nghiên cứu mở rộng không gian phát triển, định hình rõ mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc", trung tâm tri thức, sáng tạo và dịch vụ giá trị gia tăng cao của quốc gia…

Phát triển Hà Nội theo mô hình chùm đô thị, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; kết nối đồng bộ bằng hệ thống hạ tầng chiến lược và mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn. Duy trì và phát triển hành lang sinh thái-văn hóa sông Hồng-sông Đuống-sông Đáy-sông Nhuệ-sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì, làm khung sinh thái nền tảng cho cấu trúc đô thị.

Thứ hai, đẩy mạnh liên kết, phát triển vùng: Ưu tiên bố trí nguồn lực để thúc đẩy liên kết giữa Hà Nội với các tỉnh, thành phố trong vùng. Hình thành không gian phát triển vùng Thủ đô mở, vận hành theo cơ chế mềm, trong đó Hà Nội giữ vai trò là hạt nhân, chủ trì dẫn dắt tổ chức không gian, phát triển hạ tầng, khai thác hiệu quả tài nguyên, khoáng sản và bảo vệ môi trường, nhằm phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, đưa vùng Thủ đô trở thành không gian kinh tế-sáng tạo, phát triển năng động, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Thứ ba, xây dựng thể chế đột phá phát triển Thủ đô: Hoàn thiện thể chế đồng bộ, bảo đảm vượt trội, ưu việt, đủ năng lực xử lý hiệu quả các vấn đề của Hà Nội, của vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc và những vấn đề mang tầm quốc gia, quốc tế.

Thứ tư, phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô: Bảo tồn, phát huy giá trị nghìn năm văn hiến, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, nhân văn và giàu ký ức; gắn kết chặt chẽ giữa phát triển văn hóa với phát triển kinh tế, lấy người dân làm trung tâm; chuyển hóa di sản thành tài sản sống, động lực phát triển văn hóa, nghệ thuật, thiết kế và du lịch; gìn giữ và phát huy giá trị con người Hà Nội "thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình".

Bảo tồn, tôn tạo, phục dựng và mở rộng không gian các di tích lịch sử-văn hóa tiêu biểu của Thủ đô như khu di sản Hoàng thành Thăng Long, khu di tích Cổ Loa, Văn Miếu-Quốc Tử Giám...; phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và giáo dục truyền thống, góp phần khẳng định bản sắc và chiều sâu văn hiến của Thủ đô Hà Nội…

Phát triển công nghiệp văn hóa và thị trường các dịch vụ văn hóa; xây dựng mô hình, thương hiệu, sản phẩm văn hóa Thủ đô đặc sắc, mang tầm quốc tế gắn với du lịch.

Hà Nội quyết định việc di dời các cơ sở giáo dục đại học theo quy hoạch; xây dựng các khu đô thị đại học tập trung gắn với khu công nghệ cao và các cực phát triển; hỗ trợ nâng cao chất lượng đào tạo, phấn đấu đến năm 2035, có ít nhất 2 cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố có một số ngành thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới.

Thứ năm, xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô: Xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô lấy tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm, là yếu tố then chốt tạo đột phá về năng suất, chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh. Tập trung xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao, với các chính sách hỗ trợ đột phá hàng đầu khu vực, phát huy vai trò dẫn dắt quốc gia, từng bước nâng tầm khu vực và quốc tế.

Thứ sáu, phát triển các ngành kinh tế thế mạnh của Thủ đô: Phát triển mạnh các dịch vụ tài chính, ngân hàng và logistics. Hình thành Trung tâm tài chính gắn kết hài hòa với không gian hồ Hoàn Kiếm-Hồ Tây-sông Hồng (vành đai 1, hữu ngạn sông Hồng) và các khu kinh tế, thương mại tự do gắn với khai thác hiệu quả sân bay, đường sắt quốc tế. Từng bước xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm dịch vụ giá trị cao của quốc gia, khu vực và quốc tế. Phát triển "thung lũng công nghệ", "vườn ươm công nghệ, doanh nghiệp công nghệ", trung tâm đổi mới sáng tạo gắn với giáo dục, đào tạo và y tế chất lượng cao.

Thứ bảy, huy động, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực: Ưu tiên bố trí nguồn ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực khác cho phát triển Thủ đô, bảo đảm nguyên tắc hạch toán tổng thể, sử dụng có hiệu quả.

Hà Nội quyết định cơ chế, chính sách về: Đất đai, đầu tư công, đầu tư kinh doanh, thu hút đầu tư, các hình thức huy động nguồn lực xã hội, hợp tác công tư, tài nguyên, tài sản công... để khai thác, sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực; chủ động sắp xếp, tổ chức lại, thành lập các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, đổi mới mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động theo hướng đa mục tiêu, đa chức năng, bảo đảm tinh gọn, hiệu quả.

Cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bình đẳng. Xác lập vai trò của các thành phần kinh tế trong nền kinh tế: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt; kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất; kinh tế tập thể, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng. Mở rộng hợp tác công tư (PPP), nhất là trong hạ tầng đô thị, y tế, giáo dục, văn hóa thể thao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ tám, giữ vững quốc phòng-an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; nâng tầm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế: Bảo đảm quốc phòng, an ninh Thủ đô là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong tổng thể chiến lược bảo vệ Tổ quốc; xây dựng khu vực phòng thủ Thủ đô vững chắc, liên hoàn nhiều tầng lớp; kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh; phát triển các công trình có tính lưỡng dụng cao, phục vụ đồng thời mục tiêu dân sinh và quốc phòng.

Thứ chín, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng bộ Thủ đô: Tập trung xây dựng, chỉnh đốn, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ; xây dựng hệ thống chính trị tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo đảm đồng bộ, thống nhất, xuyên suốt theo 4 trục: Cấp ủy Đảng, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội; chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng và cơ chế, chính sách, quy định pháp luật của Nhà nước.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức Đảng và hệ thống chính trị của Hà Nội triển khai thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả Nghị quyết. Trong đó, phát huy cao độ sự đồng thuận xã hội, vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân nhằm sớm đưa Nghị quyết đi vào cuộc sống.

Thành ủy Hà Nội phối hợp Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo việc ban hành Luật Thủ đô (mới) và một số luật, quy hoạch, quy định về đầu tư, tài chính, ngân sách, xây dựng, đê điều… có liên quan. Đồng thời, phối hợp các cơ quan, bộ, ngành, địa phương rà soát, điều chỉnh, bổ sung các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển có liên quan; thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện.

Các tỉnh ủy, thành ủy trong vùng Thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía bắc tích cực phối hợp Thủ đô tăng cường các hình thức liên kết, hợp tác phù hợp nhu cầu và thế mạnh của các địa phương, tạo sự thống nhất và sức mạnh tổng hợp về kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh cho Thủ đô, cho mỗi địa phương, cho toàn vùng và cả nước.