Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều tiện ích cho đời sống và công việc. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, công nghệ này cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo ngày càng tinh vi.

Nhận diện sớm các chiêu trò lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo

Từ giả mạo giọng nói người thân, tạo video deepfake đến các chiêu trò đầu tư, mua sắm trực tuyến, nhiều nạn nhân đã bị chiếm đoạt tài sản chỉ vì mất cảnh giác trước những thủ đoạn công nghệ cao.

AI đang trở thành công cụ đắc lực cho các chiêu trò lừa đảo

Các chuyên gia an ninh mạng nhận định AI đang làm thay đổi đáng kể cách thức hoạt động của tội phạm công nghệ cao. Nếu như trước đây các email hoặc tin nhắn lừa đảo thường dễ nhận biết do mắc nhiều lỗi ngôn ngữ và thiếu tính thuyết phục thì hiện nay, với sự hỗ trợ của AI, các đối tượng có thể tạo ra những nội dung hoàn chỉnh, tự nhiên và được cá nhân hóa cho từng nạn nhân.

Đáng lo ngại nhất là sự xuất hiện của công nghệ deepfake và nhân bản giọng nói. Chỉ từ một số hình ảnh, video hoặc đoạn ghi âm được đăng tải trên mạng xã hội, các đối tượng có thể tạo ra những cuộc gọi hoặc video có hình ảnh, giọng nói giống người thật với độ chân thực rất cao. Không ít trường hợp đã nhận được cuộc gọi từ người thân hoặc bạn bè với nội dung cầu cứu khẩn cấp, yêu cầu chuyển tiền và sau đó mới phát hiện mình bị lừa.

Bên cạnh hình thức giả mạo người thân, AI còn được sử dụng để xây dựng các website bán hàng giả, tạo đánh giá ảo, gửi email mạo danh ngân hàng, cơ quan nhà nước hoặc các doanh nghiệp lớn nhằm đánh cắp thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng. Các đối tượng cũng lợi dụng AI để thực hiện những vụ lừa đảo đầu tư tài chính, tiền điện tử, trong đó nạn nhân được dẫn dụ bằng những khoản lợi nhuận hấp dẫn trước khi bị chiếm đoạt toàn bộ số tiền đã đầu tư.

Ngoài ra, nhiều vụ lừa đảo tình cảm trên mạng xã hội cũng đang gia tăng. Các đối tượng sử dụng AI để tạo hồ sơ cá nhân hoàn hảo, duy trì những cuộc trò chuyện dài ngày nhằm xây dựng lòng tin trước khi viện lý do khó khăn tài chính để vay tiền hoặc nhờ hỗ trợ. Không ít người đã mất hàng trăm triệu đồng vì tin tưởng vào những mối quan hệ chỉ tồn tại trên không gian mạng.

Cách nhận diện để tránh trở thành nạn nhân

Mặc dù các thủ đoạn lừa đảo bằng AI ngày càng tinh vi, song các chuyên gia cho rằng người dân vẫn có thể tự bảo vệ mình nếu duy trì thói quen kiểm tra và xác minh thông tin trước khi hành động.

Nguyên tắc quan trọng nhất là không vội vàng thực hiện các yêu cầu liên quan đến tiền bạc hoặc thông tin cá nhân khi chỉ nhận được qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội. Trong trường hợp nhận được cuộc gọi hoặc video từ người thân yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, cần chủ động liên hệ lại bằng số điện thoại quen thuộc hoặc xác minh thông qua người thân khác trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

Người dân cũng cần cảnh giác với các đường link lạ, các thông báo trúng thưởng bất thường, những lời mời đầu tư cam kết lợi nhuận cao hoặc các chương trình khuyến mại có mức giảm giá phi thực tế. Đồng thời, việc kích hoạt xác thực hai lớp cho các tài khoản ngân hàng, email và mạng xã hội sẽ góp phần hạn chế nguy cơ bị đánh cắp thông tin.

Công nghệ deepfake ngày càng hoàn thiện, việc chia sẻ quá nhiều hình ảnh, video hoặc giọng nói cá nhân trên môi trường mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đây có thể trở thành nguồn dữ liệu để các đối tượng xấu khai thác và tạo ra những sản phẩm giả mạo phục vụ mục đích lừa đảo.

Chế tài nghiêm khắc với các hành vi lừa đảo

Pháp luật hiện hành đã có những chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, người nào bằng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tùy theo giá trị tài sản chiếm đoạt và tính chất, mức độ vi phạm, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc bị tịch thu tài sản theo quy định của pháp luật.

Đối với các hành vi sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 quy định người phạm tội có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 20 năm. Đồng thời, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc bị tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.

Có thể thấy, AI không phải là nguyên nhân trực tiếp tạo ra các hành vi phạm tội nhưng đang trở thành công cụ giúp các đối tượng lừa đảo gia tăng mức độ tinh vi và khả năng tiếp cận nạn nhân. Trước thực tế các chiêu trò lừa đảo liên tục biến đổi, nâng cao cảnh giác, kiểm chứng thông tin trước khi giao dịch và hiểu rõ các quy định pháp luật là những biện pháp quan trọng giúp mỗi người tự bảo vệ mình trước các rủi ro trên không gian mạng.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)

Có thể bạn quan tâm

Người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi giả mạo người thân, cơ quan chức năng.

Cuộc gọi hiện đúng tên người thân vẫn có thể là lừa đảo

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Các đối tượng trong đường dây cá độ bị công an thành phố Đà Nẵng triệu tập, làm việc và tạm giữ hình sự. (Nguồn: Bộ Công an)

Xử lý nghiêm hành vi cá độ bóng đá trên không gian mạng

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Từ ngày 1/7/2026, tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội.

Tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội

Các hình thức lợi dụng mạng xã hội để giả mạo tài khoản, fanpage, hội nhóm nhằm phát tán thông tin giả, sai sự thật hoặc lừa đảo người dùng ngày càng phổ biến. Từ ngày 1/7/2026, quy định xử phạt đối với các hành vi này tiếp tục được siết chặt với mức phạt tăng cao hơn trước.

Cuộc gọi rác. (Ảnh minh họa)

Siết xử phạt tin nhắn rác, cuộc gọi rác

Tin nhắn chứa đường dẫn giả mạo, cuộc gọi rác hay phần mềm độc hại vẫn là những thủ đoạn phổ biến được các đối tượng sử dụng để tiếp cận người dùng trên môi trường mạng. Pháp luật hiện hành quy định nhiều chế tài xử lý đối với các hành vi này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

Ảnh minh hoạ.

Cảnh báo gia tăng tình trạng cá độ bóng đá trên mạng trước World Cup 2026

Giải vô địch bóng đá World Cup 2026 sắp diễn ra, thu hút sự quan tâm của nhiều người hâm mộ trên thế giới. Lợi dụng sức “nóng” của sự kiện này, các đối tượng tổ chức đánh bạc đã dùng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi lôi kéo người dân tham gia cá độ trái phép trên mạng, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh - trật tự địa phương.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.

Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao khi mua hàng online

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Dưới góc nhìn xã hội, an ninh và truyền thông, việc đưa ra “quy tắc gia đình an toàn” không phải là khẩu hiệu, mà là một nhu cầu cấp thiết để mỗi gia đình là một lưới phòng thủ vững chãi trước sự hoành hành và bủa vây của tội phạm mạng

Bộ “quy tắc gia đình an toàn” trong thời đại số

Truyền thông liên tục cảnh báo rất nhiều về các thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng con số nạn nhân và mức độ thiệt hại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Do vậy, việc xây dựng những nguyên tắc sống đơn giản nhưng hiệu quả để có thể áp dụng hằng ngày, nhằm bảo vệ sự bình yên của mỗi gia đình.

Đại diện VNPT Cyber Immunity và BIC ký kết hợp tác chiến lược phân phối sản phẩm bảo hiểm rủi ro giao dịch

Giảm thiểu thiệt hại trước lừa đảo trực tuyến

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Cơ quan công an lấy lời khai các đối tượng lừa đảo trong vụ tiền ảo Heliwin. Nguồn: Lực lượng công an

Công an tỉnh Lào Cai đấu tranh chống tội phạm sử dụng công nghệ cao

Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Lào Cai, nòng cốt là Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an, công an nhiều tỉnh, thành phố đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây tội phạm sử dụng công nghệ cao với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi.

5 bước “tỉnh táo” thoát bẫy link ảo. (Ảnh: NCA)

5 bước chủ động nhận diện để thoát bẫy link ảo, đường dẫn độc hại

Link ảo, đường dẫn đáng ngờ kết hợp những chiêu trò lừa đảo đang trở thành mối đe dọa thường trực đối với người dùng trực tuyến. Việc nhận diện và tránh xa các đường link độc hại là điều vô cùng cấp thiết. Những thông tin dưới đây sẽ giúp cộng đồng mạng trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình trước các chiêu trò tinh vi.

Tiêu chuẩn kết bạn và nguyên tắc giao tiếp an toàn trên mạng.

Tiêu chuẩn kết bạn và nguyên tắc giao tiếp an toàn trên mạng

Không ai có thể hoàn toàn tránh khỏi những chiêu trò biến hóa của tội phạm trực tuyến. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao cảnh giác, mỗi người cần rèn luyện kỹ năng nhận diện và bảo vệ mình trên không gian mạng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi kết bạn trực tuyến để bảo đảm giao tiếp an toàn, tránh rơi vào bẫy lừa đảo.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm.

Đẩy mạnh phòng, chống gian lận trong hoạt động thương mại điện tử

Ngày 16/10, tại Hà Nội, Viện Ứng dụng Khoa học Công nghệ và Luật pháp (STLA) phối hợp Trung tâm Giám sát Chất lượng và Phòng chống Hàng giả (CQSAC)-trực thuộc Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ Thương hiệu Việt Nam (VATAP) tổ chức Tọa đàm “KOL/KOC: Thực trạng-Vi phạm-Trách nhiệm pháp lý trong hoạt động thương mại điện tử”.

Hình minh hoạ

Ngành giáo dục Phú Thọ phát động chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến”, bảo vệ học sinh

Trước thực trạng hàng loạt vụ học sinh, sinh viên bị lừa đảo bằng chiêu trò “bắt cóc online” gây hoang mang dư luận, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ đã khẩn trương phát động Chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến” nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng vệ trên không gian mạng cho học sinh, phụ huynh và giáo viên.

Lấy ảnh “ảo”, đe dọa tống tiền “thật"

[Video] Lấy ảnh "ảo", đe dọa tống tiền "thật"

Thời gian gần đây, tội phạm mạng sử dụng công nghệ cao đã dùng những hình ảnh, video “nhạy cảm” để tống tiền. Nạn nhân chúng nhắm đến là những người nổi tiếng có sức ảnh hưởng, những người có điều kiện kinh tế, địa vị trong xã hội.

Hiếu PC và chống lừa đảo

[Video] Hiếu PC và chống lừa đảo

Từng là nỗi ám ảnh của các tổ chức tài chính của nước Mỹ, giờ đây Hiếu PC – Ngô Minh Hiếu – đang trở thành biểu tượng của nỗ lực bảo vệ an ninh mạng không chỉ tại Việt Nam mà còn trên toàn khu vực và thế giới.