Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao khi mua hàng online

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.
Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.

Thủ đoạn lừa đảo bằng AI ngày càng khó nhận biết

Theo cảnh báo của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, công nghệ AI hiện nay có thể tạo ra hình ảnh, video, giọng nói và nội dung mô phỏng gần giống hoàn toàn với người thật, khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt thật-giả.

Một trong những thủ đoạn phổ biến là sử dụng công nghệ deepfake để giả mạo người nổi tiếng, bác sĩ, chuyên gia, công an hoặc người có sức ảnh hưởng nhằm quảng bá sản phẩm và tạo lòng tin với người xem. Nhiều video quảng cáo được dựng bằng AI có hình ảnh và giọng nói rất chân thực, khiến người tiêu dùng tin rằng người nổi tiếng thực sự đang giới thiệu sản phẩm.

Không chỉ giả mạo hình ảnh, các đối tượng còn sử dụng AI để tạo lời chứng thực giả, hình ảnh “trước-sau”, bình luận ảo hoặc livestream giả nhằm thổi phồng công dụng sản phẩm, đặc biệt với mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc hỗ trợ điều trị bệnh và các sản phẩm làm đẹp.

Ngoài ra, nhiều đối tượng còn lợi dụng AI để tạo các cuộc gọi giả giọng người thân, nhân viên ngân hàng, công an hoặc cơ quan nhà nước nhằm dẫn dụ nạn nhân chuyển tiền, cung cấp mã OTP hoặc thông tin tài khoản ngân hàng. Một số quảng cáo còn sử dụng hình ảnh cơ quan, tổ chức, chuyên gia hoặc giấy chứng nhận giả để tạo cảm giác uy tín.

Đáng chú ý, các thủ đoạn này thường đánh vào tâm lý ham giá rẻ, tin vào người nổi tiếng hoặc sự thiếu cảnh giác khi mua hàng online của người tiêu dùng. Nhiều trường hợp chỉ thông qua một video quảng cáo hoặc livestream giả mạo đã bị lừa chuyển tiền, mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc để lộ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng.

Trước thực trạng trên, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã có văn bản gửi các nền tảng như Shopee, Lazada, TikTok, Zalo và Meta để đề nghị tăng cường kiểm soát quảng cáo, livestream và hoạt động kinh doanh có dấu hiệu vi phạm trên nền tảng số.

Hành vi lừa đảo bằng AI có thể bị xử lý hình sự

Theo khoản 5 Điều 50 Nghị định 87/2026/NĐ-CP, hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng, xuất xứ sản phẩm có thể bị phạt từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, cá nhân, tổ chức vi phạm còn có thể bị buộc tháo gỡ quảng cáo, cải chính thông tin sai sự thật hoặc bị tước quyền sử dụng giấy phép liên quan trong một số trường hợp.

Đối với hành vi cung cấp thông tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội hoặc nền tảng số, Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP quy định mức phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật hoặc gây hoang mang trong Nhân dân.

Trường hợp sử dụng AI, deepfake hoặc công nghệ số để giả mạo người khác nhằm chiếm đoạt tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm, thậm chí tù chung thân tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Ngoài ra, Điều 16 Luật An ninh mạng 2018 cũng nghiêm cấm hành vi sử dụng không gian mạng để đăng tải thông tin giả mạo, sai sự thật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trước tình trạng lừa đảo bằng AI ngày càng gia tăng, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên chuyển tiền, cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP hoặc thực hiện giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream hay các nội dung lan truyền trên mạng xã hội.

Người tiêu dùng cũng cần ưu tiên mua hàng tại các gian hàng chính hãng, kiểm tra kỹ nguồn gốc sản phẩm, đánh giá người bán và tuyệt đối không truy cập các đường link lạ được gửi qua tin nhắn hoặc mạng xã hội. Khi phát hiện dấu hiệu giả mạo hoặc quảng cáo sai sự thật, cần nhanh chóng phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc sử dụng tính năng báo cáo trên nền tảng để được hỗ trợ xử lý kịp thời.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)

Có thể bạn quan tâm

Dưới góc nhìn xã hội, an ninh và truyền thông, việc đưa ra “quy tắc gia đình an toàn” không phải là khẩu hiệu, mà là một nhu cầu cấp thiết để mỗi gia đình là một lưới phòng thủ vững chãi trước sự hoành hành và bủa vây của tội phạm mạng

Bộ “quy tắc gia đình an toàn” trong thời đại số

Truyền thông liên tục cảnh báo rất nhiều về các thủ đoạn của tội phạm sử dụng công nghệ cao, nhưng con số nạn nhân và mức độ thiệt hại vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Do vậy, việc xây dựng những nguyên tắc sống đơn giản nhưng hiệu quả để có thể áp dụng hằng ngày, nhằm bảo vệ sự bình yên của mỗi gia đình.

Đại diện VNPT Cyber Immunity và BIC ký kết hợp tác chiến lược phân phối sản phẩm bảo hiểm rủi ro giao dịch

Giảm thiểu thiệt hại trước lừa đảo trực tuyến

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Cơ quan công an lấy lời khai các đối tượng lừa đảo trong vụ tiền ảo Heliwin. Nguồn: Lực lượng công an

Công an tỉnh Lào Cai đấu tranh chống tội phạm sử dụng công nghệ cao

Thời gian qua, lực lượng Công an tỉnh Lào Cai, nòng cốt là Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị nghiệp vụ Bộ Công an, công an nhiều tỉnh, thành phố đấu tranh, triệt phá nhiều đường dây tội phạm sử dụng công nghệ cao với quy mô lớn, thủ đoạn tinh vi.

5 bước “tỉnh táo” thoát bẫy link ảo. (Ảnh: NCA)

5 bước chủ động nhận diện để thoát bẫy link ảo, đường dẫn độc hại

Link ảo, đường dẫn đáng ngờ kết hợp những chiêu trò lừa đảo đang trở thành mối đe dọa thường trực đối với người dùng trực tuyến. Việc nhận diện và tránh xa các đường link độc hại là điều vô cùng cấp thiết. Những thông tin dưới đây sẽ giúp cộng đồng mạng trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình trước các chiêu trò tinh vi.

Tiêu chuẩn kết bạn và nguyên tắc giao tiếp an toàn trên mạng.

Tiêu chuẩn kết bạn và nguyên tắc giao tiếp an toàn trên mạng

Không ai có thể hoàn toàn tránh khỏi những chiêu trò biến hóa của tội phạm trực tuyến. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao cảnh giác, mỗi người cần rèn luyện kỹ năng nhận diện và bảo vệ mình trên không gian mạng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi kết bạn trực tuyến để bảo đảm giao tiếp an toàn, tránh rơi vào bẫy lừa đảo.

Toàn cảnh buổi Tọa đàm.

Đẩy mạnh phòng, chống gian lận trong hoạt động thương mại điện tử

Ngày 16/10, tại Hà Nội, Viện Ứng dụng Khoa học Công nghệ và Luật pháp (STLA) phối hợp Trung tâm Giám sát Chất lượng và Phòng chống Hàng giả (CQSAC)-trực thuộc Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ Thương hiệu Việt Nam (VATAP) tổ chức Tọa đàm “KOL/KOC: Thực trạng-Vi phạm-Trách nhiệm pháp lý trong hoạt động thương mại điện tử”.

Hình minh hoạ

Ngành giáo dục Phú Thọ phát động chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến”, bảo vệ học sinh

Trước thực trạng hàng loạt vụ học sinh, sinh viên bị lừa đảo bằng chiêu trò “bắt cóc online” gây hoang mang dư luận, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ đã khẩn trương phát động Chiến dịch chống “bắt cóc trực tuyến” nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng phòng vệ trên không gian mạng cho học sinh, phụ huynh và giáo viên.

Lấy ảnh “ảo”, đe dọa tống tiền “thật"

[Video] Lấy ảnh "ảo", đe dọa tống tiền "thật"

Thời gian gần đây, tội phạm mạng sử dụng công nghệ cao đã dùng những hình ảnh, video “nhạy cảm” để tống tiền. Nạn nhân chúng nhắm đến là những người nổi tiếng có sức ảnh hưởng, những người có điều kiện kinh tế, địa vị trong xã hội.

Hiếu PC và chống lừa đảo

[Video] Hiếu PC và chống lừa đảo

Từng là nỗi ám ảnh của các tổ chức tài chính của nước Mỹ, giờ đây Hiếu PC – Ngô Minh Hiếu – đang trở thành biểu tượng của nỗ lực bảo vệ an ninh mạng không chỉ tại Việt Nam mà còn trên toàn khu vực và thế giới.

Hiếu PC: Cạm bẫy trên mạng và cách phòng tránh.

[Video] Hiếu PC: Cạm bẫy trên mạng và cách phòng tránh

Khách mời của chúng tôi hôm nay là một nhân vật đặc biệt - người từng là một hacker mũ đen và nay là một chuyên gia an ninh mạng phục vụ cộng đồng - anh Ngô Minh Hiếu hay còn được biết đến với tên gọi Hiếu PC. Anh là người đã và đang giúp cộng đồng phòng tránh các chiêu trò lừa đảo tinh vi trên môi trường mạng.

Cảnh báo nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân với trào lưu “khoe” ảnh căn cước công dân

Cảnh báo nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân với trào lưu “khoe” ảnh căn cước công dân

Việc chia sẻ ảnh chụp căn cước công dân sau sáp nhập địa giới hành chính có thể khiến người dùng mạng xã hội tiềm ẩn nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân. Các dữ liệu này có thể bị kẻ xấu sử dụng để thiết lập hồ sơ cá nhân nhằm giả mạo, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản hoặc làm các giấy tờ giả.