Kiểm soát quyền lực trong môi trường quản trị số

Hoạt động trong môi trường các dữ liệu được số hóa là sự thay đổi căn bản cơ chế xử lý thông tin trong quản lý. Các quốc gia trên thế giới đều hướng tới quản trị số có tính bước ngoặt, mang tính cạnh tranh hướng tới hiệu quả quản lý xã hội. Hệ sinh thái số hoàn hảo bao hàm các cá nhân và tổ chức bình đẳng về quyền sử dụng, ngang bằng về năng lực, thẩm quyền trong khai thác, sử dụng. Đó cũng là cơ hội trong việc ứng dụng thành tựu và trách nhiệm thực hiện chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước đối với hệ thống kiểm soát quyền lực.
Ảnh: Reuters
Ảnh: Reuters

Để làm chủ trong quản lý và sử dụng thông tin được số hóa, hoạt động kiểm soát quyền lực đứng trước cơ hội và thách thức. Về cơ hội, trước hết, thông tin trong môi trường số mang lại và bảo đảm tính minh bạch, từ đó tạo điều kiện phân tích số liệu một cách chính xác, khách quan. Sự minh bạch là tiêu chuẩn quan trọng trong hoạt động quản lý, nhất là những gì liên quan yếu tố nhân sự, tổ chức.

Thông tin được số hóa truyền đi trong môi trường không bị giới hạn số lần truy cập dữ liệu, số lượng các chủ thể sử dụng. Theo phương thức truyền thống, chúng ta thường phải bỏ ra không ít thời gian để tập hợp, tạo lập quan hệ công tác gắn thu thập và phân tích hồ sơ, dữ liệu. Nguyên nhân do thông tin khi đó còn đang nằm rải rác trong các chủ thể sở hữu khác nhau. Tính minh bạch, khách quan của dữ liệu được số hóa làm cho chất lượng của quản lý tăng lên, giúp cho các kết luận thanh tra, kiểm tra, thăm dò, hay đánh giá nhân sự được chính xác.

Trong môi trường số, những tiêu cực mang tính chủ quan bị hạn chế nhiều nhất có thể; chúng ta có được số liệu trung thực bảo đảm chính xác để có thể ban hành các quyết định quản lý. Hoạt động trong môi trường số là nâng tầm trình độ và kỹ năng của cán bộ trong hệ thống quản trị hiện đại, trên các mặt kỹ thuật, phương thức, quy trình làm việc. Khi công vụ được xử lý nhanh chóng, ngoài tiết kiệm thời gian, còn bảo đảm rút ngắn các kết luận các tình huống quản lý, góp phần vào sự tăng trưởng, tiết giảm chi phí và tác động quan trọng đến thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Không thành tựu nào mà không kèm thách thức, kiểm soát quyền lực trong môi trường số cũng vậy. Yêu cầu hàng đầu của tính xác thực của thông tin là cốt lõi của quản trị dữ liệu. Quá trình thu thập, xử lý thông tin thường dễ bị can thiệp, dẫn đến sai lệch. Nếu thông tin bị can thiệp chủ quan như bị thổi phồng, phóng đại do bệnh thành tích, bị biến ảo trong các giao dịch, hay đảo lộn trong các hồ sơ thanh tra, điều tra thì đó đều là sự cản trở việc tuân thủ, minh bạch.

Trong khi đó, bảo đảm an ninh, an toàn các dữ liệu là điều kiện tiên quyết làm cho công tác quản lý xã hội nói chung, hoạt động kiểm soát quyền lực nói riêng, bảo đảm khách quan và công bằng. Khi đó tính dân chủ, trách nhiệm công tác cũng được bảo đảm. Yêu cầu an ninh thông tin không những cần trình độ cao của các chuyên gia kỹ thuật, mà quan trọng hơn ở sự cẩn trọng, tập trung công tác, đề cao trách nhiệm của những bộ chuyên môn chuyên gia và người đứng đầu.

Yêu cầu khác là cần tuân thủ lộ trình của chuyển đổi số một cách đồng bộ, hợp lý. Một chính sách lớn, có yếu tố công nghệ, kỹ thuật thì không thể đòi hỏi sự hoàn thiện ngay một cách nóng vội. Lộ trình cũng phải theo hướng kết quả tới đâu, ứng dụng ngay tới đó bởi dữ liệu quản lý đã có, nhưng không trở thành chính sách hay giải pháp áp dụng, thì cũng không có giá trị.

Thêm một yêu cầu quan trọng nữa là cần hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ bảo đảm tính thông suốt của hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý. Sự hoàn thiện phải đi cùng với trình độ kinh tế, chính sách tổng thể kinh tế-xã hội và sự thích ứng trình độ, năng lực hay thái độ trách nhiệm của nguồn nhân lực.

Cách làm việc theo thói quen, hay tâm lý bảo thủ cố hữu đều không phù hợp yêu cầu của chuyển đổi số. Bên cạnh việc thiếu động lực trong tổ chức thực hiện, có thể còn xuất hiện tâm lý và tư tưởng tiêu cực, tham nhũng trong quá trình chuyển đổi số phục vụ quản lý xã hội ngay trong hệ thống kiểm soát quyền lực.

Các hoạt động hoàn thiện hệ sinh thái quản lý số đều có thể xuất hiện tiêu cực nếu không chủ động và nắm vững quy trình, lộ trình và công tác kiểm tra, kiểm soát. Vấn đề mua sắm vật tư thiết bị, nâng cấp hệ thống kỹ thuật, các khóa huấn luyện cập nhật kiến thức hay tuyển dụng nhân sự cho chuyển đổi số của hệ thống quản lý đều không phải là "vùng trắng" của hành vi tiêu cực. Chủ trương và quyết sách cần yêu cầu cao về trách nhiêm để có thể đạt hiệu quả, hiệu suất trong thực tiễn xã hội.

Chuyển đổi số là chủ trương chính trị lớn của Đảng và chính sách của Nhà nước, đồng thời là cơ hội của hội nhập kinh tế quốc tế và chính sách đối ngoại. Thành quả của chuyển đổi số bảo đảm cơ hội và sự công bằng trong sự thụ hưởng đối với toàn bộ hệ thống quản trị quốc gia, trong đó có hoạt động của các cơ quan kiểm soát quyền lực.

Do đó, nếu thiếu sự nhận thức tích cực chủ quan của bất kỳ mắt xích nào trong hệ thống, tính đồng bộ hay sự bảo đảm đi đúng lộ trình của chính sách sẽ bị tác động, ảnh hưởng. Nhu cầu hay lợi thế của chuyển đổi số có thể khác nhau, như sự đi trước trong khu vực kinh tế, khu vực tài chính, ngân hàng; nhưng tính ràng buộc và liên đới của quản lý đòi hỏi sự đồng hành của cả hệ thống.

Đồng hành là nền tảng của phát triển bền vững xã hội. Hoạt động kiểm soát quyền lực có tính hệ thống (như cấp trung ương và địa phương) và quan hệ chức năng (hoạt động quản lý đồng bộ với chức năng thanh tra, kiểm tra).Tính toàn diện trong kiểm soát quyền lực tác động trong cả quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế. Theo đó, kiểm soát quyền lực hướng đến mục đích xây dựng hệ thống quản lý chuyên nghiệp, hiện đại và hiệu quả xã hội ngày càng cao; thúc đẩy tính minh bạch, khách quan, dân chủ, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực.

Có thể bạn quan tâm

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.