Câu chuyện là bạn tôi bị một nhân viên trông xe của Vinasinco yêu cầu phải cung cấp đầy đủ giấy tờ một chiếc xe, trong đó có cả giấy đăng kiểm, bảo hiểm và “đơn xin gửi xe” thì mới “cho” bạn để xe vào “slot” mà bạn vốn đang để chiếc xe khác của mình trước đó. “Thường, chủ sở hữu chỉ cần chứng minh tài sản hợp pháp chiếc xe của mình với nơi trông giữ. Còn lại giấy tờ khác đều đã có tem hợp lệ dán ở xe. Cái đòi hỏi vô lý này chỉ để người đang được giao quyền thể hiện cái tôi quyền lực”. Bạn tôi đinh ninh vậy.
Đi tìm hiểu thì thấy, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, có nghĩa là quyền lực nhà nước được trao cho chính quyền cơ sở một cách thực tế. Những đơn vị cấp phường, xã trở nên có thực quyền hơn trước nhiều, thay vì chỉ là cơ quan nắm bắt tình hình thực tế để báo cáo lên cấp cao hơn chờ chỉ đạo phương án giải quyết.
Được trao nhiệm vụ và chịu trách nhiệm giải quyết những vấn đề bức xúc, tồn tại trên địa bàn, nên cán bộ cấp phường, xã đã khá rốt ráo trong thực thi quyền lực nhằm giải quyết các nhiệm vụ được giao. Trật tự của Thủ đô và các phường, xã ở nhiều tỉnh trở nên thay đổi tích cực nhờ có lực lượng chức năng và các bộ phận hỗ trợ sát sao, gần dân hơn nữa.
Chúng ta có những lực lượng hỗ trợ thường xuyên có mặt và giữ gìn ổn định trật tự giao thông, trật tự an toàn xã hội tại cơ sở, trong đó có lực lượng thanh niên xung phong và lực lượng dân phòng… Nhìn chung, hai lực lượng này hoạt động khá hiệu quả. Đôi khi với sự năng nổ quá mức, người ta nhìn thấy những người đeo băng đỏ “dân phòng” tham gia “bắt” người đi đường vi phạm Luật Giao thông hoặc “bảo vệ” xích khóa xe của chủ sở hữu. Thay vì báo với cơ quan chức năng để xử lý, đôi khi những người này chủ động giải quyết bằng cách “thu giữ” phương tiện của người bán hàng rong, cơ sở vi phạm vỉa hè, lòng đường trước khi những người có trách nhiệm xuất hiện. Tương tự, người trông giữ xe ở nhiều tuyến đường của Thủ đô cũng xăng xái bắt xe để… thu tiền ngay khi người ta vừa mới dừng lại ở bên lề đường. Bảo sao nhiều người không bức xúc khi mới bỡ ngỡ bước chân về Hà Nội.
Thời gian gần đây, không khó để nhìn thấy những hành vi lạm quyền ở một số nơi. Đã có hiện tượng cán bộ quản lý trật tự xây dựng vô tư xâm phạm các công trình xây dựng, nhà ở mà bỏ qua các quy trình chặt chẽ trong thực thi cưỡng chế đã được quy định trước đây. Tương tự, những đòi hỏi về thông tin cá nhân (dù không cần thiết) của chủ phương tiện từ một nhân viên trông xe dễ dàng khiến cho người ta bị lộ lọt thông tin cá nhân, đặc biệt trong thời điểm tội phạm lừa đảo thường xuyên tìm kiếm thông tin nhằm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Tới lúc cần phải lưu ý rằng, những cơ quan chức năng sinh ra là để phục vụ người dân, chứ không phải là nơi biến người dân thành đối tượng để thể hiện chức năng quyền lực. Cũng vậy, những sai phạm nhỏ cần phải được giải quyết rốt ráo, ngay với những “người nhà nước” trước khi xem xét xử lý một hành vi nào đó từ phía người dân. Không thể chỉ giải thích bằng cách đẩy lỗi đơn giản “anh thấy không, từ xưa tới giờ ngoài anh ra làm gì có ai thắc mắc?!”.
