Theo Tổng cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước (tăng 5,7% sau loại trừ yếu tố giá). Mức tăng này thấp hơn 2,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2023, phản ánh cầu tiêu dùng trong nước 6 tháng đầu năm nay phục hồi, nhưng vẫn thấp.
Người tiêu dùng chi tiêu cẩn trọng hơn
Thường xuyên đi siêu thị để mua sắm những đồ dùng cần thiết cho gia đình, chị Yến (sống tại Hà Nội) cho biết, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, thay vì mua sắm thoải mái như trước, nay chị chỉ mua những mặt hàng thiết yếu và có khuyến mãi để có thể tiết kiệm một khoản tiền. “Trước đây, với thu nhập của hai vợ chồng hơn 30 triệu đồng/tháng, gia đình tôi có thể chi tiêu thoải mái. Tuy vậy, trong bối cảnh giá cả mọi thứ đều tăng như điện, xăng, tiền học,… thì tôi phải tính toán mua những gì thật sự cần thiết thì mới trang trải đủ”, chị Yến chia sẻ.
Hoạt động trong lĩnh vực quần áo thời trang, ông Đặng Quốc Dũng, Giám đốc Công ty TNHH D.Suit Việt Nam cho biết, thông thường, những tháng đầu năm sẽ rơi vào tháng Tết, xu hướng mua sắm về thời trang cũng gia tăng. Vì vậy, doanh nghiệp đã đưa ra các chính sách kích cầu thu hút khách bằng các chương trình khuyến mãi lên tới 20% hay chiến lược kinh doanh tập trung với đối tượng cụ thể cùng các bộ sưu tập phù hợp cho cưới hỏi, doanh nhân, doanh nghiệp... Tuy vậy, do kinh tế thế giới và trong nước vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, giá cả hàng hóa có xu hướng tăng, trong khi thu nhập không tăng, buộc người dân phải tiết kiệm chi tiêu… khiến doanh số bán hàng có sự sụt giảm 10% so với cùng kỳ năm trước.
Nhìn nhận xu hướng này, bà Đặng Thúy Hà, Giám đốc khu vực miền bắc của NielsenIQ Việt Nam cho hay, ở Việt Nam, 36% người tiêu dùng lo ngại về tình hình suy thoái kinh tế và 25% lo ngại về việc mất an ninh, mất việc làm. Họ cũng cảm nhận được tác động của lạm phát thông qua việc tăng giá bán hàng hóa. Người trẻ (18-25 tuổi) cải thiện tình hình tài chính bằng cách tăng thu nhập và chi tiêu tiết kiệm hơn, nhóm người lớn tuổi (46 - 55 tuổi) có xu hướng cắt giảm chi tiêu cho các mặt hàng không cần thiết.
62% người tiêu dùng Việt Nam cũng lựa chọn nấu ăn tại nhà nhiều hơn và thắt chặt cho các mặt hàng không cần thiết để tiết kiệm. Khoảng 50% người dùng đã giảm bớt mua sắm những món đồ sang trọng, hơn 30% hoãn các chi phí lớn. Khoảng 40% người tiêu dùng đang chi tiêu cẩn trọng hơn do không biết rủi ro gì có thể xảy ra trong tương lai. Đồng thời, người dùng Việt đang có xu hướng mua sắm trực tuyến để tận dụng ưu đãi và có sự so sánh về giá cả giữa các sản phẩm, chuyển sang lựa chọn sản phẩm có mức giá thấp hơn.
Tiếp tục hỗ trợ tổng cầu
Dẫn báo cáo Giải mã hành vi mua sắm của khách hàng năm 2024 từ NielsenIQ Việt Nam về xu hướng lựa chọn, bà Hà cho biết, có 89% người tiêu dùng trung thành với cửa hàng hiện tại, 57% người mua thực phẩm và đồ tạp hóa qua kênh trực tuyến, 92% người mua quan tâm đến chất lượng và sẵn sàng trả giá cao. Vì vậy, doanh nghiệp cần gần gũi hơn với người tiêu dùng và cần phải ưu tiên các sản phẩm thiết yếu để phù hợp với người tiêu dùng khi mà họ đang thận trọng trong việc mua sắm. Sản phẩm phải đi với sự thấu hiểu người tiêu dùng, “thực đơn” của chúng ta sẽ thiết kế cho phù hợp.
Còn theo bà Nguyễn Phương Nga, Giám đốc khối kinh doanh Kantar Việt Nam, người tiêu dùng đang giảm tần suất mua sắm nhưng lại mua tại nhiều kênh hơn, với mức chi tiêu trung bình cho mỗi lần mua sắm cũng tăng lên. Trong đó, kênh thương mại điện tử hiện đang đóng góp 8% vào tổng giá trị thị trường tiêu dùng nhanh và dự kiến sẽ tăng thêm 2 điểm thị phần trong 2 năm tới. Điều này mở ra cơ hội cho các thương hiệu, nhất là các thương hiệu nhỏ, tiếp cận nhiều người mua sắm hơn một cách nhanh chóng.
Bà Nga cho rằng, các nhà sản xuất cần nắm bắt yếu tố ảnh hưởng chi tiêu theo kênh mua sắm, với từng mục đích khác nhau, người mua lại có những tiêu chí lựa chọn kênh mua sắm khác nhau. Cụ thể, những vấn đề mà nhà sản xuất cần lưu tâm là tiêu chí thúc đẩy quyết định mua hàng và chi tiêu theo từng nhà bán lẻ. Ngoài ra, cần chú trọng phân khúc sản phẩm nhằm đáp ứng đúng nhu cầu của người mua trong quá trình mua hàng. Song song với đó là tận dụng xu hướng đa kênh để tiếp cận nhiều người mua sắm hơn, bởi người tiêu dùng có xu hướng ưa chuộng các loại hình bán lẻ hiện đại và tiện lợi.
Vì vậy, nhà sản xuất cần một chiến lược bán hàng đa kênh và tạo ra một trải nghiệm mua sắm xuyên suốt để thu hút và giữ chân người mua. Ngày nay, với tốc độ hiện đại hóa nông thôn đang dần bắt kịp thành thị nhờ mức thu nhập và chất lượng sống nâng cao, kênh thương mại điện tử sẽ mở ra nhiều cơ hội nhà sản xuất tiếp cận với người mua sắm tại nông thôn một cách nhanh chóng.
Còn theo bà Đinh Thúy Phương, Vụ trưởng Thống kê thương mại và dịch vụ (Tổng cục Thống kê), trong 6 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng là có sự đóng góp lớn của các ngành dịch vụ lưu trú, ăn uống và dịch vụ du lịch lữ hành, từ đó tác động lan tỏa tích cực đến các ngành dịch vụ trong nước như lưu trú; ăn uống; vận tải và dịch vụ du lịch lữ hành.
Do đó, để thúc đẩy hoạt động bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam trong những tháng cuối năm, bà Phương đã đề xuất các giải pháp góp phần kích cầu tiêu dùng trong nước như tiếp tục thực hiện chính sách giảm thuế giá trị gia tăng xuống 8% đến hết năm 2024, góp phần giảm giá thành sản phẩm, từ đó kích thích sản xuất, tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần kích cầu tiêu dùng, giảm nguy cơ tăng lạm phát… từ đó sẽ kích thích tăng trưởng tới các ngành thương mại dịch vụ và tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.
Ngoài ra, cần triển khai các chính sách giảm tác động tăng giá hàng hóa từ việc tăng lương cơ sở áp dụng từ ngày 1/7, từ đó góp phần kích thích chi tiêu và tác động tích cực tới tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Các bộ, ngành, cùng nhiều địa phương tiếp tục triển khai đồng loạt, hiệu quả các hoạt động kích cầu du lịch, đặc biệt du lịch hè 2024, kích cầu du lịch nội địa tại các địa phương có lợi thế. Cùng với đó là tiếp tục triển khai quyết liệt các chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm hỗ trợ giảm chi phí cho doanh nghiệp, tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước; và ổn định giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào sản xuất, kinh doanh sản phẩm dịch vụ, đồng thời ổn định nguồn cung hàng hóa phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân, kết hợp đẩy mạnh triển khai các hoạt động kích cầu tiêu dùng nội địa, đặc biệt là các chương trình kết nối cung, cầu trên nền tảng số, thương mại điện tử.
