Sáng 26/8, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Khởi nghĩa Nam Kỳ-Sáng ngời chí khí cách mạng tấm gương cộng sản kiên trung”, tưởng niệm 85 năm sự kiện các đồng chí lãnh đạo tiền bối của Đảng và các chiến sĩ cách mạng anh dũng hy sinh tại trường bắn Nhà thương Giếng Nước và Ngã Ba Giồng (28/8/1941-28/8/2026).
Sáng ngời khí phách người cộng sản
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, đồng chí Trần Văn Khuyên, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Đây là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc nhằm tri ân các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và các chiến sĩ cách mạng đã cống hiến, hy sinh vì độc lập dân tộc; đồng thời tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ và phát huy những giá trị lịch sử của Khởi nghĩa Nam Kỳ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Ngày 20/11/1940, Thường vụ Xứ ủy Nam Kỳ họp khẩn cấp quyết định phát lệnh khởi nghĩa vào lúc 24 giờ ngày 22 /11/1940, lấy Sài Gòn-Chợ Lớn làm nơi phát lệnh và là trung tâm quyết định thắng lợi của khởi nghĩa.
Ngày 22/11/1940, đồng chí Phan Đăng Lưu mang chỉ thị hoãn khởi nghĩa về đến Sài Gòn nhưng lệnh khởi nghĩa đã được phát xuống các địa phương, không thể thu hồi được.
Khởi nghĩa bùng nổ tại 18/21 tỉnh, thành phố Nam Kỳ, tiêu biểu ở Hóc Môn (Bà Điểm, Gia Định), Cai Lậy (Mỹ Tho), Vũng Liêm (Vĩnh Long). Lực lượng khởi nghĩa tiến công vào bộ máy chính quyền địch, phá tề, trừ gian, đánh đồn bốt, phá giao thông, liên lạc; tại nhiều địa phương, chính quyền cách mạng được thành lập và giữ quyền làm chủ trong một thời gian.
Đông đảo nông dân, dân nghèo thành thị, nhân sĩ, trí thức và đồng bào Kinh, Hoa, Khơme, Chăm tham gia. Đặc biệt, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên được giương cao trong một cuộc khởi nghĩa.
Tuy nhiên, do thời cơ chưa chín muồi, lực lượng cách mạng còn non yếu, nhất là ở đô thị; công tác giữ bí mật còn nhiều hạn chế, kế hoạch bị lộ, thực dân Pháp kịp thời đối phó nên khởi nghĩa thất bại.
Thực dân Pháp tiến hành khủng bố hết sức tàn bạo, bắt, giết, tù đày gần 6.000 người. Gần một năm sau cuộc khởi nghĩa, ngày 28/8/1941, tại trường bắn Nhà thương Giếng Nước và Ngã Ba Giồng, thực dân Pháp đã xử bắn các đồng chí Hà Huy Tập, nguyên Tổng Bí thư; Nguyễn Văn Cừ, Tổng Bí thư; Phan Đăng Lưu, Thường vụ Trung ương Đảng; Võ Văn Tần, Thường vụ Trung ương Đảng, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ; Nguyễn Thị Minh Khai, Ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ, Bí thư Thành ủy Sài Gòn-Chợ Lớn; Nguyễn Hữu Tiến, Thành ủy viên Sài Gòn-Chợ Lớn cùng nhiều chiến sĩ cách mạng.
Sự hy sinh anh dũng của các đồng chí đã trở thành biểu tượng sáng ngời của khí phách người cộng sản, của lòng yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam; để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc và trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn đối với các thế hệ cán bộ, đảng viên và nhân dân ta.
Tiếp tục phát huy tinh thần Khởi nghĩa Nam Kỳ
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, phân tích và luận giải một số nội dung quan trọng: vị trí, tầm vóc và ý nghĩa lịch sử của Khởi nghĩa Nam Kỳ trong tiến trình cách mạng Việt Nam; tôn vinh những cống hiến to lớn và khí phách kiên trung của các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và các chiến sĩ cách mạng đã anh dũng hy sinh tại trường bắn Nhà thương Giếng Nước và Ngã Ba Giồng...
Hội thảo cũng làm rõ tiếp tục nghiên cứu, luận giải sâu sắc những bài học lịch sử của Khởi nghĩa Nam Kỳ về sự lãnh đạo của Đảng, xây dựng lực lượng cách mạng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong đó, các đại biểu đã tập trung làm rõ những bài học về xây dựng Đảng; xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang; xây dựng thế trận lòng dân...; đồng thời nghiên cứu khả năng vận dụng những bài học đó vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới. Đây là một trong những nội dung nghiên cứu trọng tâm của hội thảo.
Đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: Cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ là một mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam. Dù bị đàn áp dã man, tinh thần oanh liệt và sự hy sinh cao cả của các vị lãnh đạo như: Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Tiến... đã trở thành ngọn lửa soi đường cho các thế hệ về sau. Bài học “Sáng tạo thời cơ và nắm bắt thời cơ” tiến hành tổng khởi nghĩa đã được Đảng ta rút kinh nghiệm sâu sắc khi Bác Hồ về nước (năm 1941) trực tiếp lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc.
Tiến sĩ Nguyễn Thành Nam, Giảng viên Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Khởi nghĩa Nam Kỳ đã để lại những bài học kinh nghiệm quý giá về lý luận và thực tiễn cho cách mạng Việt Nam. Khởi nghĩa đã khắc đậm quy luật cách mạng “ý Đảng-lòng Dân”; nhân dân là nền tảng vững chắc, cội nguồn sức mạnh của khởi nghĩa. Bài học về xác định mục đích cao nhất của cách mạng là vì lợi ích của nhân dân, Đảng chiến đấu, hy sinh vì hạnh phúc của nhân dân, đáp ứng khát vọng độc lập, tự do, dân chủ cho nhân dân.
Phát biểu bế mạc hội thảo, Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Cương Quyết, Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam khẳng định: Khởi nghĩa Nam Kỳ là một trong những mốc son đặc biệt quan trọng trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam. Cuộc khởi nghĩa đã khẳng định bản lĩnh, tinh thần đấu tranh anh dũng, quật khởi, ý chí kiên cường và khát vọng độc lập, tự do của nhân dân ta; để lại nhiều bài học có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Sự hy sinh anh dũng của các đồng chí Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Hữu Tiến cùng các chiến sĩ cách mạng tại trường bắn Nhà thương Giếng Nước và trường bắn Ngã Ba Giồng và hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ, nhân dân đã trở thành biểu tượng sáng ngời của khí tiết người cộng sản, của lòng yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Những giá trị đó mãi mãi là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, cổ vũ toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của dân tộc, xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
“Với niềm tin vào những giá trị bền vững của lịch sử và truyền thống cách mạng vẻ vang của dân tộc, chúng ta tin tưởng rằng tinh thần Khởi nghĩa Nam Kỳ sẽ tiếp tục được phát huy trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, góp phần khơi dậy lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng văn minh, hiện đại, nghĩa tình, cùng cả nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới”, Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Cương Quyết, Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam nhấn mạnh.
