Khoảng 15% số dân mắc rối loạn tâm thần

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc 10 rối loạn tâm thần thường gặp là 14,9% số dân, tương đương khoảng 15 triệu người. Trầm cảm, lo âu là những rối loạn tâm thần thường gặp chiếm tỷ lệ cao, lên tới 5 đến 6% dân số, còn lại là các rối loạn tâm thần khác…
Các đại biểu tham dự hội thảo.
Các đại biểu tham dự hội thảo.

Hưởng ứng Ngày sức khỏe tâm thần thế giới 10/10, Bộ môn Tâm thần (Trường đại học Y Hà Nội), Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo tăng cường hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần. Hội thảo nhằm nâng cao kiến thức, nhận thức và thúc đẩy các hành động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe tâm thần.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, "Sức khỏe là trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hay ốm đau", "không có sức khỏe nếu không có sức khỏe tâm thần". Như vậy, vấn đề sức khỏe tâm thần chiếm một nửa trong định nghĩa về sức khỏe, cho thấy vai trò rất quan trọng của chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Hiện nay, mô hình bệnh tật đang thay đổi, ngoài các bệnh truyền nhiễm thì các bệnh không lây nhiễm đang là gánh nặng bệnh tật lên tất cả các nước trên thế giới, chứ không chỉ riêng quốc gia nào. Hằng năm, các ca tử vong do bệnh không lây nhiễm chiếm tới khoảng 74% các ca tử vong chung trên toàn thế giới.

Trong các bệnh không lây nhiễm thì vấn đề rối loạn tâm thần là rất phổ biến, đang có chiều hướng gia tăng và là nguyên nhân dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe khác. Năm 2019, Tổ chức Y tế thế giới ước tính, cứ 8 người thì có 1 người đang sống chung với rối loạn tâm thần, trong đó rối loạn lo âu và trầm cảm là phổ biến nhất.

Đáng chú ý, đại dịch Covid-19 đã gây ra một cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần toàn cầu, làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng cấp tính, mạn tính và phá hủy sức khỏe tâm thần của hàng triệu người. Vào năm 2020, số người bị rối loạn lo âu và trầm cảm đã tăng lên đáng kể và làm dấy lên lo ngại về tình trạng gia tăng các ca tự tử.

Trong khi các dịch vụ phòng ngừa và điều trị hiệu quả sẵn có tại các cơ sở, nhưng nhiều người bị rối loạn tâm thần không được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc hiệu quả, làm gia tăng khoảng trống điều trị cho các vấn đề sức khỏe tâm thần. Chỉ khoảng 29% số người bị rối loạn tâm thần và chỉ 1/3 số người bị trầm cảm được chăm sóc sức khỏe tâm thần chính thức.

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc 10 rối loạn tâm thần thường gặp là 14,9% dân số, nghĩa là có khoảng 15 triệu người. Trầm cảm, lo âu chiếm tỷ lệ cao, tới 5 đến 6% dân số, còn lại là các rối loạn tâm thần khác như rối loạn cảm xúc lưỡng cực, rối loạn tâm thần liên quan tới sử dụng rượu bia, ma túy và các chất gây nghiện khác... Ở trẻ em, các vấn đề sức khỏe tâm thần vào khoảng 12%, tương đương hơn 3 triệu trẻ em có nhu cầu về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Các bác sĩ khuyến cáo, ai cũng có thể mắc rối loạn tâm thần, ít nhất là ở một giai đoạn, thời điểm nào đó của cuộc đời.

Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn khẳng định: Chăm sóc sức khỏe tâm thần là vấn đề của toàn xã hội, không của riêng ai và không của riêng cấp bậc hành chính nào. Chính vì vậy, phòng ngừa và nâng cao sức khỏe tâm thần là trách nhiệm của chính mỗi người dân, gia đình, cộng đồng, chính quyền và các ban, ngành đoàn thể từ trung ương đến địa phương cùng các tổ chức xã hội, thông qua các giải pháp như nâng cao nhận thức, thực hiện các hành vi lành mạnh ở mỗi cá nhân, bảo đảm an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, dự phòng và xử lý tốt các thiên tai, thảm họa... Khi đã gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, trách nhiệm chủ yếu của y tế và xã hội nhằm giảm nhẹ, tiến tới điều trị khỏi hoàn toàn cho người bệnh.

Hiện nay, hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần trong cả nước được củng cố và dần hoàn thiện, với hai bệnh viện tâm thần ở tuyến trung ương là Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 cùng với Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia.

Tại tuyến tỉnh, hiện 43 tỉnh, thành phố có bệnh viện tâm thần, số còn lại là khoa tâm thần trong bệnh viện đa khoa và trung tâm phòng chống bệnh xã hội của tỉnh.

Tại tuyến quận, huyện, có nhiều bác sĩ được tập huấn về công tác sức khỏe tâm thần. Tuyến xã, phường tập trung nhiều vào quản lý danh sách người bệnh tâm thần, chủ yếu là cấp thuốc điều trị tâm thần theo chỉ định của tuyến trên, không thực hiện công việc khám, chẩn đoán, kê đơn điều trị rối loạn tâm thần.

Tuy nhiên công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức: tuyến huyện hầu như không cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh nội trú về tâm thần; việc lồng ghép chăm sóc sức khỏe tâm thần trong chăm sóc sức khỏe chung, nhất là chăm sóc sức khỏe ban đầu còn nhiều hạn chế, hầu như chỉ cơ sở chuyên khoa tâm thần cung cấp dịch vụ, hầu hết các bệnh viện chuyên khoa như nhi, sản-nhi, lão khoa không có khoa tâm thần, nguồn nhân lực chăm sóc sức khỏe tâm thần còn thiếu và phân bổ không đồng đều trên các vùng trong cả nước...

Ông lê Minh Sang, chuyên gia y tế cao cấp của Ngân hàng thế giới tại Việt Nam đánh giá, mặc dù Việt Nam có hơn 11 nghìn trạm y tế xã, phường nhưng chỉ 49% số trạm thực hiện được 80% danh mục chuyên môn kỹ thuật; các trạm y tế chỉ cấp thuốc miễn phí cho người bệnh tâm thần phân liệt, động kinh và trầm cảm; không thực hiện được các dịch vụ khác như sàng lọc, trị liệu, phòng tái phát hay phục hồi chức năng… Vì vậy, ông Lê Minh Sang khuyến nghị mở rộng bao phủ cung ứng dịch vụ, đồng thời chuyển đổi mô hình theo hướng lồng ghép, có điều phối; chăm sóc ban ngày dựa vào cộng đồng... Đồng thời phát triển và quản lý nguồn lực.

Có thể bạn quan tâm

Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhi có tình trạng sốc nhiễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan. (Ảnh: BVCC)

Cảnh báo sốt mò có thể gây sốc, suy đa tạng

Khởi đầu với sốt, đau họng, bé gái 14 tuổi ở Điện Biên nhanh chóng diễn biến nặng, rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, phải thở máy và lọc máu. Các bác sĩ sau đó phát hiện tổn thương da nghi do mò đốt và xác định bệnh nhi mắc sốt mò.

Các bác sĩ khám bệnh, tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân. (Ảnh: HOÀNG KHÁNH)

Chung tay chăm sóc sức khỏe cho người dân đặc khu Côn Đảo

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Đảng ủy, UBND Đặc khu Côn Đảo, Báo Quân đội nhân dân với sự đồng hành của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu tổ chức chương trình “Hành trình tri ân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” với chuỗi hoạt động tri ân người có công, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cho người dân Đặc khu Côn Đảo.

 (Ảnh minh họa: CHI MAI)

Bộ Y tế yêu cầu Shopee gỡ bỏ thông tin 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa yêu cầu sàn thương mại điện tử Shopee ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin đối với 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có số Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm không đúng với hồ sơ đã được cơ quan này cấp. Đồng thời, đề nghị kiểm tra Siêu thị Ba Lan và Công ty vận chuyển TRON.

Các chuyên gia chia sẻ việc tiêm vaccine cúm sẽ là một biện pháp quan trọng giúp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao. (Ảnh: BTC cung cấp)

Cúm có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi

Cúm không chỉ gây bệnh đường hô hấp mà còn có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và các biến cố sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Trong khi đó, tỷ lệ tiêm vaccine cúm ở nhóm này tại Việt Nam được ước tính chỉ khoảng 5%, đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ nhóm nguy cơ cao.

Các chuyên gia trình bày nghiên cứu mới về các biện pháp phòng bệnh chủ động. (Ảnh: MINH HOÀNG)

Tiếp cận tiêm chủng toàn diện theo vòng đời - giải pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng

Tại phiên họp chuyên đề Dự phòng trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên năm 2026 được Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức ngày 28/8, các chuyên gia dịch tễ nhấn mạnh phòng bệnh cần đi trước một bước, trong đó tiêm chủng theo vòng đời là công cụ quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Trung tâm Y tế Nậm Pồ tập huấn kỹ năng xử trí vết thương cho nhân viên y tế trường học trên địa bàn. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Nâng cao kỹ năng cấp cứu ban đầu cho nhân viên y tế trường học

Để chuẩn bị các điều kiện y tế phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh đầu năm học mới, ngày 28/8, các trung tâm Y tế: Tuần Giáo, Nậm Pồ, Tủa Chùa, Điện Biên Đông (tỉnh Điện Biên) tổ chức tập huấn kỹ năng cấp cứu ban đầu cho đội ngũ nhân viên y tế trường học và viên chức phụ trách chương trình y tế học đường. 

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BTC)

Từng bước đưa điều trị hiếm muộn vào bảo hiểm y tế

WHO lần đầu ban hành hướng dẫn về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn, khuyến cáo các quốc gia xem hiếm muộn là một vấn đề y tế công cộng. Trước sự gia tăng tỷ lệ vô sinh hiếm muộn, chi phí điều trị cao, các chuyên gia đặt ra yêu cầu sớm có chính sách hỗ trợ, từng bước mở rộng phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế.

Tặng quà tri ân các gia đình hiến mô, tạng. (Ảnh: ANH DƯƠNG)

Thêm một cách để lan tỏa giá trị nhân văn của hiến mô, tạng

Thông điệp “Còn mãi yêu thương” được Bệnh viện Bạch Mai lựa chọn để nhấn mạnh giá trị nhân văn của hiến mô, tạng: yêu thương không chỉ được thể hiện bằng lời sẻ chia mà còn có thể được trao đi bằng một quyết định tự nguyện, để khi một sự sống khép lại, cơ hội sống của những người khác có thể được mở ra.