Trước những lời hứa dai dẳng làm rạn nứt niềm tin liên kết và có dấu hiệu bội tín, chính quyền tỉnh Cà Mau đang có động thái quyết liệt và cứng rắn nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.
Nhà nông và hợp tác xã điêu đứng vì bị bội tín
Vụ lúa-tôm 2025-2026, Công ty trách nhiệm hữu hạn Tập đoàn nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu) ký kết hợp tác bao tiêu hơn 800ha lúa với 37 hợp tác xã và rất nhiều nông dân trên địa bàn các xã: Trí Phải, Ninh Thạnh Lợi, Vĩnh Phước, Ninh Quới của tỉnh Cà Mau. Sự xuất hiện của doanh nghiệp này được kỳ vọng mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp sạch địa phương. Thế nhưng, khi nông dân bàn giao xong lúa, gạo, doanh nghiệp này lại chây ỳ, chậm thanh toán kéo dài.
Tại xã Trí Phải, qua rà soát, thống kê của ngành chức năng Cà Mau, có hơn 100 hộ dân bán lúa cho các Hợp tác xã Quyết Thắng, Đoàn Phát và Tân Quý để cung ứng cho Công ty Toàn Cầu chưa nhận đủ tiền, với tổng nợ còn khoảng 9,5 tỷ đồng. Tính chung cả tỉnh, đến tháng 7/2026, tổng số tiền Công ty Toàn Cầu nợ các hợp tác xã và nông dân trên địa bàn là hơn 11 tỷ đồng.
Tình cảnh nợ nần kéo dài khiến nhiều nông dân rơi vào cảnh dở khóc dở cười khi lúa đã xuất đi mà tiền thì biệt tích. Ông Nguyễn Văn Phúc (ngụ ấp 6, xã Trí Phải) bán đợt lúa trị giá 97 triệu đồng nhưng qua bao lần chờ đợi chỉ mới nhận được vỏn vẹn 22 triệu đồng.
“Cân lúa rồi mất tiêu luôn, điện không bắt máy nữa, rồi hứa lần hoài tới nay. Tôi cho rằng cái này là lừa dân. Hứa với chúng tôi là cân lúa rồi sẽ trả từ 30-50%, còn lại trả hết trong 3 ngày nhưng mà rốt cuộc họ thất hứa”, ông Phúc bức xúc.
Cùng tình cảnh trên, ông Trần Văn Bá (ngụ ấp 8, xã Trí Phải) gay gắt yêu cầu: “Chúng tôi đề nghị ngành chức năng và chính quyền địa phương can thiệp để doanh nghiệp làm văn bản cam kết, xác định rõ thời điểm thanh toán chứ làm ăn mà toàn hứa với hứa thì ai mà tin”.
Không chỉ người dân, các hợp tác xã cũng rơi vào cảnh khủng hoảng niềm tin. Ông Lương Hồng Thắm, Phó Giám đốc Hợp tác xã Quyết Thắng cho biết, đơn vị liên kết thu mua lúa, gạo với tổng giá trị hơn 4,1 tỷ đồng. Dù hợp đồng quy định doanh nghiệp phải thanh toán trong vòng 72 giờ sau khi nhận hàng, nhưng đã hơn 7 tháng trôi qua, công ty vẫn nợ đọng khoảng 2,6 tỷ đồng tiền lúa.
Ông Thắm xót xa chia sẻ: “Công ty hứa với chúng tôi, rồi tôi hứa truyền miệng đến nông dân, thành ra uy tín không còn nữa. Để nông dân không mất lòng tin, hợp tác xã phải đi vay, đi mượn, hỏi tiền “nóng” để trả lại một ít cho bà con. Trong đó, ưu tiên những hộ rất khó khăn, phải mướn vuông, gia đình có người bị bệnh. Nhưng nói thiệt là đến giờ chúng tôi không thể vay mượn được bên ngoài để trả tiếp cho nông dân”.
Tương tự, ông Huỳnh Minh Triều, Giám đốc Hợp tác xã Đoàn Phát, cho biết, biên bản ngày 19/5 vừa qua xác nhận doanh nghiệp còn nợ hợp tác xã hơn 2,7 tỷ đồng. Dù sau đó công ty hứa thanh toán trước ngày 20/7 và đề nghị hợp tác xã nhận lại gạo đã bán, nhưng các thành viên hợp tác xã kiên quyết từ chối. Ông Triều nhấn mạnh: “Việc chậm thanh toán kéo dài từ Công ty Toàn Cầu khiến người dân mất niềm tin vào mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ thông qua hợp tác xã. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của hợp tác xã”.
Cơ hội “hứa” sau cùng và động thái của chính quyền
Trước những phản ánh và lời cầu cứu của nông dân và các hợp tác xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau chỉ đạo các đơn vị chức năng liên quan khẩn trương vào cuộc rà soát, xác minh, làm rõ. Phía doanh nghiệp cũng được cơ quan chức năng tỉnh mời làm việc nhưng nhiều lần vắng mặt.
Đến ngày 23/7 vừa qua, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Trí Phải tổ chức cuộc họp tiếp xúc với người dân, các hợp tác xã cùng đại diện doanh nghiệp. Tại buổi làm việc này, ông Nguyễn Minh Trung Đức, Giám đốc Công ty Toàn Cầu (Trụ sở tại BT28-04-05, đường Nguyễn Thị Nhung , Khu đô thị Phú Cường, phường Rạch Giá, Kiên Giang) giải thích nguyên nhân chậm trả nợ là do kinh doanh gặp khó khăn.
Đại diện doanh nghiệp đưa ra phương án xử lý và gọi đây là “lời hứa cuối cùng”: Hiện tại, nếu sau khi đã thanh toán và trừ tất cả các khoản công nợ vật tư thì số công nợ của công ty đến thời điểm hiện tại là còn khoảng 3,8 tỷ đồng tại tỉnh Cà Mau. Với tiền mua lúa, công ty cam kết đến ngày 5/8/2026 sẽ thanh toán theo giá thị trường; phần chênh lệch ưu đãi sẽ thanh toán trong năm 2026.
Với hợp đồng gạo, công ty đề nghị các hợp tác xã nhận lại gạo và hứa hỗ trợ chi phí vận chuyển. Ông Đức nêu rõ: “Công ty xin chuyển lại gạo để hợp tác xã hỗ trợ và tìm đầu ra tiếp cho công ty, với mức giá công ty sẽ hỗ trợ trên phần chi phí vận chuyển cũng như tất cả các chi phí về logistics”.
Tuy nhiên, phương án thanh toán này bị đại diện chính quyền và ngành chức năng tỉnh Cà Mau bác bỏ. Tiến sĩ Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau chủ trì cuộc họp, khẳng định: Hình thức trả lại gạo là không phù hợp do chất lượng và giá trị thị trường đã thay đổi.
Ông Sử cũng đồng thời bác bỏ con số 3,8 tỷ đồng do công ty tự đưa ra và nhấn mạnh: “Tính đến nay, số tiền doanh nghiệp còn nợ các hợp tác xã, người dân Cà Mau là hơn 11 tỷ đồng. Số liệu này không thay đổi, bởi vì chúng tôi đã tổng hợp đối chiếu công nợ của các hợp tác xã, và văn bản đối chiếu công nợ của công ty”.
Chỉ ra bản chất vụ việc ngay tại cuộc họp, ông Sử khẳng định lời hứa tại lần này là cơ hội hứa hẹn sau cùng của doanh nghiệp. Ông Sử quả quyết: “Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh có phương án và đang thực hiện phương án đề ra để theo đuổi vụ việc đến cùng, bảo đảm công ty phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
Đó là những giải pháp rất quyết tâm, rất cứng rắn và đúng bản chất của những mối quan hệ xã hội và quan hệ kinh tế đã xảy ra. Nếu như doanh nghiệp bội tín một lần nữa thì dứt khoát phương án giải quyết đó sẽ được đi đến cùng để giải quyết cho dứt điểm”.
Liên quan đến vụ việc của Công ty Toàn Cầu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết: “Trước dấu hiệu bất thường và sự bất hợp tác của doanh nghiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh đã ký công văn hỏa tốc số 11793/UBND-NNXD về việc chuyển toàn bộ tài liệu của Công ty Toàn Cầu sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh để xác minh, xử lý theo quy định pháp luật”.
Chiều 6/8, liên hệ lại với đơn vị được giao chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan xử lý vụ việc của Công ty Toàn Cầu, Tiến sĩ Phạm Quốc Sử, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau khẳng định: “Cách nay khoảng 2 tuần, Giám đốc Công ty Toàn Cầu là Nguyễn Minh Trung Đức đã ký biên bản cam kết trả dứt nợ mua lúa vào hạn chót là ngày 5/8/2026. Nhưng đến hết sáng nay (6/8), nông dân và các hợp tác xã tại địa bàn nêu trên báo lại là doanh nghiệp chưa trả thêm đồng nào”.
