Khánh Hòa nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số

Khi người thầy thuốc tìm đến tận nhà dân

Từ tháng 6 đến nay, tại điểm Trạm Y tế Phước Kháng thuộc Trạm Y tế xã Thuận Bắc, tỉnh Khánh Hòa luôn đón nhiều đồng bào dân tộc thiểu số Raglai đến khám bệnh, theo dõi sức khỏe. Không gian điểm trạm không lớn, nhưng những cuộc thăm hỏi, những lần đo huyết áp, kiểm tra sức khỏe hay lời dặn dò về cách phòng bệnh đã tạo niềm tin cho người dân.

Ở nơi điều kiện đi lại còn khó khăn, với người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh cần theo dõi thường xuyên có thể là cả một trở ngại về thời gian, chi phí và điều kiện đi lại. Vì vậy, cán bộ y tế không chỉ chờ người dân đến với mình mà còn chủ động tìm đến từng gia đình.

Giữa công việc thường nhật ấy, bác sĩ Đạo Câu Đại Châu Thành, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế xã Thuận Bắc cùng đội ngũ y sĩ, điều dưỡng, nữ hộ sinh vẫn kiên trì bám địa bàn. Với họ, chăm sóc sức khỏe cho đồng bào vùng khó là hành trình rút ngắn khoảng cách giữa y tế và cộng đồng, giữa nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân.

Mang thai tháng thứ 8, chị Chamaléa Thị Lem, ở thôn Phước Kháng, cho biết thường xuyên đến điểm trạm thăm khám định kỳ, chị được các bác sĩ, nữ hộ sinh tư vấn về chăm sóc thai kỳ và nhận biết những dấu hiệu bất thường. Ngoài khám định kỳ, nhân viên y tế còn đến tận nhà thăm hỏi, theo dõi thai kỳ nên chị rất yên tâm.

Câu chuyện của chị Lem chỉ là một lát cắt nhỏ trong công việc hằng ngày của những người làm y tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Những việc tưởng chừng rất đỗi bình dị ấy lại tạo nên một “mạch nối” quan trọng giữa cơ sở y tế và cộng đồng. Khi người thầy thuốc chủ động bước qua cánh cửa mỗi gia đình, khoảng cách địa lý được thu hẹp, nhưng quan trọng hơn là khoảng cách về nhận thức và niềm tin cũng từng bước được xóa nhòa. Đó chính là giá trị cốt lõi của y tế cơ sở.

Y tế cơ sở phải mạnh từ bên trong

Thuận Bắc là địa bàn có đông đồng bào Raglai sinh sống. Nhiều thôn như Phước Kháng, Suối Le, Bà Râu 1 còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế-xã hội, cho nên việc duy trì một mạng lưới y tế đủ gần, đủ thuận tiện và đủ năng lực thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu rất quan trọng.

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động của Trạm Y tế xã Thuận Bắc tiếp tục duy trì ổn định. Các nhiệm vụ chuyên môn từ khám, chữa bệnh, tiêm chủng mở rộng đến chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, quản lý bệnh không lây nhiễm, theo dõi sức khỏe người cao tuổi… vẫn được triển khai đều đặn.

Cùng với đó trạm còn phối hợp các ban, ngành, đoàn thể và mạng lưới nhân viên y tế thôn bản. Đây là lực lượng am hiểu địa bàn, phong tục, tập quán và có điều kiện tiếp cận từng hộ dân để hướng dẫn những cách thức thiết thực, gắn với sinh hoạt hằng ngày, cho nên công tác rất thuận lợi, hiệu quả.

Việc hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách bảo hiểm y tế cũng góp phần giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh, nhất là đối với hộ nghèo, người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em.

Tuy nhiên, để tuyến cơ sở thực sự trở thành “cánh tay nối dài” vững chắc của ngành y tế, sự tận tâm của đội ngũ thầy thuốc thôi là chưa đủ. Phía sau những nỗ lực của cán bộ y tế vẫn còn những “nút thắt” về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị cần được tháo gỡ.

Theo bác sĩ Đạo Câu Đại Châu Thành, Trạm Y tế xã hiện còn thiếu một số vị trí chuyên môn như bác sĩ đa khoa, bác sĩ chuyên khoa siêu âm, kỹ thuật viên xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Với tổng số 30 nhân lực, đơn vị cơ bản đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu. Nhưng, nếu muốn nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và triển khai thêm các kỹ thuật ngay tại tuyến cơ sở, việc bổ sung nhân lực chuyên môn là yêu cầu cấp thiết.

Cơ sở vật chất cũng đang đặt ra những vấn đề tương tự. Trang thiết bị, máy móc của trạm còn thiếu so với danh mục thiết bị cơ bản phục vụ chuyên môn theo quy định tại Thông tư 22/2026/TT-BYT.

Ngoài hai điểm trạm Phước Kháng và Bắc Phong, trạm chính hiện đang sử dụng lại trụ sở cũ của địa phương. Không gian, hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị chưa đồng bộ, từ đó phần nào hạn chế khả năng triển khai đầy đủ các kỹ thuật khám, chữa bệnh tại chỗ, khiến cho việc giữ người bệnh ở lại tuyến dưới, phát hiện bệnh sớm và giảm áp lực cho tuyến trên chưa đạt như mong muốn.

“Nếu một xét nghiệm đơn giản chưa thể thực hiện tại chỗ, một kỹ thuật chẩn đoán chưa có điều kiện triển khai hoặc một bác sĩ chuyên môn còn thiếu, người dân lại phải vượt thêm một quãng đường để tìm kiếm dịch vụ y tế. Với những gia đình ở vùng khó, mỗi lần chuyển tuyến đồng nghĩa với thêm chi phí, thêm thời gian và đôi khi là thêm một cơ hội bị bỏ lỡ trong việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm”, bác sĩ Đạo Câu Đại Châu Thành bộc bạch.

Không để khoảng cách địa lý ảnh hưởng chăm sóc sức khỏe

Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Nguyên Hải Đăng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thuận Bắc cho biết, địa phương đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các công trình của Trạm Y tế xã với tổng mức đầu tư dự kiến gần 16 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, nguồn lực này sẽ tạo diện mạo mới cho cơ sở y tế trong nâng cao năng lực.

Theo ông Đăng, trong một hệ thống y tế hiện đại, tuyến cơ sở không thể chỉ được nhìn nhận là nơi “khám những bệnh thông thường”, mà phải xác định là nơi nắm được tình trạng sức khỏe của người dân, quản lý được nhóm nguy cơ, phát hiện sớm bệnh tật, tổ chức phòng bệnh và kết nối người dân với các dịch vụ chuyên môn khi cần thiết. Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết.

“Một thai phụ được theo dõi đầy đủ ngay tại địa phương là thêm một cơ hội để bảo đảm an toàn cho cả mẹ và con. Một người cao tuổi được quản lý huyết áp, tiểu đường thường xuyên là thêm một bước phòng ngừa biến chứng. Một đứa trẻ được tiêm chủng đúng lịch là thêm một lớp “lá chắn” trước dịch bệnh. Và một trường hợp bệnh được phát hiện sớm tại tuyến cơ sở có thể giúp gia đình tránh được một hành trình điều trị dài ngày, tốn kém. Những giá trị ấy khó có thể đo đếm chỉ bằng số lượt khám hay số lượng kỹ thuật được triển khai. Đó là hiệu quả xã hội lâu dài của một hệ thống y tế biết chủ động tìm đến người dân”, ông Đăng chia sẻ.

Ở Phước Kháng, hình ảnh cán bộ y tế đến từng nhà thăm hỏi thai phụ, kiểm tra sức khỏe cho người cao tuổi, kiên nhẫn giải thích cách phòng bệnh cho đồng bào Raglai cho thấy một điều giản dị: chất lượng y tế cơ sở trước hết được đo bằng khả năng hiện diện và đồng hành cùng người dân.

Vì thế, đầu tư cho y tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số là đầu tư cho chất lượng dân số, cho nguồn nhân lực tương lai và cho khả năng chống chịu của cộng đồng trước bệnh tật, dịch bệnh. Sâu xa hơn, đó là cách tạo dựng một nền y tế công bằng hơn, để mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân thật sự có một nền móng vững chắc. Bởi khi ấy, những điểm trạm nhỏ giữa vùng khó khăn sẽ là những “pháo đài” đầu tiên bảo vệ sức khỏe cộng đồng, là nơi gieo dựng niềm tin vào y tế cơ sở và góp phần giữ nhịp sống bình yên, bền vững cho những bản làng đồng bào dân tộc thiểu số trên vùng đất Khánh Hòa.