Từ “vương quốc tôm” đến trung tâm năng lượng tái tạo
Sau khi hợp nhất với tỉnh Bạc Liêu, vùng đất cực nam của Tổ quốc có vị thế chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh. Là địa phương duy nhất có ba mặt giáp biển, với đường bờ biển dài khoảng 310 km, Cà Mau hội tụ đủ các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để vươn lên thành một trong những trung tâm kinh tế trọng điểm của quốc gia.
Không phải ngẫu nhiên Cà Mau được mệnh danh là “thủ phủ tôm” của Việt Nam, ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng của tỉnh. Với hơn 454 nghìn ha nuôi trồng thủy sản, trong đó hơn 427 nghìn ha nuôi tôm, Cà Mau hiện dẫn đầu cả nước về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu. Tôm Cà Mau đã có mặt tại hơn 60 quốc gia, chinh phục được các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU).
Điểm đặc biệt của ngành tôm Cà Mau là mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn, một lợi thế “độc nhất vô nhị” vừa mang lại giá trị kinh tế cao, vừa bảo tồn môi trường tự nhiên. Song song đó, các mô hình nuôi tôm siêu thâm canh ứng dụng công nghệ cao như Biofloc, IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) được mở rộng, giúp kiểm soát chất lượng và dự báo dịch bệnh hiệu quả, bảo đảm nguồn cung ổn định quanh năm.
Để tạo “bệ phóng” cho ngành thủy sản, tỉnh đang hoàn thiện hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và hạ tầng hậu cần nghề cá. Quy hoạch phát triển Cảng biển Hòn Khoai cùng việc nâng cấp cảng Năm Căn là bước đi chiến lược, vừa phục vụ khai thác hải sản, vừa hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm hậu cần nghề cá hiện đại của khu vực.
Không dừng ở thủy sản, Cà Mau đang nổi lên như “miền đất hứa” của năng lượng tái tạo. Với đường bờ biển dài và tốc độ gió trung bình từ 6,3 - 7m/s, tiềm năng điện gió của tỉnh ước đạt hơn 16.200 MW. Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, Cà Mau sẽ đưa vào vận hành 35 dự án điện gió với tổng công suất 2.369 MW.
Song song với đó, lợi thế nắng dồi dào từ 2.200 đến 2.700 giờ/năm đã mở ra hướng phát triển mạnh mẽ điện mặt trời. Đặc biệt, mô hình kết hợp điện mặt trời trên ao nuôi trồng thủy sản đang được đẩy mạnh. Với khoảng 300.000 ha mặt nước, Cà Mau có thể phát triển hơn 11.500 MW điện mặt trời mà không thay đổi mục đích sử dụng đất.
Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau, dự án năng lượng trọng điểm lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tiếp tục là “trái tim năng lượng” của khu vực. Tỉnh đang xúc tiến mở rộng Nhà máy điện Cà Mau 1 và 2 thêm 1.500 MW, đồng thời hỗ trợ triển khai Nhà máy điện khí LNG công suất 3.200 MW. Xa hơn, Cà Mau được quy hoạch trở thành trung tâm xuất khẩu điện và phát triển năng lượng mới như hydro xanh, amoniac xanh, phù hợp xu thế phát triển bền vững toàn cầu.
Bệ phóng đột phá từ hạ tầng
Nhận thức rõ “giao thông đi trước, kinh tế theo sau”, Cà Mau đang tập trung tạo đột phá về hạ tầng kết nối. Tuyến đường cao tốc Cần Thơ-Cà Mau, dự kiến hoàn thành cuối năm 2025, sẽ trở thành “mạch máu” chiến lược, rút ngắn thời gian di chuyển, tăng khả năng giao thương của vùng cực nam với cả nước. Tiếp đó, tuyến cao tốc Cà Mau-Đất Mũi sẽ mở ra không gian phát triển mới, kết nối toàn diện giữa đất liền và biển đảo.
Song hành cùng đường bộ, Cảng hàng không Cà Mau đang được đầu tư nâng cấp đạt tiêu chuẩn sân bay cấp 4C, nâng công suất lên 1 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 3 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Khi hoàn thành vào quý II/2026, sân bay mới sẽ trở thành động lực quan trọng cho du lịch và thu hút đầu tư.
Một công trình mang tính “đột phá lịch sử” là Dự án Cảng tổng hợp Hòn Khoai, cảng biển nước sâu hiện đại có khả năng đón tàu trọng tải lớn, kết nối trực tiếp các tuyến hàng hải quốc tế. Khi đi vào hoạt động, cảng sẽ giảm mạnh chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Không chỉ mạnh về kinh tế biển, Cà Mau còn sở hữu kho tàng tài nguyên du lịch phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa Nam Bộ. Vườn quốc gia Mũi Cà Mau và Vườn quốc gia U Minh Hạ, hai khu dự trữ sinh quyển thế giới là “lá phổi xanh” quý giá và điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thiên nhiên. Tỉnh đang đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp trải nghiệm gắn với các mô hình nuôi tôm sinh thái, tham quan rừng ngập mặn, hay tìm hiểu nghề làm muối truyền thống hơn trăm năm tuổi ở Bạc Liêu.
Một hướng đi mới đầy tiềm năng là khai thác tín chỉ carbon từ rừng ngập mặn. Mỗi ha rừng có thể hấp thụ 10-15 tấn CO2 mỗi năm, biến rừng thành “vàng xanh”, mang lại nguồn thu ổn định và đóng góp tích cực cho mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu.
Cùng với đó, nền văn hóa đa dạng, giao thoa giữa ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa và di sản Đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, là nền tảng để Cà Mau phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh mang dấu ấn riêng.
Với chiến lược phát triển bài bản, tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị cao, Cà Mau đang từng bước khẳng định vị thế trung tâm động lực mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
