Khai thác hiệu quả vệ tinh VNREDSat-1

Vệ tinh quan sát trái đất lần đầu của Việt Nam (VNREDSat-1) đã được phóng lên  quỹ đạo vào 11 giờ 6 phút đêm  6-5 (giờ Guy-an, thuộc Pháp) tức 9 giờ 6 phút ngày 7-5 (giờ Việt Nam).

Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)
Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)

Gần hai giờ sau khi phóng, vệ tinh VNREDSat-1 đã được tách khỏi tên lửa và hoạt động độc lập trên quỹ đạo, đến thời điểm 14 giờ 30 phút cùng ngày, vệ tinh VNREDSat-1 đã phát tín hiệu về trái đất. Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Nhân Dân đã phỏng vấn GS, TS KH Nguyễn Khoa Sơn, Chủ nhiệm chương trình khoa học và công nghệ vũ trụ (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), nội dung như sau:

Phóng viên (PV): Xin giáo sư cho biết cảm xúc của mình khi vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo?

GS Nguyễn Khoa Sơn: Phải nói là, tôi cũng như đội ngũ cán bộ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (HLKH và CNVN) nói riêng và người dân Việt Nam nói chung hết sức vui mừng, phấn khởi trước sự kiện vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo.

Từ tháng 2 đến nay, nghĩa là sau khi vệ tinh được chế tạo hoàn chỉnh và vận chuyển từ thành phố Tu-lu-dơ đến bãi phóng Kô-rô, Guy-an (thuộc Pháp), chúng tôi đã trải qua các tâm trạng khác nhau, mà trong đó không khỏi có sự lo lắng.

Ban đầu, kế hoạch của phía đối tác (Công ty Ariane Space, Pháp) sẽ phóng VNREDSat-1 vào ngày 19-4, sau đó lại chuyển vào ngày 4-5 và đến  7-5  mới thực hiện được. Việc thay đổi ngày, giờ phóng vệ tinh VNREDSat-1 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, mà chủ yếu là công tác kiểm tra các thông số an toàn của vệ tinh châu Âu và vệ tinh Pico của E-xtô-ni-a đi cùng; chất lượng của thiết bị phóng.

Ðiều kiện, thời tiết, gió mạnh cũng ảnh hưởng việc phóng vệ tinh. Mặt khác do tên lửa đẩy VEGA lần thứ hai phóng vệ tinh lên quỹ đạo, cho nên đối tác thấy cần kiểm tra kỹ thuật một cách cẩn thận, kỹ lưỡng. Ðiều đó giải thích vì sao việc phóng vệ tinh của ta chậm lại.

PV: Vệ tinh VNREDSat-1 là vệ tinh như thế nào, thưa giáo sư?

GS Nguyễn Khoa Sơn: VNREDSat-1 là vệ tinh quan sát trái đất (còn gọi là vệ tinh viễn thám) đầu tiên của Việt Nam. Vệ tinh VNREDSat-1 được Công ty EADS Astrium (Pháp) thiết kế, chế tạo từ đầu năm 2011 đến cuối tháng 2-2013 hoàn thành. Trải qua các bước kiểm tra ngặt nghèo và hàng loạt phép thử trong các môi trường phóng vũ trụ, VNREDSat-1 được cấp chứng nhận đủ điều kiện phóng vào quỹ đạo đầu tháng 3 năm nay.

Vệ tinh có kích thước 600 mm x 570 mm x 500 mm và có trọng lượng khoảng 120 kg. VNREDSat-1 là vệ tinh quang học, có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên bề mặt trái đất. Nhiệm vụ của nó là chụp ảnh ở kênh toàn sắc (PAN) và bốn kênh đa phổ (MS) với thời gian chụp lặp lại sau ba ngày. Ðây là vệ tinh có quỹ đạo đồng bộ mặt trời (SSO), bay ở độ cao hơn 650 km và tuổi thọ theo thiết kế là năm năm.

 Tuy nhiên, lịch sử ngành khoa học và công nghệ vũ trụ thế giới cho thấy, trong quá trình phóng vệ tinh viễn thám hay phóng tàu vũ trụ đưa người lên không gian đã có không ít thất bại, rủi ro khó tránh khỏi. Ðối với chúng ta, điều lo lắng nhất là khi phóng vệ tinh có thể có sự trục trặc nào đó. May là điều đó không xảy ra.

Tuy nhiên, sau khi được "ném" vào không trung, vệ tinh VNREDSat-1 nay mai hoạt động như thế nào thì còn phải chờ xem. Có thể có sự cố trong quá trình bay, hay chức năng chụp ảnh của vệ tinh kém... Những cái đó chúng ta cũng phải lường tính. Xác định trước các tình huống này, chúng ta đã mua bảo hiểm cho vệ tinh từ khi phóng sau ba tháng, lúc VNREDSat-1 hoạt động ổn định trên quỹ đạo và được phía Pháp bàn giao.

 PV: Như giáo sư cho biết, sau ba tháng hoạt động ổn định trên không gian, phía đối tác mới bàn giao cho Việt Nam quản lý và khai thác vệ tinh. Vậy điều quan trọng nhất hiện nay chúng ta cần làm là gì?

 GS Nguyễn Khoa Sơn: Khác với vệ tinh viễn thông VINASAT-1 và VINASAT-2 là vệ tinh thương mại, chúng ta hợp tác với Pháp trong việc thiết kế, chế tạo vệ tinh và phóng vệ tinh lên quỹ đạo, ngoài mục đích phục vụ nghiên cứu khoa học thì nhiệm vụ chính của VNREDSat-1 là chụp ảnh viễn thám. Có nguồn ảnh từ VNREDSat-1 là bước đột phá trong việc triển khai chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020. Bởi lâu nay, chúng ta vẫn phải mua ảnh của nước ngoài với giá đắt và hằng tháng sau mới có ảnh.

Có vệ tinh VNREDSat-1, chúng ta chủ động trong việc chụp và cung cấp nguồn ảnh vệ tinh có độ phân giải cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể là điều tra, kiểm kê tài nguyên rừng, đất nông nghiệp; thăm dò tìm kiếm khoáng sản; theo dõi diễn biến của thiên tai như bão lụt, cháy rừng, tràn dầu trên biển và ứng phó biến đổi khí hậu...

Cho nên, điều quan trọng nhất vẫn là làm sao khai thác có hiệu quả nguồn ảnh chụp từ vệ tinh. Muốn vậy cần có sự phối hợp hoạt động một cách chặt chẽ, nhịp nhàng giữa ba đơn vị là Trung tâm Ðiều hành (Viện HLKH và CNVN), Trung tâm Thu phát tín hiệu điều khiển vệ tinh (Khu công nghệ cao Hòa Lạc), và Trạm thu ảnh vệ tinh (Bộ Tài nguyên và Môi trường) với hoạt động của vệ tinh VNREDSat-1 trên quỹ đạo.

Trong hai năm 2011 - 2012, chúng ta đã gửi sang Pháp đào tạo 15 cán bộ về vận hành, khai thác vệ tinh VNREDSat-1, nhưng như thế vẫn thiếu hụt lớn về nhân lực. Viện HLKH và CNVN phối hợp các bộ, ngành đang có kế hoạch tuyển chọn từ nay đến năm 2016 hàng trăm cán bộ để đưa sang các nước Nhật Bản, Pháp, Bỉ... đào tạo các chuyên ngành phục vụ lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Nhằm không chỉ khai thác có hiệu quả nguồn ảnh viễn thám từ vận hành vệ tinh VNREDSat-1 mà còn hướng tới làm chủ công nghệ vệ tinh nhỏ vào năm 2020, khi Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc hoàn thành và đi vào hoạt động.

PV: Xin trân trọng cảm ơn giáo sư.

NGUYỄN KHÔI (Thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp hiệu quả để quản lý, bảo vệ tài nguyên biển.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý các khu bảo tồn biển

Đến năm 2030, Việt Nam có 27 khu bảo tồn biển, trong đó có 16 khu bảo tồn biển cấp quốc gia, 11 cấp tỉnh với khoảng 20 hệ sinh thái, 11.000 loại thủy sản, khoảng 3.000 đảo. Đây là địa điểm lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giống, nguồn gen, đa dạng sinh học; phát triển kinh tế, du lịch; phục vụ nghiên cứu khoa học…