Khai thác hiệu quả vệ tinh VNREDSat-1

Vệ tinh quan sát trái đất lần đầu của Việt Nam (VNREDSat-1) đã được phóng lên  quỹ đạo vào 11 giờ 6 phút đêm  6-5 (giờ Guy-an, thuộc Pháp) tức 9 giờ 6 phút ngày 7-5 (giờ Việt Nam).

Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)
Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)

Gần hai giờ sau khi phóng, vệ tinh VNREDSat-1 đã được tách khỏi tên lửa và hoạt động độc lập trên quỹ đạo, đến thời điểm 14 giờ 30 phút cùng ngày, vệ tinh VNREDSat-1 đã phát tín hiệu về trái đất. Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Nhân Dân đã phỏng vấn GS, TS KH Nguyễn Khoa Sơn, Chủ nhiệm chương trình khoa học và công nghệ vũ trụ (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), nội dung như sau:

Phóng viên (PV): Xin giáo sư cho biết cảm xúc của mình khi vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo?

GS Nguyễn Khoa Sơn: Phải nói là, tôi cũng như đội ngũ cán bộ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (HLKH và CNVN) nói riêng và người dân Việt Nam nói chung hết sức vui mừng, phấn khởi trước sự kiện vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo.

Từ tháng 2 đến nay, nghĩa là sau khi vệ tinh được chế tạo hoàn chỉnh và vận chuyển từ thành phố Tu-lu-dơ đến bãi phóng Kô-rô, Guy-an (thuộc Pháp), chúng tôi đã trải qua các tâm trạng khác nhau, mà trong đó không khỏi có sự lo lắng.

Ban đầu, kế hoạch của phía đối tác (Công ty Ariane Space, Pháp) sẽ phóng VNREDSat-1 vào ngày 19-4, sau đó lại chuyển vào ngày 4-5 và đến  7-5  mới thực hiện được. Việc thay đổi ngày, giờ phóng vệ tinh VNREDSat-1 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, mà chủ yếu là công tác kiểm tra các thông số an toàn của vệ tinh châu Âu và vệ tinh Pico của E-xtô-ni-a đi cùng; chất lượng của thiết bị phóng.

Ðiều kiện, thời tiết, gió mạnh cũng ảnh hưởng việc phóng vệ tinh. Mặt khác do tên lửa đẩy VEGA lần thứ hai phóng vệ tinh lên quỹ đạo, cho nên đối tác thấy cần kiểm tra kỹ thuật một cách cẩn thận, kỹ lưỡng. Ðiều đó giải thích vì sao việc phóng vệ tinh của ta chậm lại.

PV: Vệ tinh VNREDSat-1 là vệ tinh như thế nào, thưa giáo sư?

GS Nguyễn Khoa Sơn: VNREDSat-1 là vệ tinh quan sát trái đất (còn gọi là vệ tinh viễn thám) đầu tiên của Việt Nam. Vệ tinh VNREDSat-1 được Công ty EADS Astrium (Pháp) thiết kế, chế tạo từ đầu năm 2011 đến cuối tháng 2-2013 hoàn thành. Trải qua các bước kiểm tra ngặt nghèo và hàng loạt phép thử trong các môi trường phóng vũ trụ, VNREDSat-1 được cấp chứng nhận đủ điều kiện phóng vào quỹ đạo đầu tháng 3 năm nay.

Vệ tinh có kích thước 600 mm x 570 mm x 500 mm và có trọng lượng khoảng 120 kg. VNREDSat-1 là vệ tinh quang học, có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên bề mặt trái đất. Nhiệm vụ của nó là chụp ảnh ở kênh toàn sắc (PAN) và bốn kênh đa phổ (MS) với thời gian chụp lặp lại sau ba ngày. Ðây là vệ tinh có quỹ đạo đồng bộ mặt trời (SSO), bay ở độ cao hơn 650 km và tuổi thọ theo thiết kế là năm năm.

 Tuy nhiên, lịch sử ngành khoa học và công nghệ vũ trụ thế giới cho thấy, trong quá trình phóng vệ tinh viễn thám hay phóng tàu vũ trụ đưa người lên không gian đã có không ít thất bại, rủi ro khó tránh khỏi. Ðối với chúng ta, điều lo lắng nhất là khi phóng vệ tinh có thể có sự trục trặc nào đó. May là điều đó không xảy ra.

Tuy nhiên, sau khi được "ném" vào không trung, vệ tinh VNREDSat-1 nay mai hoạt động như thế nào thì còn phải chờ xem. Có thể có sự cố trong quá trình bay, hay chức năng chụp ảnh của vệ tinh kém... Những cái đó chúng ta cũng phải lường tính. Xác định trước các tình huống này, chúng ta đã mua bảo hiểm cho vệ tinh từ khi phóng sau ba tháng, lúc VNREDSat-1 hoạt động ổn định trên quỹ đạo và được phía Pháp bàn giao.

 PV: Như giáo sư cho biết, sau ba tháng hoạt động ổn định trên không gian, phía đối tác mới bàn giao cho Việt Nam quản lý và khai thác vệ tinh. Vậy điều quan trọng nhất hiện nay chúng ta cần làm là gì?

 GS Nguyễn Khoa Sơn: Khác với vệ tinh viễn thông VINASAT-1 và VINASAT-2 là vệ tinh thương mại, chúng ta hợp tác với Pháp trong việc thiết kế, chế tạo vệ tinh và phóng vệ tinh lên quỹ đạo, ngoài mục đích phục vụ nghiên cứu khoa học thì nhiệm vụ chính của VNREDSat-1 là chụp ảnh viễn thám. Có nguồn ảnh từ VNREDSat-1 là bước đột phá trong việc triển khai chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020. Bởi lâu nay, chúng ta vẫn phải mua ảnh của nước ngoài với giá đắt và hằng tháng sau mới có ảnh.

Có vệ tinh VNREDSat-1, chúng ta chủ động trong việc chụp và cung cấp nguồn ảnh vệ tinh có độ phân giải cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể là điều tra, kiểm kê tài nguyên rừng, đất nông nghiệp; thăm dò tìm kiếm khoáng sản; theo dõi diễn biến của thiên tai như bão lụt, cháy rừng, tràn dầu trên biển và ứng phó biến đổi khí hậu...

Cho nên, điều quan trọng nhất vẫn là làm sao khai thác có hiệu quả nguồn ảnh chụp từ vệ tinh. Muốn vậy cần có sự phối hợp hoạt động một cách chặt chẽ, nhịp nhàng giữa ba đơn vị là Trung tâm Ðiều hành (Viện HLKH và CNVN), Trung tâm Thu phát tín hiệu điều khiển vệ tinh (Khu công nghệ cao Hòa Lạc), và Trạm thu ảnh vệ tinh (Bộ Tài nguyên và Môi trường) với hoạt động của vệ tinh VNREDSat-1 trên quỹ đạo.

Trong hai năm 2011 - 2012, chúng ta đã gửi sang Pháp đào tạo 15 cán bộ về vận hành, khai thác vệ tinh VNREDSat-1, nhưng như thế vẫn thiếu hụt lớn về nhân lực. Viện HLKH và CNVN phối hợp các bộ, ngành đang có kế hoạch tuyển chọn từ nay đến năm 2016 hàng trăm cán bộ để đưa sang các nước Nhật Bản, Pháp, Bỉ... đào tạo các chuyên ngành phục vụ lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Nhằm không chỉ khai thác có hiệu quả nguồn ảnh viễn thám từ vận hành vệ tinh VNREDSat-1 mà còn hướng tới làm chủ công nghệ vệ tinh nhỏ vào năm 2020, khi Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc hoàn thành và đi vào hoạt động.

PV: Xin trân trọng cảm ơn giáo sư.

NGUYỄN KHÔI (Thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

Thiết lập khung đạo đức cho trí tuệ nhân tạo

Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 05/2026/TT-BKHCN về quy định Khung đạo đức trí tuệ nhân tạo quốc gia, nhằm định hướng việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) theo hướng an toàn, có trách nhiệm và vì lợi ích của con người, cộng đồng và xã hội.

Chỉ cần quét mã QR, cử tri Hà Nội tìm hiểu các thông tin về bầu cử một cách thuận lợi. (Ảnh: KIM CHI)

Tăng cường sự tương tác giữa chính quyền với người dân

Với sự chủ động và linh hoạt trong ứng dụng công nghệ số, công tác chuẩn bị bầu cử tại nhiều địa phương đang được triển khai thuận lợi, góp phần hướng tới mục tiêu tổ chức một cuộc bầu cử dân chủ, đúng luật, an toàn và thành công.

Tiến sĩ Nguyễn Nhật Linh hướng dẫn sinh viên kiểm tra mẫu sản phẩm hạt nano vàng thu được từ quá trình tổng hợp plasma. (Ảnh: MINH ĐỨC)

Làm chủ công nghệ plasma lạnh cho vật liệu nano

Đề tài “Nghiên cứu chế tạo nguồn phát plasma lạnh ứng dụng trong tổng hợp vật liệu nano kim loại có hiệu ứng cộng hưởng plasmon bề mặt (Au, Ag)” đã mở ra hướng tiếp cận xanh, an toàn trong tổng hợp nano kim loại quý, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ plasma và vật liệu tiên tiến trong nước.

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Quyết định cho đồng chí Trần Hồng Thái giữ chức Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

[Ảnh] Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Quyết định bổ nhiệm Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Chiều 12/3, tại Hà Nội, Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trao Quyết định bổ nhiệm đồng chí Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, giữ chức Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Các doanh nghiệp công nghệ được vinh danh tại Lễ biểu dương Top Công nghiệp 4.0 Việt Nam lần thứ tư.

Tìm kiếm và vinh danh những thành tựu công nghệ xuất sắc của hệ sinh thái số

Chương trình “Biểu dương thành tựu tác động vì Việt Nam số (Vietnam I4 Impact Awards) 2026” đã chính thức được khởi động với cách tiếp cận mới nhấn mạnh yếu tố “impact”- giá trị thực tiễn của công nghệ; được kỳ vọng trở thành nơi các doanh nghiệp công nghệ khẳng định năng lực đổi mới sáng tạo, lan tỏa các mô hình chuyển đổi số.

Phố phường khu vực Lâm Đồng ngàn hoa rực rỡ cờ hoa, pa-nô chào mừng ngày hội non sông.

Phường Lâm Viên-Đà Lạt chủ động xây dựng phần mềm phục vụ bầu cử

Chuẩn bị cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp vào ngày 15/3, phường Lâm Viên-Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng đã chủ động xây dựng phần mềm quản lý danh sách cử tri và theo dõi tiến độ bầu cử theo thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành trong ngày bầu cử.

Hiệu năng mạnh mẽ trên Galaxy S26 series là nền tảng cho các tác vụ Galaxy AI hoạt động trơn tru.

Galaxy S26: Khi Samsung định nghĩa lại “AI Phone tích hợp” từ phần cứng

AI trên smartphone ngày càng phổ biến nhưng không phải lúc nào cũng thực sự hữu ích. Với Galaxy S26, Samsung tiếp cận theo hướng khác: xây dựng một Galaxy AI Phone tích hợp, nơi phần cứng, hệ điều hành và Galaxy AI được phát triển song song để AI hoạt động ổn định và liền mạch hơn trong sử dụng hằng ngày.

Năm 2025, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ở Việt Nam vào khoảng 70 nghìn tấn mỗi ngày, chủ yếu từ khu vực đô thị. Ảnh minh họa.

Giảm phát thải khí mê-tan từ chất thải

Năm 2025, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ở Việt Nam vào khoảng 70 nghìn tấn mỗi ngày, chủ yếu từ khu vực đô thị. Bức tranh chất thải cho thấy rác sinh hoạt có thành phần rất đa dạng nhưng rác thải thực phẩm chiếm tỷ lệ lớn nhất, phần còn lại là các nhóm có thể tái chế, chất thải nguy hại và các loại khác.

Đại diện VNPT Cyber Immunity và BIC ký kết hợp tác chiến lược phân phối sản phẩm bảo hiểm rủi ro giao dịch

Giảm thiểu thiệt hại trước lừa đảo trực tuyến

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Fanpage “Thông tin khoa học và công nghệ” nhằm lan tỏa tri thức và cảm hứng đổi mới sáng tạo. (Ảnh: TL)

Mở rộng truyền thông số với fanpage “Thông tin Khoa học và Công nghệ”

Nhằm mở rộng các kênh truyền thông chính sách và lan tỏa mạnh mẽ hơn các giá trị của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bên cạnh fanpage chính thức “Bộ Khoa học và Công nghệ”, Bộ đã xây dựng và vận hành fanpage “Thông tin Khoa học và Công nghệ” tại địa chỉ: https://www.facebook.com/khcndmst/.