Khai thác hiệu quả vệ tinh VNREDSat-1

Vệ tinh quan sát trái đất lần đầu của Việt Nam (VNREDSat-1) đã được phóng lên  quỹ đạo vào 11 giờ 6 phút đêm  6-5 (giờ Guy-an, thuộc Pháp) tức 9 giờ 6 phút ngày 7-5 (giờ Việt Nam).

Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)
Vệ tinh VNREDSat-1 tách khỏi khoang chở hàng VESPA của tên lửa đẩy VEGA. (Ảnh: Internet)

Gần hai giờ sau khi phóng, vệ tinh VNREDSat-1 đã được tách khỏi tên lửa và hoạt động độc lập trên quỹ đạo, đến thời điểm 14 giờ 30 phút cùng ngày, vệ tinh VNREDSat-1 đã phát tín hiệu về trái đất. Nhân sự kiện này, phóng viên Báo Nhân Dân đã phỏng vấn GS, TS KH Nguyễn Khoa Sơn, Chủ nhiệm chương trình khoa học và công nghệ vũ trụ (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), nội dung như sau:

Phóng viên (PV): Xin giáo sư cho biết cảm xúc của mình khi vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo?

GS Nguyễn Khoa Sơn: Phải nói là, tôi cũng như đội ngũ cán bộ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (HLKH và CNVN) nói riêng và người dân Việt Nam nói chung hết sức vui mừng, phấn khởi trước sự kiện vệ tinh VNREDSat-1 được phóng thành công lên quỹ đạo.

Từ tháng 2 đến nay, nghĩa là sau khi vệ tinh được chế tạo hoàn chỉnh và vận chuyển từ thành phố Tu-lu-dơ đến bãi phóng Kô-rô, Guy-an (thuộc Pháp), chúng tôi đã trải qua các tâm trạng khác nhau, mà trong đó không khỏi có sự lo lắng.

Ban đầu, kế hoạch của phía đối tác (Công ty Ariane Space, Pháp) sẽ phóng VNREDSat-1 vào ngày 19-4, sau đó lại chuyển vào ngày 4-5 và đến  7-5  mới thực hiện được. Việc thay đổi ngày, giờ phóng vệ tinh VNREDSat-1 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, mà chủ yếu là công tác kiểm tra các thông số an toàn của vệ tinh châu Âu và vệ tinh Pico của E-xtô-ni-a đi cùng; chất lượng của thiết bị phóng.

Ðiều kiện, thời tiết, gió mạnh cũng ảnh hưởng việc phóng vệ tinh. Mặt khác do tên lửa đẩy VEGA lần thứ hai phóng vệ tinh lên quỹ đạo, cho nên đối tác thấy cần kiểm tra kỹ thuật một cách cẩn thận, kỹ lưỡng. Ðiều đó giải thích vì sao việc phóng vệ tinh của ta chậm lại.

PV: Vệ tinh VNREDSat-1 là vệ tinh như thế nào, thưa giáo sư?

GS Nguyễn Khoa Sơn: VNREDSat-1 là vệ tinh quan sát trái đất (còn gọi là vệ tinh viễn thám) đầu tiên của Việt Nam. Vệ tinh VNREDSat-1 được Công ty EADS Astrium (Pháp) thiết kế, chế tạo từ đầu năm 2011 đến cuối tháng 2-2013 hoàn thành. Trải qua các bước kiểm tra ngặt nghèo và hàng loạt phép thử trong các môi trường phóng vũ trụ, VNREDSat-1 được cấp chứng nhận đủ điều kiện phóng vào quỹ đạo đầu tháng 3 năm nay.

Vệ tinh có kích thước 600 mm x 570 mm x 500 mm và có trọng lượng khoảng 120 kg. VNREDSat-1 là vệ tinh quang học, có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên bề mặt trái đất. Nhiệm vụ của nó là chụp ảnh ở kênh toàn sắc (PAN) và bốn kênh đa phổ (MS) với thời gian chụp lặp lại sau ba ngày. Ðây là vệ tinh có quỹ đạo đồng bộ mặt trời (SSO), bay ở độ cao hơn 650 km và tuổi thọ theo thiết kế là năm năm.

 Tuy nhiên, lịch sử ngành khoa học và công nghệ vũ trụ thế giới cho thấy, trong quá trình phóng vệ tinh viễn thám hay phóng tàu vũ trụ đưa người lên không gian đã có không ít thất bại, rủi ro khó tránh khỏi. Ðối với chúng ta, điều lo lắng nhất là khi phóng vệ tinh có thể có sự trục trặc nào đó. May là điều đó không xảy ra.

Tuy nhiên, sau khi được "ném" vào không trung, vệ tinh VNREDSat-1 nay mai hoạt động như thế nào thì còn phải chờ xem. Có thể có sự cố trong quá trình bay, hay chức năng chụp ảnh của vệ tinh kém... Những cái đó chúng ta cũng phải lường tính. Xác định trước các tình huống này, chúng ta đã mua bảo hiểm cho vệ tinh từ khi phóng sau ba tháng, lúc VNREDSat-1 hoạt động ổn định trên quỹ đạo và được phía Pháp bàn giao.

 PV: Như giáo sư cho biết, sau ba tháng hoạt động ổn định trên không gian, phía đối tác mới bàn giao cho Việt Nam quản lý và khai thác vệ tinh. Vậy điều quan trọng nhất hiện nay chúng ta cần làm là gì?

 GS Nguyễn Khoa Sơn: Khác với vệ tinh viễn thông VINASAT-1 và VINASAT-2 là vệ tinh thương mại, chúng ta hợp tác với Pháp trong việc thiết kế, chế tạo vệ tinh và phóng vệ tinh lên quỹ đạo, ngoài mục đích phục vụ nghiên cứu khoa học thì nhiệm vụ chính của VNREDSat-1 là chụp ảnh viễn thám. Có nguồn ảnh từ VNREDSat-1 là bước đột phá trong việc triển khai chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020. Bởi lâu nay, chúng ta vẫn phải mua ảnh của nước ngoài với giá đắt và hằng tháng sau mới có ảnh.

Có vệ tinh VNREDSat-1, chúng ta chủ động trong việc chụp và cung cấp nguồn ảnh vệ tinh có độ phân giải cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể là điều tra, kiểm kê tài nguyên rừng, đất nông nghiệp; thăm dò tìm kiếm khoáng sản; theo dõi diễn biến của thiên tai như bão lụt, cháy rừng, tràn dầu trên biển và ứng phó biến đổi khí hậu...

Cho nên, điều quan trọng nhất vẫn là làm sao khai thác có hiệu quả nguồn ảnh chụp từ vệ tinh. Muốn vậy cần có sự phối hợp hoạt động một cách chặt chẽ, nhịp nhàng giữa ba đơn vị là Trung tâm Ðiều hành (Viện HLKH và CNVN), Trung tâm Thu phát tín hiệu điều khiển vệ tinh (Khu công nghệ cao Hòa Lạc), và Trạm thu ảnh vệ tinh (Bộ Tài nguyên và Môi trường) với hoạt động của vệ tinh VNREDSat-1 trên quỹ đạo.

Trong hai năm 2011 - 2012, chúng ta đã gửi sang Pháp đào tạo 15 cán bộ về vận hành, khai thác vệ tinh VNREDSat-1, nhưng như thế vẫn thiếu hụt lớn về nhân lực. Viện HLKH và CNVN phối hợp các bộ, ngành đang có kế hoạch tuyển chọn từ nay đến năm 2016 hàng trăm cán bộ để đưa sang các nước Nhật Bản, Pháp, Bỉ... đào tạo các chuyên ngành phục vụ lĩnh vực công nghệ vũ trụ.

Nhằm không chỉ khai thác có hiệu quả nguồn ảnh viễn thám từ vận hành vệ tinh VNREDSat-1 mà còn hướng tới làm chủ công nghệ vệ tinh nhỏ vào năm 2020, khi Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc hoàn thành và đi vào hoạt động.

PV: Xin trân trọng cảm ơn giáo sư.

NGUYỄN KHÔI (Thực hiện)

Có thể bạn quan tâm

Nuôi cá lồng bè ở hồ Hòa Bình (Phú Thọ).

Ứng dụng khoa học cho chuỗi giá trị nông nghiệp xanh

Chuyển đổi sản xuất nông nghiệp đang là yêu cầu bắt buộc trong quá trình phát triển của xã hội hiện đại và hội nhập quốc tế. Xây dựng hệ thống ứng dụng khoa học, công nghệ đồng bộ cho chuỗi giá trị nông nghiệp được xác định là “chìa khóa” thành công cho việc hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp xanh, bền vững.

Khóa đào tạo về công nghệ lò phản ứng của Trung tâm Đào tạo hạt nhân (Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam). (Ảnh: AN LAM)

Xây dựng đội ngũ cho chương trình điện hạt nhân

Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các yêu cầu của quốc gia cung cấp công nghệ và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) là một trong những nền tảng quan trọng để Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân an toàn, hiệu quả. 

Đại diện các đơn vị tham gia tiếp nhận và bàn giao các mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ tại Trung tâm giám định ADN (Viện Sinh học, Viện Hàn lâm). (Ảnh: MINH ĐỨC)

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp nhận 7.104 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN

Ngày 21/8, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) tiếp nhận 7.104 mẫu sinh phẩm do Ban Chỉ đạo Thành phố Hồ Chí Minh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chuyển giao phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính liệt sĩ.

Các đại biểu tham dự bài giảng đại chúng với chủ đề: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”. (Ảnh: HUY HOÀNG)

Toán học và trí tuệ nhân tạo: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”

Tiếp nối chuỗi bài giảng đại chúng "Toán học và Trí tuệ nhân tạo", ngày 21/8, tại Hà Nội, Trung tâm Dữ liệu và Thông tin Khoa học phối hợp Viện Toán học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức bài giảng với chủ đề: “Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống”, thu hút đông đảo cán bộ, nhà nghiên cứu, sinh viên tham dự...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Anh, Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông phát biểu khai mạc Hội thảo “Startup ở bối cảnh quốc tế”. (Ảnh: TG)

Kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam với mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu

Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang có bước chuyển quan trọng. Từ chỗ tập trung chủ yếu vào khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và hỗ trợ hình thành các dự án, hệ sinh thái đang hướng tới khả năng kết nối nguồn lực, phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, thương mại hóa công nghệ và mở rộng thị trường.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt "Trạm Cảnh sát thông minh". (Ảnh: Công an Thanh Hóa)

Ra mắt “Trạm Cảnh sát thông minh” ở Thanh Hóa

Sáng 21/8, tại số 18 đường Phan Chu Trinh, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa, Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an phối hợp Công an tỉnh Thanh Hóa tổ chức Lễ ra mắt và vận hành thí điểm mô hình Kiosk "Trạm Cảnh sát thông minh".

Thanh toán không dùng tiền mặt trong căng-tin của Trường trung học cơ sở Nha Trang, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh: Trường trung học cơ sở Nha Trang cung cấp)

Thái Nguyên: Chuyển đổi số phát huy hiệu quả rõ nét trong công tác Đảng và ngành giáo dục

Việc ứng dụng đồng bộ các nền tảng đã góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời tăng cường tính minh bạch, kỷ luật và khả năng theo dõi, giám sát trong thực hiện nhiệm vụ của ngành giáo dục.

Trao Thỏa thuận hợp tác triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Bắc Ninh thí điểm hỗ trợ 10.000 cửa hàng, hộ kinh doanh chuyển đổi số

Ngày 20/8, tại Bắc Ninh, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội nghị triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số. Chương trình đặt mục tiêu tiếp cận, hướng dẫn tối thiểu 10.000 cửa hàng, hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh, hoàn thành trước ngày 31/12/2026.

Clex phục vụ nhu cầu pháp lý của doanh nghiệp và người dùng cá nhân. (Ảnh: Tập đoàn Công nghệ CMC)

Công nghệ AI hỗ trợ xây dựng và thi hành pháp luật

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng vào lĩnh vực pháp luật, khả năng hiểu đúng và suy luận theo hệ thống pháp luật của từng quốc gia trở thành yêu cầu quan trọng. Mới đây, CMC OpenAI giới thiệu V-LegalBench và Clex, cho thấy nỗ lực phát triển các công cụ AI phù hợp với đặc thù pháp lý Việt Nam.

Hợp đồng lao động điện tử được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng trong số hóa quản trị nhân sự. (Ảnh: ÁNH HỒNG)

Giải pháp toàn trình cho hợp đồng lao động điện tử

Hợp đồng lao động điện tử đang mở ra một bước chuyển mới trong quản trị nhân sự, từ ký kết trên môi trường số đến xác thực, lưu trữ và khai thác dữ liệu. Để quá trình này vận hành hiệu quả, doanh nghiệp cần giải pháp kết nối toàn bộ quy trình, đồng thời bảo đảm giá trị pháp lý và trải nghiệm thuận tiện cho người lao động.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại phiên họp. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Chấp hành pháp luật là điều kiện bắt buộc khi xét Giải thưởng Chất lượng quốc gia

Mười doanh nghiệp không được tiếp tục đề xuất Giải thưởng Chất lượng quốc gia năm 2025 do có vi phạm hoặc chưa xử lý dứt điểm các vấn đề về thuế, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và an toàn lao động. Kết quả này cho thấy năng suất, chất lượng phải gắn với trách nhiệm tuân thủ pháp luật.

Các dự án khởi nghiệp triển lãm sản phẩm tại Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng (SURF) 2026.

Đà Nẵng: Đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực phát triển của thành phố

Đà Nẵng đang quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng “Đà Nẵng - Thành phố đổi mới sáng tạo” với những kết quả bước đầu. Thành phố đang chuyển dịch phương thức quản trị qua kiến tạo và đồng hành để tạo môi trường thuận lợi nhất cho nhà đầu tư và cộng đồng khởi nghiệp phát triển và bứt phá.