Anh P.H.M. (44 tuổi, Đăk Lăk) chuyển từ bệnh viện địa phương đến khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh trong tình trạng chướng bụng, đau bụng âm ỉ, sốt, buồn nôn, không ăn uống được. Cơn đau lan dần lên ngực, sang hai bên mạng sườn và sau lưng.
Tiếp nhận anh M., thạc sĩ bác sĩ Lê Thị Minh Thi, khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh chỉ định kiểm tra huyết áp, dấu hiệu sinh tồn và xét nghiệm máu, siêu âm bụng tổng quát.
Ghi nhận mẫu máu lấy ra từ cơ thể anh M. đục như sữa, được chuyển ngay đến Trung tâm Xét nghiệm. Định lượng triglycerid (chất béo trung gian) tăng đến 23mmol/l, gấp 13 lần bình thường (bình thường dưới 1.7mmol/l).
Bác sĩ Thi nhận định huyết tương của bệnh nhân trắng đục như sữa do mỡ máu tăng quá cao. Người bệnh bị toan chuyển hóa, viêm tụy cấp thể nặng, có nguy cơ tử vong cao, cần được lọc máu, thay huyết tương cấp cứu.
Ngay lập tức, ê-kíp điều dưỡng và bác sĩ chuyển người bệnh đến khoa Hồi sức cấp cứu (ICU). Bác sĩ chuyên khoa I Vương Mỹ Dung tiếp nhận người bệnh, nhanh chóng đặt catheter tĩnh mạch đùi, thay huyết tương song song lọc máu liên tục.
Máy phân tách huyết tương có chứa lượng lớn triglyceride loại bỏ khỏi cơ thể người bệnh, thay vào bằng lượng huyết tương mới nên chỉ sau 3 giờ, anh M. bước đầu thoát khỏi “tử thần”.
Người bệnh được tiếp tục lọc máu liên tục có chức năng hấp phụ và loại bỏ các chất độc, chất trung gian gây viêm, đồng thời được hồi sức tích cực bằng phương pháp truyền dịch, kháng sinh và cân bằng điện giải…
Hàng ngày, ê-kíp bác sĩ khoa ICU liên tục theo dõi sát lượng nước tiểu, sinh hiệu (mạch, huyết áp, SpO2…), nồng độ urê máu, triglyceride máu, điện giải đồ… đánh giá sức khỏe người bệnh để điều chỉnh thuốc và các thông số trên máy lọc máu phù hợp.
Sau 10 ngày điều trị, định lượng triglyceride máu giảm, hết toan chuyển hóa, các chỉ số viêm cải thiện rõ rệt, giảm chướng bụng, có thể uống sữa và ăn cháo loãng mà không đau bụng, người bệnh được chuyển đến Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật nội soi tiêu hóa, tiếp tục theo dõi sức khỏe.
Khi sức khỏe ổn định, có thể ăn uống bình thường… anh M. được xuất viện. Bác sĩ dặn dò anh không nên uống rượu bia, hạn chế ăn nhiều dầu mỡ để phòng bệnh tái phát.
Được biết, anh M. có thói quen uống nửa lít rượu hoặc 6 lon bia vào mỗi buổi chiều sau khi đi làm về. Lúc có bạn bè hàng xóm đông vui, anh uống nhiều hơn.
Cách đây 2 tháng, anh cũng bị viêm tụy cấp mức độ nhẹ, nhập viện ở bệnh viện địa phương, uống thuốc 5 ngày thì được xuất viện. Khi về nhà, anh tiếp tục uống rượu bia.
Bác sĩ Vương Mỹ Dung cho biết, viêm tụy cấp là tình trạng tuyến tụy bị viêm, sưng đột ngột. Nếu không điều trị kịp thời dễ bị tử vong do suy đa cơ quan và hoại tử tụy, nhiễm trùng.
Bệnh viêm tụy cấp có tỷ lệ tử vong dao động khoảng 5%-15% tùy nguyên nhân và mức độ, tuổi tác và bệnh đi kèm, thậm chí có thể tăng đến 20%.
Các nguyên nhân dẫn đến viêm tụy cấp thường gặp do sỏi mật, uống nhiều rượu bia, tăng mỡ máu.
Lượng cồn trong máu cao khiến tuyến tụy làm việc liên tục để tăng sản xuất enzym, bên cạnh đó còn làm tăng tính thấm của ống tụy.
Men tụy tiếp xúc với nhu mô tụy nhiều hơn dẫn đến tình trạng tự tiêu các tế bào tụy, khởi phát quá trình viêm tụy cấp.
Trong trường hợp người bệnh có tình trạng tăng triglyceride máu (thường vượt quá 1.000mg/dL), các hạt dưỡng chấp (các phân tử có thành phần lipid) sẽ xuất hiện thường xuyên trong các mao mạch gây tắc nghẽn các mao mạch ở tụy, dẫn đến viêm tụy, thiếu máu gây hoại tử tụy và nhiễm trùng.
Viêm tụy cấp nếu không được điều trị dứt điểm sẽ có nguy cơ tiến triển thành viêm tụy mạn tính và các biến chứng nguy hiểm như nang giả tụy (túi phình chứa một lượng dịch tụy bị rò rỉ ra khỏi tuyến tụy), ung thư tuyến tụy, đái tháo đường,…
Để phòng ngừa viêm tụy cấp, bác sĩ Vương Mỹ Dung khuyên người dân hạn chế uống rượu bia, hút thuốc lá, chế độ ăn nhiều dầu mỡ… Với người bệnh đái tháo đường, mỡ máu, sỏi mật… nên khám sức khỏe định kỳ để quản lý tốt bệnh nền, tránh biến chứng viêm tụy cấp.
