Hoa sẽ vàng và cỏ sẽ lại xanh

Đứng lên sau thiệt hại kép

Đoàn xe đến trụ sở UBND xã Xuân Phước, tỉnh Đắk Lắk vào buổi trưa. Lúc này, bà con đã có mặt đông đủ tại sân ủy ban. Người dân nhường chỗ ngồi phía trước cho các cụ cao tuổi, còn lại xếp hàng hoặc đứng phía sau. Sau lời phát biểu ngắn gọn của ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ tịch UBND xã, ban tổ chức bắt đầu trao tận tay bà con những bao gạo và phần quà hỗ trợ.

Ngay sau bão lũ, địa phương đã huy động tất cả nguồn lực, cả hệ thống chính trị cùng bà con nhân dân tập trung khắc phục hậu quả. Đến thời điểm này, công tác tiếp nhận hàng cứu trợ, gạo cứu đói đã được phân bổ đến toàn thể bà con, cơ bản không ai bị thiếu đói.

Chị Lê Thị Kim Loan (đội 6, Phước Nhuận, xã Xuân Phước), thuật lại: “Nhà tôi ở trên gò nên cao lắm. Mấy năm trước, nước có vào thì cũng chỉ hơn một gang tay, vậy mà năm nay nước tràn vào hơn mét rưỡi. Đồ đạc trong nhà đều bị ngập hết, hư hỏng gần như toàn bộ. Nhờ tấm lòng của mọi người từ xa đến giúp đỡ lúc khó khăn, bà con xã Xuân Phước thật sự biết ơn vô cùng”.

Mỗi nhà mỗi cảnh, nhưng sau trận lũ lịch sử thì hầu như gia đình nào cũng không còn lại bao nhiêu. Bởi thế, những phần hỗ trợ từ nhu yếu phẩm, thuốc men cho đến chút tiền mặt giúp bà con gây dựng lại cuộc sống, tuy không lớn nhưng đều là sự giúp đỡ vô cùng đáng trân trọng đối với người dân nơi đây.

Chủ tịch UBND xã Xuân Phước, ông Nguyễn Ngọc Tuấn đánh giá: “Địa bàn xã thời gian qua chịu ảnh hưởng “thiệt hại kép”. Cơn bão số 13 là cơn bão đầu tiên có cấp độ mạnh như vậy trên địa bàn. Sau đó là cả trận lũ lịch sử, khiến bà con chưa kịp khắc phục xong những hư hỏng ban đầu thì lại phải chịu khó khăn tiếp theo”.

Thời điểm đó, chỉ trong vòng một tháng, địa bàn phải hứng chịu nhiều đợt thời tiết cực đoan. Từ đầu tháng 11, bão số 13 ập đến, sau đó là những đợt mưa lớn, lũ quét xuất hiện. Tuy nhiên, vì bão số 13 gần như đã quét đi toàn bộ những gì có thể nên người dân cũng…chẳng còn gì để mà hỏng thêm nữa.

Nước rút khiến xã Xuân Phước và nhiều địa phương khác chung cảnh ngổn ngang: đường xá bị sạt lở, trụ điện gãy đổ, hệ thống chiếu sáng hư hỏng, các trạm bơm nước, trạm xăng dầu không hoạt động.

Xã Xuân Phước có 2.080 hộ dân bị ngập. Trong đó, hơn một nửa chìm trong nước từ 1-3m và 328 căn nhà bị nhấn chìm trên 3m. Tổng mức thiệt hại toàn xã lên tới 98,8 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn

Chủ tịch UBND xã Xuân Phước

Xã Xuân Phước có 2.080 hộ dân bị ngập. Trong đó, hơn một nửa chìm trong nước từ 1-3m và 328 căn nhà bị nhấn chìm trên 3m. Nhiều căn nhà yếu, trúng dòng nước xiết đã không trụ nổi, bị sập đổ, hư hỏng hoàn toàn.

Tài sản sinh hoạt và sản xuất của người dân, từ máy móc đến vật dụng gia đình, thiệt hại ước tính 52 tỷ đồng. Tổng mức thiệt hại toàn xã lên tới 98,8 tỷ đồng.

Nhiều trường học của xã cũng bị tàn phá nghiêm trọng. Trường Tiểu học Xuân Quang 3 ngập sâu đến 4 m, mức lũ chưa từng thấy nhiều năm qua. Ở Trường THCS Nguyễn Du, tường rào bị đánh sập, các phòng bộ môn ngập sâu khiến nhiều trang thiết bị xuống cấp nặng. Thiệt hại riêng tại trường này ước tính hơn 5 tỷ đồng.

Tổng giá trị thiệt hại về nông nghiệp và chăn nuôi xấp xỉ 15,7 tỷ đồng.

Cho đến hiện tại, nhiều hạng mục công trình đã được các cấp chính quyền của tỉnh và các đơn vị địa phương khắc phục, nhằm đưa cuộc sống của bà con trở lại bình thường nhanh nhất.

Để kịp thời giúp đỡ người dân hồi phục và tham gia sản xuất, ông Nguyễn Ngọc Tuấn cũng đề nghị: “Mưa lũ ngập sâu khiến nhiều hộ dân mất hết các loại giống cây trồng, đặc biệt là lúa giống. Chúng tôi rất mong được hỗ trợ lúa giống và các loại giống khác như ngô, đậu… để bà con kịp bước vào sản xuất vụ đông xuân 2025-2026”.

Đến nay, các hoạt động khắc phục sau lũ tại xã Xuân Phước đã phần nào giúp đời sống người dân dần ổn định trở lại. Các em học sinh đã có thể trở lại trường, giao thông cơ bản thông suốt, điện, nước sinh hoạt được khắc phục bước đầu.

Từ sân trường khô ráo đến sức khỏe cộng đồng bền vững

Chúng tôi bước vào lớp học, người đồng nghiệp đưa chiếc máy ảnh lên, thế là giờ học bị cắt ngang. Những nụ cười rạng rỡ và những cái vẫy tay của những em nhỏ trường tiểu học Phú Mỡ, tỉnh Đắk Lắk sau những ngày bão lũ như những bông hoa vàng trên nền cỏ đang xanh trở lại của một vùng đất kiên cường sau những khó khăn.

Vạch nước ngập trên nóc nhà hay những dấu vết của nước lan khắp bức tường lớp học vẫn còn rõ mồn một.

Đâu ai biết chỉ một thời gian ngắn trước đây, nơi này còn ngập sâu dưới hàng chục tấc nước. Sách vở, bàn ghế bị cuốn trôi, toàn bộ dụng cụ, thiết bị phục vụ cho công tác giảng dạy đều bị ngập sâu và hư hỏng hoàn toàn bởi những lớp bùn dày, đặc quánh.

Khi đó, chỉ trong vòng 4 ngày, trường Tiểu học Phú Mỡ đã cơ bản dọn dẹp xong để các em học sinh có thể trở lại lớp vào đúng ngày thứ Hai.

Thầy Lê Ngọc Hòa, Hiệu trưởng trường Tiểu học Phú Mỡ chia sẻ:“Bão số 13 đổ bộ đêm thứ Tư, chỉ trong hai ngày thứ Năm và thứ Sáu, cùng hai ngày cuối tuần, nhà trường đã cơ bản dọn dẹp xong để thứ Hai học sinh trở lại lớp. Khoảng 70 chiến sĩ Sư đoàn 2 (Quân khu 5) đã có mặt hỗ trợ, cùng lực lượng tại chỗ bơm nước, thu gom bùn đất và vệ sinh toàn bộ khuôn viên”.

Nhà trường còn được hỗ trợ hai máy bơm công suất lớn từ lực lượng phòng cháy chữa cháy để xịt rửa và làm sạch toàn bộ phòng học. Nhờ sự chung tay của lực lượng quân đội, chính quyền và cộng đồng, hoạt động dạy học đã nhanh chóng ổn định trở lại, dù phía sau là cả một khối lượng công việc đồ sộ để tái thiết cơ sở vật chất đã bị tàn phá.

Những cuốn sách, tập vở, hộp bút… từ Bắc vào Nam, được gửi gắm cùng với tình thương, sự chia sẻ của mọi miền tổ quốc, tất cả gom lại để tới với các em.

Những điều giản dị đồng hành giúp các em nhỏ nơi vùng lũ không bị đứt quãng việc học. Những bàn tay ở khắp mọi miền cùng nắm lại, để từng đứa trẻ được tiếp tục con đường đến trường, để tiếng đọc bài lại vang lên trong những lớp học vừa mới được làm sạch sau bão lũ.

Những lớp học sáng đèn trở lại là tín hiệu đáng mừng.

Nhưng để cuộc sống của người dân thực sự ổn định, một mặt trận cũng quan trọng không kém, đó là sức khỏe. Khi bùn đất được dọn sạch khỏi sân trường, bên ngoài kia, nước rút đến đâu thì nỗi lo về dịch bệnh lại dâng lên đến đó. Chính thời điểm ấy, lực lượng y tế cơ sở phải “chạy đua” từng ngày để bảo đảm môi trường an toàn cho cộng đồng.

Dọc theo những con sông, những lạch nước vừa rút sau lũ, xác động vật bị cuốn trôi rồi phân hủy vẫn còn nhiều. Rác thải và bùn lắng đọng thành từng lớp dày, nước ngập kéo dài khiến giếng nước, bể chứa và nguồn nước sinh hoạt nhiễm bẩn.

Đây là thời điểm nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm. Đặc biệt, trẻ em và người già, những người có sức đề kháng yếu dễ mắc bệnh nếu không được bảo vệ đúng cách.

Chính vì vậy, việc xử lý môi trường, khử khuẩn nguồn nước và theo dõi sức khỏe cộng đồng ngay sau lũ là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh bùng phát trên diện rộng.

Các cán bộ y tế Trung tâm Y tế xã Xuân Quang 3 (xã Xuân Phước, tỉnh Đắk Lắk) cho biết, ngay sau khi nước rút, địa phương đã triển khai ngay công tác xử lý môi trường và bảo đảm an toàn y tế cho người dân. Các giếng nước bị ngập, nhiễm bẩn đều được vệ sinh và khử khuẩn trong nhiều đợt.

Song song đó, lực lượng y tế tiến hành phun Cloramin B tại những điểm dễ phát sinh dịch bệnh như chợ, trường học và các khu dân cư vừa bị ngập sâu nhằm ngăn chặn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, phòng tránh bệnh truyền nhiễm.

Đồng hành cùng lực lượng y tế cơ sở, Thạc sĩ, bác sĩ Đinh Thị Phương Thuỷ - Giám đốc điều hành Bệnh viện Đông Đô chia sẻ: “Với góc độ là những người làm y tế, chúng tôi muốn đồng hành cùng bà con không chỉ với sự hỗ trợ vật chất mà còn bảo đảm về sức khỏe trong thời điểm khó khăn nhất. Sau lũ, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng. Các loại thuốc cơ bản, thuốc sát khuẩn và đặc biệt là hóa chất xử lý nước, giúp bà con chủ động ngăn chặn các bệnh lý phổ biến như tiêu chảy cấp, thương hàn, và các bệnh ngoài da do nước bẩn”.

Từ những lớp học sạch đến những giếng nước trong, hành trình “hồi sinh” sau bão lũ chưa bao giờ là dễ dàng. Nhưng giữa những mất mát, người dân nơi đây đã cùng nhau đứng dậy, vá lại từng “miếng rách” của cuộc sống. Khó khăn vẫn còn đó khi cơ sở vật chất cần được phục hồi, môi trường cần thời gian để an toàn trở lại, sức khỏe của người dân cần tiếp tục được chăm sóc.

Nhưng chính những ngày gian nan nhất lại cho thấy sức mạnh của sự sẻ chia, khi từng bàn tay đưa ra đều góp phần giữ cho trẻ em không gián đoạn việc học, để mỗi mái nhà sớm trở về nhịp sống bình thường.

Hành trình phía trước vẫn còn nhiều thử thách, nhưng với sự đồng lòng, kiên trì và trách nhiệm của cả cộng đồng, vùng đất này sẽ tiếp tục đứng vững, tiếp tục xanh lên sau lũ, như những nụ cười trong trẻo của các em nhỏ Phú Mỡ ngày đầu trở lại lớp.