Hết lòng với nghệ thuật tuồng truyền thống

Trẻ tuổi và đầy nhiệt huyết với bộ môn nghệ thuật tuồng truyền thống, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Thanh Tiền - Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, TP Đà Nẵng - đã tái hiện được nhiều hình ảnh nhân vật tuồng ấn tượng. Với chị, “được diễn là một may mắn lớn của người nghệ sĩ”.

Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Tiền trong trích đoạn Hồ Nguyệt Cô hóa cáo.
Nghệ sĩ Ưu tú Thanh Tiền trong trích đoạn Hồ Nguyệt Cô hóa cáo.

Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT) Nguyễn Thị Thanh Tiền sinh năm 1979, quê xã Tiên Lãnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, cả ông ngoại và mẹ đều theo nghiệp tuồng. Chị vào nghề khá sớm, từ năm 13 - 14 tuổi; đầu quân cho Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, TP Đà Nẵng; sau theo học khóa diễn viên tuồng, Trường đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Thanh Tiền luôn tâm niệm một điều, duyên đến với nghệ thuật tuồng cũng giống như sợi dây kết nối tâm hồn, trái tim chị với dòng máu truyền thống yêu tuồng được trao truyền từ ông bà, bố mẹ. “Xưa ông bà, cha mẹ mê tuồng và đi diễn bằng niềm đam mê nhưng không có thời gian, điều kiện gắn bó lâu dài. Đến thế hệ mình có điều kiện hơn vì được học hành bài bản, có thời gian để làm nghề chuyên nghiệp. Hạnh phúc của người nghệ sĩ là mỗi ngày được diễn, mỗi đêm sân khấu đều sáng đèn”, chị tâm sự.

NSƯT Thanh Tiền đã đoạt nhiều giải thưởng, huy chương tại các liên hoan, hội diễn nghệ thuật tuồng chuyên nghiệp khu vực và toàn quốc. Trong đó, có giải nhì với các vai diễn: Đắc Kỷ trong vở Trầm Hương Các, Vương Hoài Nữ trong vở Lưu Kinh Đính giải giá Thọ Châu, Hoàng Tiểu Thư trong vở Hoàng Diệu; Giải vàng với các vai: Thoại Khanh trong vở Thoại Khanh Châu Tuấn, Thúy Thanh trong vở Phúc thần Thoại Ngọc Hầu. Gần 30 năm gắn bó với tuồng, tình yêu nghệ thuật trong chị không ngừng được hun đúc, đắp bồi. Nước mắt vẫn rơi, trái tim vẫn đập xốn xang khi hóa thân vào từng vai diễn. Thấm đẫm cái hay, cái đẹp của nghệ thuật tuồng giúp chị “chín” hơn và trao truyền được cho thế hệ trẻ kế cận những giá trị đích thực của nghệ thuật tuồng. Vai diễn Thanh Tiền ấn tượng nhất là Thị Mầu trong vở Quan âm Thị Kính. Chị còn nhớ, năm 2012, gia đình cố giáo sư Hoàng Châu Ký có ý nguyện dựng lại vở này cho Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh. Lúc đầu nhà hát không chọn chị vào vai Thị Mầu vì không hợp, nhưng rồi cái duyên đến với vai diễn như một món quà của người nghệ sĩ khi chị được đạo diễn cùng ê-kíp mời. Chị đã vào vai với một hình ảnh mới, không phải một Thị Mầu lẳng lơ mà là đáng thương vì khát khao tình yêu thương, hạnh phúc như bao người đàn bà khác. Chị cho biết, sở trường của mình là hình ảnh “đào bi”, trong khi Thị Mầu là nhân vật “đào lẳng”. Bên cạnh sự giúp đỡ của các nghệ sĩ gạo cội, chị đã phải cố gắng rất nhiều để có được một vai diễn đáng nhớ. Khi vào vai, chị đã khóc thương số phận nhân vật như cảm nhận được chính nỗi đau của mình. Vai Thị Mầu đã tiếp thêm hưng phấn để chị diễn tốt hơn nhiều vai khác sau này. 

Với nghiệp diễn viên, Thanh Tiền không ngừng khổ luyện, học cách hóa trang diễn xuất, cách thổi hồn nhân vật lên gương mặt mình, cách sử dụng vũ đạo, tự diễn trên một sân khấu trống trải nhưng hồn cốt tập trung vào tất cả mọi hành động, dáng đi, điệu múa của diễn viên. Chị chia sẻ, để có được hình ảnh một Nguyệt Cô với nhiều cung bậc cảm xúc trên sân khấu trong thời gian 8 phút trong trích đoạn tuồng Hồ Nguyệt Cô hóa cáo, chị đã phải khổ công luyện tập khá nhiều. Đây cũng là vai diễn chị để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả. 

Hiện nay, ngoài các chương trình biểu diễn tại nhà hát, Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh còn tổ chức đưa các vở tuồng trọn vẹn về diễn tại nhiều vùng quê. Mặc dù sân khấu truyền thống còn gặp nhiều khó khăn, song khi lưu diễn, khán giả vẫn đến rất đông, làm tăng thêm giá trị của nghệ thuật truyền thống. Với Thanh Tiền, tự hào là lớp diễn viên sinh ra, trưởng thành từ Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh - chiếc nôi của đất Tuồng Quảng Nam - Đà Nẵng, chị cũng như nhiều nghệ sĩ vẫn không ngừng say mê trong từng vai diễn; với khát vọng cống hiến hết mình, giữ cho giá trị nghệ thuật tuồng truyền thống không mai một. 

Có thể bạn quan tâm

Không gian văn hóa làng trong đời sống đương đại. (Ảnh: NGỌC LIÊN)

Gắn phát triển với bảo tồn, phát huy giá trị không gian văn hóa làng Việt

Chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố theo Nghị quyết số 105/NQ-CP ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới, đang được triển khai rộng rãi tại nhiều địa phương.

Nhà thơ Lữ Mai giao lưu với các em học sinh Trường tiểu học Bình Minh.

Gieo bốn mùa yêu thương tới mầm non tương lai

Trong buổi sinh hoạt dưới cờ diễn ra vào tuần đầu tiên của tháng tư tại Trường tiểu học Bình Minh (80 Thợ Nhuộm, Hà Nội), nhà thơ-nhà báo Lữ Mai đã mang đến những câu chuyện giản dị về thiên nhiên, khơi gợi tình yêu gia đình, cộng đồng và nuôi dưỡng sự tự tin, sáng tạo trong mỗi học sinh.

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.