Những ngày qua, thông tin về việc tỉnh An Giang tổ chức Hội thảo thu thập tư liệu, xác định vị trí mộ liệt sĩ tại khu vực Tràm Dù, còn gọi là Rừng Tràm 800, nhận được sự quan tâm của nhiều cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ cùng người dân địa phương.
Trước đó, trên các số báo ra ngày 21/6 và 1/7, Báo Nhân Dân đã đăng hai bài viết “Manh mối mới về hàng trăm liệt sĩ hy sinh tại Tràm Dù” và “Ba nguồn tư liệu quý về trận đánh Tràm Dù”, phản ánh quá trình thu thập, đối chiếu tư liệu về trận đánh Tràm Dù đầu tháng 3/1970, qua đó mở thêm hướng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực này. Các bài viết đã nhận được sự quan tâm của các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, thân nhân liệt sĩ và những người từng gắn bó với chiến trường Tràm Dù.
Sau đó, nhiều tài liệu, tư liệu và thông tin liên quan tiếp tục được gửi đến các cơ quan chức năng tỉnh An Giang. Đáng chú ý là bộ tài liệu quân đội Mỹ đã giải mật do kỹ sư Lâm Hồng Tiên cung cấp; báo cáo của Thiếu tướng Trịnh Xuân Chuyền, nguyên Chính ủy Binh chủng Đặc công; bản cung cấp thông tin liệt sĩ của cựu chiến binh Vũ Ngọc Giang. Các nguồn tư liệu này bổ sung những chi tiết quan trọng về lực lượng tham gia, diễn biến trận đánh, vị trí hy sinh và nơi chôn cất ban đầu, giúp cơ quan chức năng đối chiếu, khoanh vùng khu vực tìm kiếm các liệt sĩ.
Ngày 25/8 vừa qua, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang chủ trì, phối hợp Quân khu 9, Binh chủng Đặc công, Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) tỉnh An Giang, các sở, ban, ngành, địa phương và Ban Liên lạc Trung đoàn 10 tổ chức Hội thảo xác minh thông tin, làm rõ vị trí hy sinh và nơi chôn cất ban đầu của các liệt sĩ tại khu vực Tràm Dù.
Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, thành viên Ban Chỉ đạo 515 tỉnh cho biết, theo các nguồn tài liệu, thông tin của cựu chiến binh và nhân chứng, đầu tháng 3/1970, Tiểu đoàn 3 Đặc công cùng lực lượng pháo binh được điều động về chiến trường Tây Nam Bộ. Trong quá trình hành quân, trú quân tại khu vực rừng tràm, đơn vị bị đối phương phát hiện và tổ chức tấn công bằng nhiều lực lượng, phương tiện. Trận chiến diễn ra ác liệt, gây tổn thất lớn, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong điều kiện không thể tổ chức chôn cất đầy đủ.
Để làm rõ thông tin, thời gian qua Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang đã phối hợp các cơ quan, đơn vị, địa phương, cựu chiến binh và nhân chứng tổ chức nhiều đợt xác minh, khảo sát. Trên cơ sở thông tin từ tài liệu quân đội Mỹ đã giải mật, kết hợp các nguồn tư liệu liên quan, lực lượng chức năng đã khảo sát 8 vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ tại các khu vực thuộc xã Hòa Điền, Bình Giang và Vĩnh Điều.
Riêng tại ấp Lung Lớn, xã Hòa Điền, một số vị trí nghi vấn nằm tại khu vực vườn cây ăn trái và đất thuộc Nông trường 422. Địa hình nơi đây đã có nhiều biến đổi so với thời điểm xảy ra trận đánh, có khu vực trước đây là đìa trũng, sau này được san lấp, cải tạo thành liếp trồng cây hoặc đất sản xuất. Đây là một trong những khó khăn lớn đối với việc xác định chính xác vị trí chôn cất liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ.
Trong bối cảnh địa hình chiến trường đã thay đổi nhiều, lời kể của nhân chứng trở thành nguồn thông tin quý giá. Tại hội thảo, cựu chiến binh Vũ Ngọc Giang, người trực tiếp chôn cất đồng đội tại trận địa, cho biết: Ngay trong đêm 3/3/1970, khoảng 80 chiến sĩ được phân công ở lại làm nhiệm vụ đối với thương binh và những người đã hy sinh, trong khi lực lượng còn lại rút về hướng kênh Vĩnh Tế.
Trong điều kiện chiến trường ác liệt, nhóm của ông dùng ni-lông xanh bọc thi hài các liệt sĩ, sau đó đào hố chôn quanh miệng một hố bom lớn, tại nơi có gờ đất cao. Khoảng 30 người được chôn thành từng nhóm từ hai đến bốn người. Khu vực này có thể nằm dưới lòng một hố bom rộng khoảng 80-100m², tại vùng giáp ranh giữa ấp Lung Lớn và ấp Láng Cơm. Thông tin này là căn cứ quan trọng để khoanh vùng, xác định khu vực cần ưu tiên khảo sát, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Cùng với lời kể của nhân chứng, những phát hiện của người dân cũng cung cấp thêm chỉ dấu về mộ liệt sĩ tại khu vực này. Một số di vật, hài cốt được người dân phát hiện và bàn giao cho lực lượng chức năng, Đội K92 đã tiếp nhận, quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Hà Tiên. Đây là đầu mối để tiếp tục xác định vị trí chôn cất và danh tính những người lính đã hy sinh.
Tại hội thảo, các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, cùng đại diện các cơ quan, đơn vị đã trao đổi, đối chiếu, làm rõ phiên hiệu đơn vị, quá trình hành quân, diễn biến trận đánh, địa hình chiến trường, danh sách cán bộ, chiến sĩ hy sinh, nơi hy sinh, vị trí chôn cất và những thay đổi của khu vực Tràm Dù. Hội thảo bước đầu thống nhất lực lượng chịu tổn thất, hy sinh chủ yếu tại khu vực Tràm Dù trong trận đánh ngày 3 và 4/3/1970 là Tiểu đoàn 3 Đặc công Miền, thuộc Lữ đoàn Đặc công 429 và Đại đội 5 Pháo binh Miền, thuộc Đoàn 75 Pháo binh Miền; quy mô tổn thất khoảng 300 cán bộ, chiến sĩ. Hội thảo thống nhất khoanh vùng trọng điểm tại ấp Lung Lớn, xã Hòa Điền, để tiếp tục khảo sát, xác minh, dựng sơ đồ và tổ chức tìm kiếm, quy tập.
Thiếu tướng Trịnh Xuân Chuyền, nguyên Chính ủy Binh chủng Đặc công và cựu chiến binh Phạm Trung Mạo, đại diện Ban Liên lạc Trung đoàn 10, đề xuất: Thứ nhất, đề nghị Cục Chính sách-Xã hội, Tổng cục Chính trị phối hợp Quân khu 9, Binh chủng Đặc công và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang khẩn trương khoanh vùng, khảo sát, khai quật khu vực hố bom tại Tràm Dù, nơi có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
Thứ hai, tiến hành lấy mẫu ADN để xác định danh tính các hài cốt, mộ tập thể và những phần mộ chưa xác định được danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hà Tiên, trong đó có những trường hợp do Đội K92 quy tập từ khu vực này trước đây.
Thứ ba, đề nghị các cơ quan chuyên môn thẩm định, đánh giá giá trị lịch sử của trận Tràm Dù ngày 3 và 4/3/1970; đồng thời nghiên cứu xây dựng công trình tri ân, ghi danh những cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh tại đây. Các cựu chiến binh đề xuất xây dựng Nhà bia ghi danh liệt sĩ tại khu vực diễn ra trận đánh, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ vào năm 2027.
Chiến trường sau hơn nửa thế kỷ đã có nhiều thay đổi, tài liệu lưu trữ còn hạn chế, các nhân chứng ngày càng cao tuổi. Vì vậy, mỗi thông tin, mỗi ký ức, mỗi dấu tích được cung cấp đều hết sức quý giá, cần được xác minh, đối chiếu và khai thác một cách khoa học, chặt chẽ.
Đồng chí Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang
Phát biểu kết luận hội thảo, đồng chí Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang nhấn mạnh, chiến trường sau hơn nửa thế kỷ đã có nhiều thay đổi, tài liệu lưu trữ còn hạn chế, các nhân chứng ngày càng cao tuổi. Vì vậy, mỗi thông tin, mỗi ký ức, mỗi dấu tích được cung cấp đều hết sức quý giá, cần được xác minh, đối chiếu và khai thác một cách khoa học, chặt chẽ.
Đồng chí Lê Văn Phước yêu cầu Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh chỉ đạo cơ quan chức năng khẩn trương hoàn thiện biên bản hội thảo, hệ thống hóa đầy đủ thông tin của các nhân chứng, cập nhật hồ sơ, giải mã phiên hiệu đơn vị, làm cơ sở cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.
Đội K92 khẩn trương xây dựng kế hoạch khảo sát thực địa tại khu vực Rừng Tràm 800, tổ chức thăm dò, đào tìm phù hợp với đặc điểm địa hình, nhất là khu vực đất ngập nước; bảo đảm chặt chẽ, khoa học, thận trọng, đúng quy định và không bỏ sót thông tin, dấu tích.
Đối với các cơ quan thành viên Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, đồng chí đề nghị chủ động phối hợp, hỗ trợ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh trong xác minh, định vị và tìm kiếm; tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân cung cấp thông tin. Cấp ủy, chính quyền xã Hòa Điền phối hợp tạo điều kiện về nhân lực, phương tiện, địa bàn. Ban Liên lạc Trung đoàn 10, Lữ đoàn Đặc công 429, các cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử tiếp tục cung cấp tư liệu, sơ đồ, hình ảnh, kỷ vật, ký ức liên quan trận đánh Tràm Dù để góp phần xác định chính xác khu vực tìm kiếm.
Ngay sau hội thảo, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang chỉ đạo lực lượng quy tập phối hợp chính quyền địa phương khoanh vùng, thăm dò, xác định phạm vi tìm kiếm và tiến hành khai quật khi có đủ căn cứ tin cậy. Từ những ký ức, tư liệu và dấu tích còn lại, cuộc tìm kiếm các liệt sĩ tại Tràm Dù đang chuyển sang một bước mới để đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, đồng đội và quê hương. Đây cũng là hoạt động cụ thể trong thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, tiếp tục thể hiện trách nhiệm, nghĩa tình và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” đối với những người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
