Hành trình đưa những người lính trở về qua “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”

Với tinh thần nhân văn sâu sắc, nỗ lực xoa dịu nỗi đau sau chiến tranh và trách nhiệm thiêng liêng đối với những liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (VWAI) dự kiến chính thức triển khai từ năm 2026. 

Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.
Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.

Đây được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.

Chiến tranh đã lùi xa, song công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn luôn là nỗi trăn trở lớn của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, trong các cuộc kháng chiến giai đoạn 1945-1975, Việt Nam có gần 1,2 triệu liệt sĩ đã ngã xuống; hiện còn khoảng gần 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và khoảng 300.000 hài cốt đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.

Trước thực tế đó, Chính phủ Hoa Kỳ đã khởi xướng và tài trợ dự án VWAI. Dự án do Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (VNCA) cùng Viện Hòa bình và Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas chủ trì nghiên cứu, khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ công tác tìm kiếm.

ndo_br_4-trao-tra-ho-so-2025.jpg
Cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper, trao trả "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh" năm 2025.

Trọng tâm của dự án là việc giải mã khối tư liệu mang tên CDEC (Trung tâm Khai thác tài liệu thu giữ), còn được gọi là “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Đây là những lá thư tay, sổ nhật ký, giấy tờ tùy thân của các chiến sĩ Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc bị thu giữ trên chiến trường giai đoạn 1954-1975. Sau khi phân tích tình báo, các tài liệu được chụp vi phim trước khi bản gốc bị tiêu hủy.

Hiện Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson đang lưu trữ khoảng 2,7 triệu trang tài liệu về Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc, trong đó có hơn 261.000 “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Mỗi hồ sơ gắn với mã định danh và số đăng ký hành chính-tình báo (Log Number), phản ánh cụ thể bối cảnh, thời điểm và tọa độ thu giữ. Những dữ liệu này có giá trị quan trọng trong việc xác định các vị trí mộ phần tiềm năng của các liệt sĩ.

Dù dự án chính thức khởi động vào năm 2026, trong ba năm qua (2023-2025), Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam đã phối hợp phía Hoa Kỳ triển khai nhiều hoạt động sàng lọc và giải mã hình ảnh vi phim. Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, người Việt Nam duy nhất được mời tham gia dự án cùng cộng sự đã góp phần tìm kiếm nhân chứng và trao trả “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” cho hơn 40 đại diện thân nhân liệt sĩ và cựu chiến binh.

Dù chỉ là bản sao điện tử hay trang in đen trắng, những kỷ vật này vẫn mang giá trị tinh thần vô cùng to lớn. Tại các lễ tiếp nhận, nhiều gia đình xúc động khi được nhìn lại bút tích của người thân sau hơn nửa thế kỷ thất lạc. Có gia đình trang trọng đặt hồ sơ trên bàn thờ; có nơi phối hợp chính quyền tổ chức lễ truy điệu, đón “liệt sĩ trở về” trong tâm tưởng.

Theo Đại tá Đặng Vương Hưng, với khối lượng hơn 261.000 hồ sơ hiện có, nếu mỗi ngày chỉ biên soạn được một bộ, quá trình hoàn tất có thể kéo dài hơn 700 năm. Vì vậy, nỗ lực này cần sự chung tay của các cơ quan chức năng và toàn xã hội.

Không chỉ hỗ trợ tìm kiếm người mất tích, dự án VWAI còn mang ý nghĩa thúc đẩy hợp tác, hòa giải và hàn gắn vết thương chiến tranh giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Ban tổ chức kêu gọi các gia đình có người thân mất tích trong chiến tranh, không phân biệt chiến tuyến, chủ động liên hệ, cung cấp thông tin để đối chiếu với kho lưu trữ. Mỗi dữ liệu được xác minh là thêm một hy vọng để những người lính tiếp tục “trở về” với gia đình, để nỗi đau chiến tranh dần được xoa dịu bằng tình người và lòng nhân ái.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Bắc cầu phao tạm thay thế cầu Sông Lô

[Video] Bắc cầu phao tạm thay thế cầu Sông Lô

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Quốc phòng, chiều tối ngày 14/2, Quân khu 2 đã chỉ đạo các lực lượng khẩn trương khảo sát thực địa để bắc cầu phao tạm qua sông Lô (tại xã Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ).

Cận cảnh những quả quất cảnh Tử Liên tròn, to đều và mọng. (Ảnh: HNV)

[Ảnh] Hoa Tết Thủ đô khoe sắc Xuân

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhất là kể từ ngày 23 tháng Chạp trở lại đây, làng hoa, chợ hoa tại Hà Nội hối hả, tất bật hơn bao giờ hết, phục vụ một mùa Tết mới cho đông đảo người dân Thủ đô nói riêng và nhân dân cả nước nói chung.

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

“Hạt ngọc” đâu chỉ của trời

Giữa những cánh đồng lúa–tôm đang vào vụ thu hoạch ở An Giang, niềm vui no ấm hiện rõ trên gương mặt người nông dân. “Hạt ngọc” năm nay chắc, mẩy, thơm - không chỉ nhờ trời đất ưu ái, mà còn nhờ sự bền bỉ của bàn tay lao động và khối óc sáng tạo.

Rộn ràng không khí sắm Tết tại siêu thị Hà Nội

Rộn ràng không khí sắm Tết tại siêu thị Hà Nội

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, không khí mua sắm Tết tại các siêu thị, trung tâm thương mại và khu mua sắm trên khắp cả nước trở nên hết sức nhộn nhịp, tạo nên một “mùa hội” tiêu dùng đúng nghĩa giữa không khí rộn rã của mùa xuân mới.

Công an Cần Thơ phát nước cho người dân trên đường về nhà đón Tết.

Công an thành phố Cần Thơ tiếp sức người dân trên đường về quê đón Tết

Nhằm chung tay hỗ trợ người dân trở về sum họp gia đình đón Tết Nguyên đán 2026, ngay từ sáng sớm 14/2 (tức 27 tháng Chạp), các cán bộ, chiến sĩ Công an thành phố Cần Thơ đã triển khai chương trình “Điểm dừng chân nghĩa tình”, trao tặng nước uống, thức ăn miễn phí và kết hợp tuyên truyền pháp luật cho người dân.

Tình người trong sóng dữ

Tình người trong sóng dữ

Dưới những dòng nước phẳng lặng vẫn luôn ẩn chứa những nỗi đau thắt. Đội cứu hộ cứu nạn 116 đã chứng kiến quá nhiều nỗi đau của các gia đình mất người thân. Công việc của họ, phần lớn lại là đi tìm những người không còn cơ hội trở về.

Xe ô-tô chạy với vận tốc 145km/giờ bị lực lượng Cảnh sát giao thông phát hiện và xử lý.

Quảng Trị: Phát hiện ô-tô chạy 145 km/giờ trên cao tốc đoạn Vạn Ninh-Cam Lộ

Chiều 13/2, Trung tá Nguyễn Đức Hùng, Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cho biết, những ngày áp Tết Bính Ngọ 2026, số lượng phương tiện lưu thông trên cao tốc qua miền trung chiều nam-bắc tăng đột biến. Từ đó xuất hiện nhiều chiếc xe chạy quá tốc độ rất lớn.

Cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Sơn La cùng các em nhỏ chuẩn bị đón Tết.

Những vòng tay ấm áp, nghĩa tình

Chiều giáp Tết, vùng biên giới các tỉnh phía bắc bảng lảng sương mù. Trong các doanh trại Công an, Quân đội..., những mâm cơm có bánh chưng xanh, nem rán, nồi thịt kho nghi ngút khói... cùng tiếng cười trẻ thơ khiến không gian như ấm hơn.