Hành trình đưa những người lính trở về qua “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”

Với tinh thần nhân văn sâu sắc, nỗ lực xoa dịu nỗi đau sau chiến tranh và trách nhiệm thiêng liêng đối với những liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (VWAI) dự kiến chính thức triển khai từ năm 2026. 

Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.
Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.

Đây được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.

Chiến tranh đã lùi xa, song công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn luôn là nỗi trăn trở lớn của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, trong các cuộc kháng chiến giai đoạn 1945-1975, Việt Nam có gần 1,2 triệu liệt sĩ đã ngã xuống; hiện còn khoảng gần 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và khoảng 300.000 hài cốt đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.

Trước thực tế đó, Chính phủ Hoa Kỳ đã khởi xướng và tài trợ dự án VWAI. Dự án do Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (VNCA) cùng Viện Hòa bình và Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas chủ trì nghiên cứu, khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ công tác tìm kiếm.

ndo_br_4-trao-tra-ho-so-2025.jpg
Cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper, trao trả "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh" năm 2025.

Trọng tâm của dự án là việc giải mã khối tư liệu mang tên CDEC (Trung tâm Khai thác tài liệu thu giữ), còn được gọi là “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Đây là những lá thư tay, sổ nhật ký, giấy tờ tùy thân của các chiến sĩ Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc bị thu giữ trên chiến trường giai đoạn 1954-1975. Sau khi phân tích tình báo, các tài liệu được chụp vi phim trước khi bản gốc bị tiêu hủy.

Hiện Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson đang lưu trữ khoảng 2,7 triệu trang tài liệu về Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc, trong đó có hơn 261.000 “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Mỗi hồ sơ gắn với mã định danh và số đăng ký hành chính-tình báo (Log Number), phản ánh cụ thể bối cảnh, thời điểm và tọa độ thu giữ. Những dữ liệu này có giá trị quan trọng trong việc xác định các vị trí mộ phần tiềm năng của các liệt sĩ.

Dù dự án chính thức khởi động vào năm 2026, trong ba năm qua (2023-2025), Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam đã phối hợp phía Hoa Kỳ triển khai nhiều hoạt động sàng lọc và giải mã hình ảnh vi phim. Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, cựu chiến binh, nhà văn Việt Nam duy nhất được mời tham gia dự án cùng cộng sự đã góp phần tìm kiếm nhân chứng và trao trả “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” cho hơn 40 đại diện thân nhân liệt sĩ và cựu chiến binh.

Dù chỉ là bản sao điện tử hay trang in đen trắng, những kỷ vật này vẫn mang giá trị tinh thần vô cùng to lớn. Tại các lễ tiếp nhận, nhiều gia đình xúc động khi được nhìn lại bút tích của người thân sau hơn nửa thế kỷ thất lạc. Có gia đình trang trọng đặt hồ sơ trên bàn thờ; có nơi phối hợp chính quyền tổ chức lễ truy điệu, đón “liệt sĩ trở về” trong tâm tưởng.

Theo Đại tá Đặng Vương Hưng, với khối lượng hơn 261.000 hồ sơ hiện có, nếu mỗi ngày chỉ biên soạn được một bộ, quá trình hoàn tất có thể kéo dài hơn 700 năm. Vì vậy, nỗ lực này cần sự chung tay của các cơ quan chức năng và toàn xã hội.

Không chỉ hỗ trợ tìm kiếm người mất tích, dự án VWAI còn mang ý nghĩa thúc đẩy hợp tác, hòa giải và hàn gắn vết thương chiến tranh giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Ban tổ chức kêu gọi các gia đình có người thân mất tích trong chiến tranh, không phân biệt chiến tuyến, chủ động liên hệ, cung cấp thông tin để đối chiếu với kho lưu trữ. Mỗi dữ liệu được xác minh là thêm một hy vọng để những người lính tiếp tục “trở về” với gia đình, để nỗi đau chiến tranh dần được xoa dịu bằng tình người và lòng nhân ái.

Có thể bạn quan tâm

Thứ trưởng Nội vụ Vũ Chiến Thắng phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh NH)

Nâng cao năng lực cho cán bộ, tuyên truyền viên về lao động đi làm việc ở nước ngoài

Ngày 14/10, tại phường Bắc Giang, Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước (Bộ Nội vụ) phối hợp Sở Nội vụ thành phố Bắc Ninh tổ chức Hội nghị tập huấn “Hỗ trợ và nâng cao năng lực cho cán bộ, tuyên truyền viên cơ sở các nội dung liên quan đến lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng”.

Xã Tiên Phước, thành phố Đà Nẵng quyết tâm hoàn thành giải ngân vốn đầu tư công theo đúng kế hoạch được giao. (Ảnh: ANH QUÂN)

Tập trung đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại xã Tiên Phước ở Đà Nẵng

Với số lượng công trình trên địa bàn tương đối lớn, xã Tiên Phước, thành phố Đà Nẵng hiện đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn đạt hiệu quả. Qua đó góp phần tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội, vừa bảo đảm các mục tiêu tăng trưởng được thành phố đặt ra.

Lãnh đạo phường Tân Giang gặp gỡ, đối thoại với người dân, tạo đồng thuận trong giải phóng mặt bằng. (Ảnh: Phường Tân Giang)

Cao Bằng dân vận khéo trong giải phóng mặt bằng

Trong Chiến dịch cao điểm giải phóng mặt bằng khu Bắc mỏ sắt Nà Rụa, phường Tân Giang, tỉnh Cao Bằng, từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 10/2026, hàng trăm héc-ta mặt bằng khu bắc mỏ sắt Nà Rụa đã được người dân đồng thuận bàn giao.

[Video] Metro số 1 tăng chuyến phục vụ người dân tri ân liệt sĩ

[Video] Metro số 1 tăng chuyến phục vụ người dân tri ân liệt sĩ

Chiều tối 13/10, Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1, Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên sẽ tăng cường 18 lượt tàu trong sáng 14/10, nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân trong ngày diễn ra lễ viếng, lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ.

Tin nổi bật ngày 13/10: Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Nga miễn thị thực cho công dân Việt Nam

Tin nổi bật ngày 13/10: Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Nga miễn thị thực cho công dân Việt Nam

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm Khu Phát triển kinh tế-công nghệ Bắc Kinh; Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI dự kiến khai mạc ngày 17/10; Nga miễn thị thực cho công dân Việt Nam... là một số tin tức nổi bật trong ngày 13/10.

Biển báo và biển chỉ dẫn dọc sông Tô Lịch bố trí sát tầm mắt và cây che khuất khó quan sát cho người tham gia giao thông đã được điều chỉnh sau phản ánh của báo chí.

Xử lý hơn 9.000 vị trí bất cập về biển báo giao thông trên cả nước

Cả nước đã khắc phục hơn 9.000 vị trí bất cập về biển báo đường bộ và 860 vị trí bất cập về đèn tín hiệu giao thông. Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu tiếp tục rà soát, xử lý các tồn tại, ưu tiên vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tổ chức giao thông.

Các Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tu Mơ Rông trao phiếu nhận đồng hành cho các hộ nghèo có hoàn cảnh khó khăn. (Ảnh: BT)

Quảng Ngãi: Xã Tu Mơ Rông triển khai chương trình “Sát cánh cùng dân, vượt khó thoát nghèo”

Ngày 13/10, Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Tu Mơ Rông (Quảng Ngãi) tổ chức phát động chương trình “Sát cánh cùng dân, vượt khó thoát nghèo” nhằm phát huy trách nhiệm của đảng viên, tổ chức đảng trong đồng hành, hỗ trợ hộ nghèo phát triển kinh tế, vươn lên ổn định cuộc sống.

[Ảnh] Trụ cầu, đường hầm ở Hà Nội bắt đầu được phủ xanh

[Ảnh] Trụ cầu, đường hầm ở Hà Nội bắt đầu được phủ xanh

Từ những trụ đường sắt của tuyến metro trên đường Nguyễn Trãi, đến thành hầm chui Lê Văn Lương-Tố Hữu, hầm Trung Hòa, cây xanh đang được đưa vào các công trình giao thông của Hà Nội. Giải pháp tận dụng không gian sẵn có nhằm cải thiện cảnh quan, bổ sung mảng xanh và tạo diện mạo thân thiện hơn cho đô thị.