Hành trình đưa những người lính trở về qua “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”

Với tinh thần nhân văn sâu sắc, nỗ lực xoa dịu nỗi đau sau chiến tranh và trách nhiệm thiêng liêng đối với những liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (VWAI) dự kiến chính thức triển khai từ năm 2026. 

Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.
Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam và Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson Cam kết hợp tác, để những người lính tiếp tục trở về, thông qua "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh", năm 2023.

Đây được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.

Chiến tranh đã lùi xa, song công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn luôn là nỗi trăn trở lớn của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ, trong các cuộc kháng chiến giai đoạn 1945-1975, Việt Nam có gần 1,2 triệu liệt sĩ đã ngã xuống; hiện còn khoảng gần 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và khoảng 300.000 hài cốt đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính.

Trước thực tế đó, Chính phủ Hoa Kỳ đã khởi xướng và tài trợ dự án VWAI. Dự án do Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (VNCA) cùng Viện Hòa bình và Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas chủ trì nghiên cứu, khai thác tài liệu lưu trữ phục vụ công tác tìm kiếm.

ndo_br_4-trao-tra-ho-so-2025.jpg
Cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc E. Knapper, trao trả "Hồ sơ Chứng tích chiến tranh" năm 2025.

Trọng tâm của dự án là việc giải mã khối tư liệu mang tên CDEC (Trung tâm Khai thác tài liệu thu giữ), còn được gọi là “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Đây là những lá thư tay, sổ nhật ký, giấy tờ tùy thân của các chiến sĩ Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc bị thu giữ trên chiến trường giai đoạn 1954-1975. Sau khi phân tích tình báo, các tài liệu được chụp vi phim trước khi bản gốc bị tiêu hủy.

Hiện Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson đang lưu trữ khoảng 2,7 triệu trang tài liệu về Quân giải phóng và Bộ đội miền bắc, trong đó có hơn 261.000 “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh”. Mỗi hồ sơ gắn với mã định danh và số đăng ký hành chính-tình báo (Log Number), phản ánh cụ thể bối cảnh, thời điểm và tọa độ thu giữ. Những dữ liệu này có giá trị quan trọng trong việc xác định các vị trí mộ phần tiềm năng của các liệt sĩ.

Dù dự án chính thức khởi động vào năm 2026, trong ba năm qua (2023-2025), Tổ chức Trái tim người lính Việt Nam đã phối hợp phía Hoa Kỳ triển khai nhiều hoạt động sàng lọc và giải mã hình ảnh vi phim. Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng, cựu chiến binh, nhà văn Việt Nam duy nhất được mời tham gia dự án cùng cộng sự đã góp phần tìm kiếm nhân chứng và trao trả “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh” cho hơn 40 đại diện thân nhân liệt sĩ và cựu chiến binh.

Dù chỉ là bản sao điện tử hay trang in đen trắng, những kỷ vật này vẫn mang giá trị tinh thần vô cùng to lớn. Tại các lễ tiếp nhận, nhiều gia đình xúc động khi được nhìn lại bút tích của người thân sau hơn nửa thế kỷ thất lạc. Có gia đình trang trọng đặt hồ sơ trên bàn thờ; có nơi phối hợp chính quyền tổ chức lễ truy điệu, đón “liệt sĩ trở về” trong tâm tưởng.

Theo Đại tá Đặng Vương Hưng, với khối lượng hơn 261.000 hồ sơ hiện có, nếu mỗi ngày chỉ biên soạn được một bộ, quá trình hoàn tất có thể kéo dài hơn 700 năm. Vì vậy, nỗ lực này cần sự chung tay của các cơ quan chức năng và toàn xã hội.

Không chỉ hỗ trợ tìm kiếm người mất tích, dự án VWAI còn mang ý nghĩa thúc đẩy hợp tác, hòa giải và hàn gắn vết thương chiến tranh giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Ban tổ chức kêu gọi các gia đình có người thân mất tích trong chiến tranh, không phân biệt chiến tuyến, chủ động liên hệ, cung cấp thông tin để đối chiếu với kho lưu trữ. Mỗi dữ liệu được xác minh là thêm một hy vọng để những người lính tiếp tục “trở về” với gia đình, để nỗi đau chiến tranh dần được xoa dịu bằng tình người và lòng nhân ái.

Có thể bạn quan tâm

Tin nổi bật ngày 12/6: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương; Nhiều hội đồng thi sử dụng thiết bị phòng chống gian lận bằng công nghệ cao

Tin nổi bật ngày 12/6: Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương; Nhiều hội đồng thi sử dụng thiết bị phòng chống gian lận bằng công nghệ cao

Thông báo Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương; Nhiều hội đồng thi sử dụng thiết bị quét an ninh, phòng chống gian lận bằng công nghệ cao; Tòa án Tối cao Pháp mở phiên giám đốc thẩm đối với vụ kiện của bà Trần Tố Nga vào ngày 16/6… là một số tin nổi bật trong ngày 12/6.

Tu sửa, nâng cấp vỏ mộ liệt sĩ là chính sách mới mang tính đặc thù, thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của tỉnh Cà Mau.

Cà Mau hỗ trợ xây mới, sửa chữa hơn 1.200 mộ liệt sĩ tại gia đình

Chiều 12/6, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau Phạm Quốc Sử, cho biết theo chính sách mới mang tính đặc thù vừa được Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành, tới đây Cà Mau sẽ triển khai việc hỗ trợ thân nhân, gia đình trong việc xây mới vỏ mộ và sửa chữa, nâng cấp mộ liệt sĩ đang an táng tại phần đất gia đình bị hư hỏng, xuống cấp.

Hơn 2.000 hội viên, thanh niên có mặt tại buổi lễ.

Triển khai các công trình, phần việc thanh niên với tổng giá trị 700 triệu đồng

Ngày 12/6, tại Quảng trường Ngọ Môn (thành phố Huế), Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tổ chức Lễ khởi động chặng 2 Hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi” năm 2026. Điểm nhấn của buổi lễ là màn đồng diễn semaphore, xếp hình nghệ thuật của hơn 2.000 hội viên, thanh niên trên nền ca khúc “Tôi yêu Tổ quốc tôi”.

Các đồng chí lãnh đạo xã Thanh Yên cùng nhà đầu tư cung cấp thông tin cụ thể, rõ ràng về các dự án và vùng quy hoạch dự án đến cán bộ, nhân dân thôn Thanh Trường.

Điện Biên: Xã Thanh Yên - Khi cam kết chuyển thành hành động

Thực hiện cam kết tạo thuận lợi và triển khai ngay việc giải phóng mặt bằng để "đón" nhà đầu tư, tập thể lãnh đạo Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) đã về từng thôn dân cư để triển khai đến nhân dân rõ chủ trương, rõ thời điểm và rõ trách nhiệm từng cấp, từng ngành, từng người...

Quang cảnh Ngày hội Gia đình tỉnh Cà Mau năm 2026 tại Cà Mau với chủ đề “Gia đình hạnh phúc-Quốc gia thịnh vượng”.

Cà Mau xây dựng hệ giá trị gia đình bền vững

Sáng 12/6, Cà Mau tổ chức Ngày hội Gia đình tỉnh Cà Mau năm 2026, với chủ đề “Gia đình hạnh phúc-Quốc gia thịnh vượng”. Sự kiện nhằm đánh giá 25 năm thực hiện công tác gia đình và tôn vinh các tập thể, cá nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho sự nghiệp xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc tại địa phương.

[Video] Hà Nội dự kiến thu hẹp diện hỗ trợ đổi xe máy điện

[Video] Hà Nội dự kiến thu hẹp diện hỗ trợ đổi xe máy điện

Hôm nay 12/6, HĐND TP Hà Nội bắt đầu kỳ họp thứ 4 xem xét nhiều nội dung, trong đó có Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng.

Tin nổi bật ngày 11/6: Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 06-NQ/TW; Thí sinh cả nước tham dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Tin nổi bật ngày 11/6: Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 06-NQ/TW; Thí sinh cả nước tham dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng; Bộ Chính trị quyết định 1.878.362 biên chế năm 2026; Thí sinh cả nước tham dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông… là một số tin tức nổi bật trong ngày 11/6/2026.

Phối cảnh dự án nhà ở xã hội cho thuê Long Bình.

Đồng Nai xây 1.000 căn hộ nhà ở xã hội cho thuê đầu tiên

Ngày 11/6, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho biết, Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai vừa phê duyệt Dự án nhà ở xã hội cho thuê Long Bình với quy mô 1.000 căn hộ. Đây là dự án phát triển nhà ở xã hội cho thuê đầu tiên tại thành phố Đồng Nai dành cho người có thu nhập thấp.

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam lần thứ VII diễn ra sáng 11/6, tại Hà Nội.

Hội Luật gia Việt Nam đẩy mạnh hoạt động hướng về cơ sở

Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn pháp luật gắn với thực tiễn nhu cầu của người dân tại các địa phương là một trong những hoạt động chính được Hội Luật gia Việt Nam đề ra trong Hội nghị Ban Thường vụ Hội Luật gia Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2024-2029 được tổ chức ngày 11/6 tại Hà Nội.

[Ảnh] Hà Nội: Hồ Tây vào mùa sen đẹp nhất năm

[Ảnh] Hà Nội: Hồ Tây vào mùa sen đẹp nhất năm

Tháng 6, khi Hà Nội bước vào những ngày đầu hạ rực nắng, các đầm sen quanh Hồ Tây cũng bắt đầu khoe sắc. Từ sáng sớm, từng lớp hoa hồng phớt bung nở trên mặt nước, hòa cùng hương thơm dịu nhẹ tạo nên khung cảnh thanh bình giữa lòng Thủ đô.