Hành trình trả lại tên các liệt sĩ Viện K20

Sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi, mới đây, 16 gia đình liệt sĩ Viện K20 đã nhận được kết quả giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trong niềm xúc động vỡ òa. Hành trình ấy là kết quả của sự kiên trì từ nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân, trong đó có Báo Nhân Dân.

Đại diện các gia đình liệt sĩ Viện K20 nhận Thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ. (Ảnh TRẦN HẢI)
Đại diện các gia đình liệt sĩ Viện K20 nhận Thông báo kết quả giám định ADN hài cốt liệt sĩ. (Ảnh TRẦN HẢI)

Năm 2020, Báo Nhân Dân nhận được thư của thân nhân liệt sĩ đề nghị hỗ trợ tìm kiếm phần mộ người thân hy sinh tại Campuchia. Từ những dòng thư đó, phóng viên vào cuộc xác minh, tìm kiếm nhân chứng, tiếp cận hồ sơ và làm việc với cơ quan chức năng.

Nhân chứng quan trọng đầu tiên chúng tôi tìm được là cựu chiến binh Phan Ngọc Huân (ở xã Uar, tỉnh Gia Lai), nguyên Tiểu đội trưởng Tổ điều trị Ban 2-Viện K20, người từng chăm sóc, chứng kiến và chôn cất nhiều đồng đội. Một nhân chứng khác là Đại tá Vũ Văn Sơn, nguyên Đội trưởng Đội K52 (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai), người trực tiếp quy tập hài cốt liệt sĩ Viện K20.

Từ đề nghị của báo, Cục Chính sách - Tổng cục Chính trị đã cung cấp bản danh sách 128 quân nhân hy sinh, từ trần tại xã Ochalong (huyện Siem Bouk, tỉnh Stung Treng, Campuchia), nơi Viện K20 đóng quân. Cơ quan này đề nghị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Gia Lai báo cáo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh và Quân khu 5; chỉ đạo các đơn vị liên quan và Đội K52 phối hợp kiểm tra, xác minh quá trình tìm kiếm, quy tập, bàn giao và an táng số hài cốt liệt sĩ Viện K20.

Tháng 10/2020, Báo Nhân Dân đăng loạt bài “Gian nan hành trình xác định danh tính liệt sĩ”, phản ánh việc các liệt sĩ hy sinh tại Viện K20, Campuchia, đã được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Đức Cơ, nhưng chưa được định danh. Báo cũng đề nghị cơ quan chức năng sớm lấy mẫu sinh phẩm để xác minh danh tính.

Sau khi báo đăng, Cục Người có công có văn bản đề nghị Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh Gia Lai (cũ) phối hợp Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh xác minh thông tin. Kết quả xác minh, trong hai mùa khô 2009- 2010 và 2010-2011, Đội K52 được ông Phan Ngọc Huân dẫn đường tìm kiếm và cất bốc 99 hài cốt liệt sĩ đã hy sinh tại Viện K20, Campuchia, đưa về nước và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Đức Cơ.

Ngày 4/1/2021, Cục Người có công phối hợp Viện Pháp y quốc gia (Bộ Y tế) tiến hành lấy mẫu sinh phẩm hài cốt. Kết quả: 93 trong số 99 hài cốt đủ điều kiện giám định ADN.

Ngày 18/11/2022, Cục Người có công có văn bản trả lời Báo Nhân Dân: Đến ngày 22/9/2022, Viện Pháp y quốc gia hoàn tất phân tích và xác định được danh tính của 15 liệt sĩ hy sinh tại Viện K20.

Sau khi cơ quan chức năng tổ chức gắn bia mộ và gửi giấy báo tin, 15 liệt sĩ được đón về quê nhà.

Cảm động nhất là trường hợp cụ Trần Thị Mèn, 92 tuổi, mẹ liệt sĩ Nguyễn Cửu Sinh, ở phường Chương Mỹ, Hà Nội. Sáng sớm 22/12/2022, hài cốt liệt sĩ Sinh về đến nhà, cụ Mèn đã ngồi đợi bên thềm. Từ giây phút ấy, cụ cứ lặng lẽ ôm chiếc tiểu sành đựng di cốt con mình. Hai tháng trước, cụ nằm liệt giường, tưởng chừng không qua khỏi, nhưng cụ đã gắng gượng sống thêm, chỉ để được nhìn thấy con trở về. Tròn 1 tháng sau khi liệt sĩ Sinh yên nghỉ tại quê nhà, cụ Mèn cũng thanh thản ra đi.

Từ cuối năm 2022, công tác giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phải tạm dừng. Tiến sĩ Nguyễn Đức Nhự, Viện trưởng Viện Pháp y quốc gia cho biết: 93 mẫu hài cốt liệt sĩ Viện K20 đều được phân tích, hơn 80% trong số đó thu được trình tự ADN. Viện đã nhận khoảng 50 mẫu sinh phẩm của thân nhân để đối chiếu.

Tuy nhiên, sau khi trả kết quả cho 15 trường hợp, việc giám định phải tạm dừng do Cục Người có công chưa thanh toán phí giám định của năm 2021; 2022, khiến Viện không có nguồn kinh phí tiếp tục công việc. (Vấn đề này được Báo Nhân Dân phản ánh trong bài viết “Khắc phục tình trạng chậm trễ trong giám định hài cốt liệt sĩ” ngày 1/7/2024).

Sau một năm triển khai Kế hoạch 356/KH-BCA-C06, Bộ Công an đã giám định hơn 11.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Từ thông tin do Cục Người có công cung cấp, Bộ Công an phối hợp Viện Pháp y quốc gia đối khớp dữ liệu và xác định danh tính 16 liệt sĩ Viện K20.

Liệt sĩ Trịnh Quang Lâm (xã Nga An, tỉnh Thanh Hóa) là một trong số đó. Ông Trịnh Văn Tuấn, em trai liệt sĩ Lâm kể: Ông Lâm xung phong đi bộ đội, dù gia đình có một người anh hy sinh. Tháng 1/1971, gia đình nhận được giấy báo tử, nhưng vẫn hy vọng ông Lâm còn sống. Chỉ sau ngày đất nước thống nhất, không thấy ông Lâm trở về, gia đình mới chấp nhận sự thật và bắt đầu hành trình đi tìm mộ.

Sau nhiều năm tìm kiếm trong vô vọng, gia đình phát hiện một ngôi mộ mang tên Trịnh Quang Lâm tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Đồng Nai, với nhiều thông tin trùng khớp. Tin là mộ anh, nhiều năm qua, ông Tuấn và người thân thường xuyên vào thăm viếng mộ. Đến khi Bộ Công an triển khai việc lấy mẫu sinh phẩm thân nhân, kết quả khiến cả gia đình bất ngờ, xúc động khi biết mộ liệt sĩ Lâm đang yên nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Đức Cơ (Gia Lai).

Trong danh sách 16 liệt sĩ Viện K20 mới được định danh, còn có liệt sĩ Phạm Văn Chăng, quê ở Tứ Kỳ, Hải Dương (nay thuộc thành phố Hải Phòng). Ông Nguyễn Văn Trung, cháu họ liệt sĩ Chăng kể: Năm 18 tuổi, dù đã có giấy báo trúng tuyển Đại học Sư phạm Hà Nội, ông Chăng vẫn tình nguyện nhập ngũ, rồi hy sinh.

Liệt sĩ Nguyễn Quốc Hội, trước khi nhập ngũ vào tháng 1/1971, cũng là một thầy giáo. Đêm trước ngày lên đường vào chiến trường, ông được về thăm gia đình. Trong bữa cơm đoàn viên cuối cùng, ông dặn người thân giữ gìn chiếc xe đạp, để sau này khi xuất ngũ trở về, ông có phương tiện đi dạy học. Nhưng chỉ 1 năm, tháng 5/1972, gia đình nhận được giấy báo tử ông hy sinh. Nhiều năm sau, gia đình lặn lội đi khắp các nghĩa trang tìm mộ nhưng vô vọng, cho đến khi Bộ Công an lấy mẫu sinh phẩm thân nhân để đối khớp thông tin.

Ông Nguyễn Văn Hải, em trai liệt sĩ Nguyễn Văn Yên ở xã Duyên Hà, tỉnh Hưng Yên kể rằng, gia đình tìm kiếm đủ mọi cách, nhưng vẫn không biết mộ ông nằm ở đâu. Khi có kết quả giám định ADN, mộ liệt sĩ Yên mới được xác định. Theo danh sách do Cục Chính sách-Tổng cục Chính trị cung cấp, cả 4 liệt sĩ kể trên đều hy sinh năm 1971 tại Viện K20, do sốt rét ác tính.

Sau hàng thập kỷ tìm kiếm, danh tính 31 liệt sĩ Viện K20 đã được xác định. Thành quả ấy không chỉ nhờ công nghệ giám định ADN, mà còn là kết quả của hành trình bền bỉ kết nối các cơ quan, nhân chứng và thân nhân liệt sĩ, khởi đầu từ một bức thư gửi Báo Nhân Dân. Việc xác định danh tính 31 liệt sĩ Viện K20 không chỉ giúp các anh trở về trong tâm thức người thân, mà còn thể hiện nỗ lực bền bỉ xoa dịu nỗi đau chiến tranh bằng lòng tri ân sâu sắc

Có thể bạn quan tâm

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính tại Lâm Đồng cũng đặt ra yêu cầu lớn đối với công tác quản lý đất đai ở cơ sở.

Lâm Đồng đẩy nhanh tiến độ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại Lâm Đồng đã đạt những kết quả tích cực. Tuy nhiên, nhiều hồ sơ vẫn gặp vướng mắc do lịch sử sử dụng đất phức tạp, tài liệu địa chính thiếu đồng bộ và áp lực công việc tại cấp cơ sở.

Phụ nữ nông thôn có vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp và an ninh thực phẩm toàn cầu. (Ảnh: HNV)

Phụ nữ nông thôn xây dựng tương lai bền vững: Từ chủ trương Liên hợp quốc đến chính sách hiệu quả của Việt Nam

Nhận thức, xác định được vai trò cũng như tầm quan trọng của phụ nữ nói chung và phụ nữ nông thôn nói riêng, ngày nay, Liên hợp quốc và Việt Nam đều triển khai nhiều chính sách cùng hoạt động tích cực để cải thiện đời sống, nâng cao vị thế của họ trong phát triển kinh tế-xã hội.

Cán bộ, chiến sĩ Công an phường Vị Thanh giải quyết thủ tục hành chính cho nhân dân tại cơ sở. (Ảnh: VĂN ÚT)

Vị Thanh tiên phong chuyển đổi số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia, Công an phường Vị Thanh, thành phố Cần Thơ tích cực triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự và cải cách hành chính, hướng đến phục vụ người dân ngày càng thuận tiện, hiệu quả.

Tin nổi bật ngày 14/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Lào và Campuchia, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Tin nổi bật ngày 14/10: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Lào và Campuchia, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Lào và Campuchia; Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng; Công an kịp thời ngăn chặn vụ "bắt cóc online", lừa đảo 1,2 tỷ đồng…là một số tin tức nổi bật ngày 14/10.

Toàn cảnh lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026 dành cho người khiếm thị. (Ảnh: NHẬT ANH)

Lan tỏa văn hóa đọc, mở lối tri thức cho người khiếm thị

Chiều 14/10, tại Hà Nội, Hội Người mù Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2026: Lan tỏa văn hóa đọc, mở lối tri thức. Chương trình kết hợp giới thiệu sách điện tử và trao tặng thiết bị công nghệ cho các tập thể, cá nhân học sinh, sinh viên khiếm thị có hoàn cảnh khó khăn.

Lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp thăm và động viên sự phát triển của doanh nghiệp. (Ảnh: NGUYỄN SỰ)

Đồng Tháp luôn đồng hành, phục vụ doanh nghiệp

Bước vào giai đoạn 2026-2030, tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng và đời sống nhân dân. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, địa phương xác định doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải, việc làm và động lực tăng trưởng.

Saigon co.op tự hào tiếp tục là thương hiệu vàng của thành phố năm 2026.

Saigon Co.op ghi dấu ấn với nhiều danh hiệu danh giá

Saigon Co.op tiếp tục ghi dấu ấn khi cùng lúc được vinh danh “Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh tiêu biểu năm 2026” và “Thương hiệu Vàng Thành phố Hồ Chí Minh năm 2026”. Hai giải thưởng trong cùng một thời điểm mang ý nghĩa đặc biệt với một doanh nghiệp bền bỉ theo đuổi sứ mệnh phục vụ người tiêu dùng Việt.

Đê giảm sóng có kết cấu rỗng bằng cấu kiện bê-tông cốt thép đang được triển khai tại tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: NGUYỄN SỰ)

“Lá chắn thép” cho vùng biển Gò Công

Tỉnh Đồng Tháp có 32km bờ biển và nằm trải dài ở các địa phương như: Tân Đông, Gia Thuận, Tân Điền, Gò Công Đông và Tân Phú Đông. Trong những năm gần đây, bờ biển đã xảy ra 23 điểm sạt lở, tổng chiều dài gần 11,3km; gây mất khoảng 700ha rừng phòng hộ, trên 45 căn nhà và đe dọa 120 căn nhà khác của các hộ dân sống ven đê biển.

Đa dạng cỗ máy tại chuỗi triển lãm cơ khí, bán dẫn và công nghệ đóng gói

Đa dạng cỗ máy tại chuỗi triển lãm cơ khí, bán dẫn và công nghệ đóng gói

Diễn ra từ ngày 13 đến hết ngày 15/10 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (Hà Nội), Triển lãm Cơ khí chính xác và sản xuất chế tạo (MTA Hanoi 2026), Triển lãm về Điện tử và điện tử bán dẫn (SemiTronics Vietnam 2026) và Triển lãm về Công nghệ xử lý, chế biến và đóng gói bao bì (ProPak Hanoi 2026) giới thiệu nhiều thiết bị hiện đại.

Khâu kiểm tra an ninh bắt buộc với khách đi máy bay.

Quy chế tổ chức và hoạt động của Ủy ban Quốc gia về An ninh hàng không và Tạo thuận lợi hàng không

Quy chế xác định rõ nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế phối hợp liên ngành của Ủy ban Quốc gia về An ninh hàng không và Tạo thuận lợi hàng không, góp phần nâng cao hiệu quả bảo đảm an ninh hàng không quốc gia, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hàng không dân dụng và phát triển kinh tế-xã hội.

"Hàng trưng bày không bán" nhưng vẫn mua bán khi khách có nhu cầu tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Tư Dự ở xã Nam Trà My, thành phố Đà Nẵng.

“Hàng trưng bày không bán” ở vùng sâm Ngọc Linh

Không chỉ xuất hiện tại Quảng Ngãi, tình trạng trưng bày, mua bán sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh không có nhãn mác, không công khai giá bán còn diễn ra tại nhiều xã, phường thuộc thành phố Đà Nẵng, khu vực tỉnh Quảng Nam trước đây.

Đoàn đại biểu Hội Chữ thập đỏ thành phố Incheon (Hàn Quốc) thăm Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: NG.THANH)

Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Incheon (Hàn Quốc) đẩy mạnh hợp tác nhân đạo

Ngày 14/10, Đoàn đại biểu Hội Chữ thập đỏ thành phố Incheon (Hàn Quốc) do ông Cho Euiyoung, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ thành phố Incheon dẫn đầu đã đến thăm, làm việc với Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh, tham gia các hoạt động hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại phường Thủ Dầu Một.

Chủ tịch thành phố Hà Nội và lãnh đạo các sở, ngành đối thoại với nông dân. (Ảnh: Ngọc Anh)

Hà Nội đặc biệt quan tâm đến đời sống, việc làm của người nông dân sau thu hồi đất nông nghiệp

Sáng 14/10, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì đối thoại với nông dân Thủ đô năm 2026 với chủ đề: “Đồng hành cùng nông dân Thủ đô phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái, xanh, bền vững; thúc đẩy chuyển đổi số, liên kết chuỗi, nâng cao giá trị nông sản và sinh kế nông dân”.

Cao tốc Cầu Giẽ-Cao Bồ phân làn tốc độ, dự tính xử phạt nếu sai làn, sai tốc độ từ ngày 20/10/2026. (Ảnh: Nhật Tân)

Cao tốc Cầu Giẽ-Cao Bồ phân làn theo tốc độ từ 20/10

Từ ngày 20/10/2026, lực lượng chức năng dự tính xử lý các trường hợp vi phạm quy định lưu thông tại làn chạy tốc độ cao trên cao tốc Cầu Giẽ-Cao Bồ. Trước đó, từ ngày 14 đến 19/10, các đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người điều khiển phương tiện thực hiện phương án tổ chức giao thông mới.