Theo kế hoạch, dự án phấn đấu thông xe toàn tuyến vào cuối năm nay, các đơn vị, nhà thầu đang huy động cao về nhân lực, phương tiện nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, dự án vẫn gặp vướng mắc về bãi đổ thải vật liệu cũng như khâu giải phóng mặt bằng, rất cần các cấp chính quyền địa phương nỗ lực vào cuộc hỗ trợ.
Mặt bằng, bãi thải “cản bước” thi công
Chiều muộn một ngày giữa tháng 1/2026, tại trụ sở Ban Điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, cuộc họp thường kỳ giữa đại diện chủ đầu tư Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) với một số nhà thầu nhằm xử lý khó khăn tại dự án, bàn biện pháp tổ chức thi công, tập trung dồn lực đẩy nhanh tiến độ vẫn hết sức căng thẳng. Lia cây bút laser dọc theo bình đồ chiều dài tuyến, ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban Điều hành dự án tỏ ra hết sức sốt ruột khi hàng loạt vị trí trên tuyến còn vướng mặt bằng khiến việc thi công bị chùng xuống.
Dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn có tổng mức đầu tư hơn 5.750 tỷ đồng, tuyến chính dài 28,4km, tuyến nối dài 0,4km, quy mô 4 làn xe, nền đường rộng 22m, vận tốc thiết kế 80 km/giờ đang ở giai đoạn tăng tốc thi công sau thời gian dài đình trệ do mưa lũ lớn. Đến nay, tỉnh Thái Nguyên đã bàn giao 250,8ha trên tổng số 261,8ha mặt bằng (đạt 95,8%), tương ứng gần 26,5km trên tổng số 28,8km chiều dài tuyến, đạt khoảng 92%.
Việc di dời hạ tầng kỹ thuật (đường điện, viễn thông, trạm biến áp) đã hoàn thành di dời toàn bộ đối với 1 trạm biến áp, 6 vị trí đường dây 220kV và 81 vị trí đường dây 35kV; 150 trên tổng số 173 vị trí đường dây 0,4kV; mạng cáp viễn thông đã hoàn thành 90% giá trị hợp đồng; 19 vị trí đường dây 110kV,…
Tuy nhiên, theo đánh giá của Ban Điều hành dự án, do bàn giao mặt bằng bị chậm so với kế hoạch, diện tích mặt bằng đã bàn giao hiện vẫn còn khoảng 40 vị trí ở dạng “xôi đỗ”, chưa có mặt bằng sạch, khiến nhà thầu gặp khó trong việc huy động máy móc, phương tiện triển khai hàng loạt trên công trường, thi công chậm hơn so với tiến độ tổng thể được phê duyệt.
“Tỉnh Thái Nguyên lên kế hoạch xây dựng 2 khu tái định cư nhưng hiện nay chưa triển khai, trong khi nhiều hộ dân yêu cầu hoàn thiện khu đất tái định cư tập trung và được giao đất mới nhận tiền và bàn giao mặt bằng cho dự án. Một số hộ dân chưa nhất trí về đơn giá bồi thường nhà ở trên đất nông nghiệp, đồng thời kiến nghị tỉnh xem xét, bố trí được tái định cư. Cùng với đó, có cả những hộ dân đang tranh chấp đất đai, tài sản với Công ty Lâm nghiệp của tỉnh, cũng tác động bất lợi đến việc thi công của nhà thầu”, ông Nghiệp đánh giá.
Một vấn đề khá phức tạp “cản bước” tiến độ là việc tìm kiếm, thỏa thuận vị trí hàng chục bãi thải vật liệu cũng gặp trắc trở, do điều kiện địa hình phức tạp, nhiều khu vực đồi núi cao, độ dốc lớn bám sát thung lũng, khe suối, không bảo đảm lưu thoát nước mưa. Ban đầu, qua khảo sát, dự án xác định được 26 trong số 41 bãi đổ thải, đáp ứng được khoảng 6 triệu m3 đất đá, cần bổ sung thêm 20 vị trí nữa. Các nhà thầu đã phối hợp cùng Ban Điều hành dự án và chính quyền địa phương cấp xã khảo sát, tiếp tục tìm kiếm thêm các vị trí nhưng tại một số bãi đổ thải đã khảo sát xong, tiến hành đổ thải vẫn bị người dân cản trở, đòi tăng mức đền bù, khiến việc này gặp bất lợi lớn.
Theo nhận định của ông Nghiệp, dự án Chợ Mới-Bắc Kạn trải dài trên địa hình đồi núi, có sự chia cắt mạnh, thời điểm mùa mưa việc tiếp cận thi công rất khó khăn, nguy cơ sạt trượt lớn nên cần phương án tạo ổn định cho mái dốc. Dự án dài gần 29km thì có tới 24km phải triển khai đào đắp, tổng khối lượng đào đắp đất đá lên tới 12,5 triệu m3. Do đó, công tác đào đắp, cùng với lựa chọn vị trí bãi đổ thải tối ưu đang là “đường găng” của dự án, cần được ưu tiên xử lý càng sớm càng tốt.
Quyết tâm thông nền đường trong tháng 6
Ở công trường cầu Khuổi Quận bắc qua sông Cầu (dài 280m), theo ông Lê Ngọc Vinh, Trưởng Đội thi công cầu của Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng giao thông Phương Thành, do có mặt bằng, nhà thầu đã huy động máy móc, thiết bị và thi công liên tục 3 ca, đến nay đã đúc được 20/83 phiến dầm, triển khai thi công đồng thời 7 trụ cầu, phấn đấu trong tháng 1 này sẽ lao lắp nhịp dầm dài 40m đầu tiên, vượt tiến độ 6 tháng so kế hoạch.
Tuy nhiên, tại công địa khu vực cầu Phiêng Luông 2 (xã Thanh Mai), đại diện nhà thầu Tập đoàn Đèo Cả cho biết, đang phải thi công cầm chừng do vướng 6 hộ dân, trong đó, 3 hộ dân trên chính tuyến yêu cầu phải được nhận đất tái định cư mới di dời, trong khi khu tái định cư chưa xong, dù địa phương cam kết hoàn thành trong tháng 12/2025.
Để kịp thời đưa máy móc, thiết bị vào đóng cọc khoan nhồi, nhà thầu phải tự bỏ tiền, vận động người dân cho thuê mặt bằng với giá khá cao. Mới đây, nhà thầu buộc phải di chuyển một máy chuyên dụng ép cọc khoan nhồi sang công trường khác do không có công địa thi công. Nếu chậm bàn giao mặt bằng, bước vào mùa mưa sắp tới, nguy cơ bị “lụt” tiến độ là hiện hữu.
Đảm nhận thi công phần đường dài 3,5km và 4 cầu trên tuyến với giá trị hơn 700 tỷ đồng, tại phân đoạn Km15+400 - Km15+550, Ban Điều hành Trường Sơn 7 (Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn) đã đào 500.000m3 đất đá, hạ cốt nền thấp xuống 16m chỉ trong 15 ngày, bảo đảm an toàn hành lang lưới điện, giúp di dời đường điện 220kV an toàn.
“Đặc thù đường điện 220kV, chỉ cắt điện để bảo trì trong một thời gian ngắn vào tháng 12 hằng năm, nếu không kịp thời hạ cốt nền để di dời, tiến độ tại đoạn tuyến này sẽ bị chậm sang tận cuối năm sau. Nhà thầu đã huy động nhân sự, máy móc, tăng công suất đào lên gấp 2,5 lần, hoàn thành di dời đường điện, rút ngắn tiến độ phân đoạn này 1 tháng. Trong tháng 3 tới, nhà thầu phấn đấu hoàn thành đào đắp hơn 1 triệu m3 đất đá thuộc công địa được giao”, kỹ sư Đỗ Hải Dương (Ban Điều hành Trường Sơn 7) cho biết.
Mới đây, trực tiếp đi thị sát và chỉ đạo tại hiện trường dự án, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá cao và biểu dương tinh thần làm việc hiệu quả của chủ đầu tư và các đơn vị thi công đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn. Bộ trưởng yêu cầu các nhà thầu tính toán, huy động thêm thiết bị, nhân lực đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm đến tháng 6 tới đây thông nền trên toàn tuyến, kể cả các vị trí cầu, cống để tạo thuận lợi cho việc vận chuyển vật liệu, cân đối khối lượng đất đá đào đắp tại dự án.
Bộ trưởng cũng chỉ đạo các đơn vị liên quan tính toán, có phương án điều phối tối đa khối lượng đất đào để đắp nền và lề đường. Trường hợp phải đổ thải, chính quyền địa phương cần vận dụng chính sách giúp người dân, doanh nghiệp tận dụng tối đa khối lượng đất thải để san lấp mặt bằng, nhất là các vị trí đã quy hoạch đô thị, thương mại trong tương lai, tránh tình trạng phải vận chuyển đất thải đi xa, gây lãng phí.
Trong khi chưa hoàn thành các khu tái định cư, địa phương cần hỗ trợ người dân thuê nhà hoặc đến ở tạm tại các trụ sở dôi dư, sau đó ưu tiên các hộ này bốc thăm trước vị trí tái định cư để người dân yên tâm bàn giao mặt bằng.
Với đề xuất đầu tư hoàn chỉnh tuyến cao tốc Hà Nội-Thái Nguyên-Chợ Mới, Bộ trưởng đề nghị tỉnh Thái Nguyên sớm hoàn thiện thủ tục đầu tư theo quy mô thấp nhất 4 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120km/giờ, phấn đấu khởi công vào dịp kỷ niệm Ngày sinh của Bác 19/5 tới.
