"Gỡ rối" cho nhiệt điện LNG, BOT điện

Các “nút thắt” với dự án điện khí hay BOT điện (dự án xây dựng-kinh doanh-chuyển giao) có bảo lãnh của Chính phủ, sản lượng điện hợp đồng tối thiểu... hứa hẹn được tháo gỡ bằng cơ chế đặc thù mới được Bộ Công thương kiến giải trong Nghị quyết trình Quốc hội.

Cánh đồng điện gió ở Bạc Liêu. Ảnh: EVN
Cánh đồng điện gió ở Bạc Liêu. Ảnh: EVN

Bộ Công thương vừa trình thẩm định dự án Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, trong đó đề cập tới hàng loạt cơ chế, chính sách nhằm mở đường cho dự án điện khí, BOT điện, điện gió ngoài khơi từng trì trệ nhiều năm qua. Đồng thời, những đề xuất cũng sẽ gia tăng mức độ hấp dẫn của thị trường năng lượng với nhà đầu tư. Điển hình, liên quan tới điện khí, là nút thắt sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn và thời gian áp dụng cho các dự án điện LNG nhập khẩu.

Tiếng nói của nhà đầu tư đã được lắng nghe

Theo đó, những dự án được chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành công trình và bắt đầu vận hành từ khi Luật 61/2024/QH15 có hiệu lực đến trước ngày 1/1/2031 sẽ được áp dụng cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn không thấp hơn 75% (thay vì 65% so với trước đây) sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án. Đồng thời, sản lượng nêu trên được áp dụng trong thời gian trả nợ gốc và lãi vay, nhưng không quá 10 năm từ ngày dự án vận hành phát điện.

Luận giải về sự thay đổi này, Bộ Công thương cho biết, phần lớn các chủ đầu tư dự án điện LNG đều kiến nghị xem xét áp dụng cơ chế giá điện hai thành phần (công suất và điện năng), cơ chế bao tiêu và điều chỉnh sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn theo hướng cao hơn 65% và kéo dài thời gian áp dụng.

Nói cách khác, tiếng nói của nhà đầu tư đã được lắng nghe, dù mới ở mức "giải tỏa" một phần áp lực. Bên cạnh đó, Bộ đã bác bỏ một số đề xuất khác khi cho rằng phần lớn là cơ chế mang lại lợi ích thiên về phía chủ đầu tư, trong đó nhiều cơ chế đã từng áp dụng cho các dự án điện BOT trước đây, trong khi hiện các dự án điện LNG nhập khẩu là dự án nguồn điện độc lập (IPP).

Nóng hơn, là vấn đề liên quan đến các dự án BOT điện do pháp luật hiện hành chưa có quy định về việc Chính phủ bảo lãnh cho nghĩa vụ của cơ quan có thẩm quyền và các doanh nghiệp nhà nước khi tham gia dự án.

Đặc biệt, một vấn đề gây rủi ro cho phía Việt Nam là Pháp luật điều chỉnh hợp đồng dự án. Cụ thể, điều 55 Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) quy định: “Hợp đồng dự án PPP và các phụ lục hợp đồng, các văn bản có liên quan khác được ký kết giữa cơ quan nhà nước Việt Nam với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP được điều chỉnh bởi pháp luật Việt Nam. Đối với những vấn đề pháp luật Việt Nam không có quy định, các bên có thể thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng dự án PPP trên cơ sở không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam”.

Trong khi đó, nhà đầu tư yêu cầu: “Các bên trong dự án được lựa chọn luật Anh điều chỉnh những vấn đề pháp luật Việt Nam không có quy định”. Bộ Công thương xác định, việc lựa chọn pháp luật nước ngoài (luật Anh) để điều chỉnh/giải thích hợp đồng dự án (bao gồm cả GGU) tiềm ẩn nhiều rủi ro cho phía Việt Nam. Các cơ quan của Việt Nam không nắm rõ pháp luật nước ngoài. "Vì vậy, sẽ có nhiều rủi ro về mặt pháp lý đối với phía Việt Nam, đặc biệt là trong trường hợp có xảy ra tranh chấp", Tờ trình Nghị quyết nêu.

Với luận giải nêu trên, Bộ Công thương đề xuất một số cơ chế áp dụng cho các dự án BOT điện cụ thể. Theo đó, công ty BOT tiến hành hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam. Trong trường hợp có tranh chấp xảy ra liên quan đến áp dụng và giải thích hợp đồng (ngoại trừ trường hợp thuê đất) thì có thể áp dụng theo pháp luật nước ngoài do các bên tham gia hợp đồng lựa chọn.

Những nội dung phát sinh thực tế theo yêu cầu của nhà đầu tư nhằm huy động vốn vay nước ngoài tại các dự án BOT điện gồm: Pháp luật điều chỉnh hợp đồng dự án, cơ chế về giá điện, đồng tiền tính toán giá điện trong hợp đồng mua bán điện, cơ chế phân bổ rủi ro chưa đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư và huy động vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế, tín dụng nước ngoài.

Vẫn còn nhiều khó khăn chưa được giải quyết thấu đáo

Các khó khăn khiến điện khí, điện LNG hay dự án BOT ngành điện chưa thể về đích như kỳ vọng đã từng được người trong cuộc đề cập nhiều lần trong những năm qua. Đơn cử, tháng 4/2024, EVN khẳng định không thể cam kết về tổng sản lượng điện hợp đồng dài hạn với chủ đầu tư các dự án điện khí, điện LNG vì có thể mang lại rủi ro lớn trong tương lai.

Cụ thể, tại cuộc họp tháo gỡ khó khăn thực hiện các dự án điện khí trong Quy hoạch điện VIII, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, vướng mắc trong đàm phán hợp đồng mua bán điện (PPA) các dự án điện khí, LNG hiện tại liên quan đến cam kết sản lượng hợp đồng (tổng sản lượng điện mua hằng năm - Qc).

Hầu hết chủ đầu tư đều yêu cầu cam kết Qc dài hạn để đáp ứng yêu cầu của bên cho vay và của bên cung cấp khí. Việc này EVN hiện không thể cam kết với chủ đầu tư do có thể mang lại rủi ro lớn trong tương lai. Nguyên nhân, EVN vẫn phải trả tiền tương ứng với sản lượng Qc đã cam kết mà không nhận được điện từ các nhà máy điện này do có giá điện cao, sản lượng được huy động sẽ thấp.

Ngoài ra, các dự án còn đối diện vướng mắc liên quan đến việc các chủ đầu tư nước ngoài đề xuất hợp đồng PPA áp dụng theo luật nước ngoài (luật Anh hoặc Singapore) và bảo lãnh Chính phủ về chuyển đổi ngoại tệ…

Theo TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, phát triển điện khí LNG đang đối diện với nhiều khó khăn chưa được giải quyết thấu đáo. Tiêu biểu là thiếu cơ chế, chính sách cho mọi hoạt động của chuỗi khí điện LNG và tiêu thụ điện LNG, hành lang pháp lý cho hoạt động độc lập và tự chủ của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), EVN khi Chính phủ không còn bảo lãnh cho tất cả các loại hình dự án.

Đồng thời, vấn đề cam kết tổng sản lượng điện mua hằng năm và bao tiêu sản lượng khí LNG hằng năm đang là một thách thức. Bởi, EVN được mua điện của các nhà máy và bán ra theo sự điều tiết, đầu vào lại phải đi đàm phán với các nhà máy.

Cũng ở thời điểm đầu năm trước, thống kê giai đoạn từ khi thi hành Luật PPP đến hết năm 2022, ghi nhận 17 dự án BOT nguồn điện áp dụng quy định chuyển tiếp tại Luật PPP với 12 nhà máy nhiệt điện và 5 nhà máy nhiệt điện tua-bin khí hóa hơi (gọi tắt là điện khí).

Đáng chú ý, chín dự án trong đó vẫn chưa thể xác định tiến độ hoàn thành gồm nhiệt điện Vũng Áng 2, Sông Hậu II, Vĩnh Tân III, Nam Định 1, Quảng Trị, Sơn Mỹ I & II, điện khí Quảng Trị và Dung Quất II. Riêng ba dự án điện khí Sơn Mỹ I, II và Quảng Trị chưa có tổng mức đầu tư cụ thể.

Có thể bạn quan tâm

Phòng gym và thách thức chiến lược

Hàng loạt phòng gym cao cấp liên tiếp đóng cửa, tạm dừng hoạt động, thu hẹp mạng lưới trong thời gian qua. Thực tế này có thể khiến nhiều người bất ngờ. Nhưng dựa vào những chuyển động trong hoạt động thể thao cộng đồng thời gian vừa qua, sẽ thấy đây là xu thế tất yếu.

Các doanh nghiệp đang đối diện với việc không thể tiếp cận nguồn vốn tín dụng vì hàng loạt rào cản. Ảnh: NAM ANH

Để dòng vốn đồng hành cùng doanh nghiệp

Bài toán tiếp cận nguồn vốn tín dụng vẫn đặt ra nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp. Việc tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng đòi hỏi sự chủ động chuẩn hóa từ phía doanh nghiệp, đồng thời yêu cầu những cơ chế đánh giá linh hoạt, thực tế hơn từ hệ thống ngân hàng.

Nhiều doanh nghiệp đang phối hợp với các trường và tổ chức nghiên cứu trong đào tạo nhân lực. Ảnh: NGUYỆT ANH

Liên kết “3 nhà” nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ

Chỉ có khoảng 0,5% doanh nghiệp hợp tác với các trường đại học về lĩnh vực khoa học, công nghệ. Điểm nghẽn về liên kết “3 nhà” - viện, trường, doanh nghiệp cần sớm được tháo gỡ để thúc đẩy hiệu quả hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ.

Sản phẩm robot được các công ty giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Những người giữ nhịp tăng trưởng

Đằng sau những con số tăng trưởng kinh tế ấn tượng là hoạt động sản xuất, kinh doanh của hàng triệu doanh nghiệp. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra với họ không chỉ là mở rộng quy mô kinh doanh, mà còn tạo ra những giá trị mới từ công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng lực tự chủ.

Nhiều ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi. Ảnh: NAM ANH

Giảm lãi suất, thúc đẩy kinh tế

Hàng loạt ngân hàng công bố giảm lãi suất cho vay. Chi phí vốn hạ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp bớt áp lực. Tuy nhiên, như vậy đã đủ để doanh nghiệp mạnh dạn vay thêm và mở rộng kinh doanh?

Không hề bất ngờ

Phiên giao dịch hôm qua (ngày 21/10) ghi nhận sự bùng nổ của VN-Index khi chỉ số tăng gần 47 điểm, đạt gần 1.739 điểm. Dù đã khoảng sáu tháng nay VN-Index mới lại có một phiên tăng gần 50 điểm, nhưng nhìn vào những dữ liệu, có thể thấy phiên tăng này không bất ngờ, nhất là với những nhà đầu tư (NĐT) kiên trì với thị trường.

Đi chợ, mua trải nghiệm

Khi không còn ưu thế vượt trội trong tiêu thụ hàng hóa, chợ truyền thống sẽ phải tái cấu trúc để tiếp tục tồn tại. Một trong những giải pháp được nhắc đến chính là việc gia tăng trải nghiệm cho khách hàng. Xu hướng của bán lẻ hiện đại là ngoài bán sản phẩm còn phải bán cả trải nghiệm.

Từ đầu tháng 10, các phiên giảm điểm chiếm ưu thế áp đảo.

VN-Index lùi về vùng chọn lọc

Thị trường chứng khoán liên tục chịu nhiều sức ép khiến chỉ số VN-Index liên tục giảm điểm. Dù vậy, mức định giá của thị trường đã lùi về vùng hấp dẫn, mở ra cơ hội chọn lọc dài hạn cho nhà đầu tư.

Kết thúc phiên 14/10, VN-Index giảm 14,55 điểm, xuống 1.704,87 điểm. Ảnh: NAM ANH

Lãi suất níu chân dòng tiền chứng khoán

Thị trường chứng khoán tiếp tục giảm sau khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trong khi dòng vốn từ nâng hạng cần thời gian để giải ngân, lãi suất tiền gửi hấp dẫn và chi phí vay cao đang tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư.

Ứng phó với giải chấp

Việc cổ đông lớn, cổ đông nội bộ của doanh nghiệp (DN) bị công ty chứng khoán (CTCK) bán giải chấp cổ phiếu (CP) có thể khiến CP bị mất cân đối cung-cầu trên thị trường chứng khoán (TTCK). Đây là rủi ro mà nhà đầu tư (NĐT) cá nhân khi theo dõi hay giao dịch CP cần tính đến để phương án ứng phó phù hợp.

Kinh tế di sản nhìn từ gốm Bàu Trúc

Ngày 11/10, UBND tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức hội thảo khoa học "Bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp" với sự tham gia nhiều chuyên gia, nghệ nhân và nhà quản lý.

Những cánh rừng ở Tây Nguyên. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tìm động lực tài chính mới cho ngành lâm nghiệp

Nghị định 112/2026/NĐ-CP quy định về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, có hiệu lực từ ngày 19/5. Ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội mới tiếp cận thị trường carbon quốc tế, gia tăng giá trị những cánh rừng.

Cần tiếp tục rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng logistics, kết nối cảng biển, thủ tục xuất nhập khẩu... Ảnh: KHIẾU MINH

Xuất siêu quay trở lại

Sau nhiều tháng nhập siêu, cán cân thương mại tháng 9 đã quay lại xuất siêu. Liệu đà tăng xuất khẩu có đủ tạo nên một xu hướng mới hay chỉ là khoảng nghỉ cho làn sóng nhập siêu lớn hơn?

Sản phẩm công nghệ được các doanh nghiệp quan tâm tại Triển lãm công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ từ yêu cầu thực tiễn

Khi một doanh nghiệp có công nghệ nhưng chưa tìm được thị trường, một viện nghiên cứu có kết quả nhưng chưa tìm được địa chỉ ứng dụng, hay một thành phố đứng trước những bài toán lớn mà chưa có lời giải công nghệ phù hợp, khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn vẫn còn đó.

Những doanh nghiệp vay ngoại tệ sẽ chịu áp lực trả nợ một khi tỷ giá tăng. Ảnh: NAM ANH

Doanh nghiệp ứng phó với tỷ giá

Dù đối diện với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới cùng xu hướng siết chặt chính sách tiền tệ tại nhiều quốc gia, tỷ giá USD/VND trong nước vẫn giữ vững đà ổn định nhờ sự điều hành chủ động, linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Cổ phiếu khu công nghiệp lặng sóng

Trên sàn chứng khoán hiện nay không thiếu cổ phiếu (CP) của các doanh nghiệp (DN) hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, vận hành khu công nghiệp (KCN) và các ngành nghề liên quan. Nhưng đã từ rất lâu rồi nhà đầu tư không thấy những CP nhóm này nổi sóng.

Mặt bằng nhỏ, xu thế lớn

Những mặt bằng có diện tích lớn, nằm ở vị trí đắc địa thường có lợi thế trong kinh doanh bán lẻ, dịch vụ, kinh doanh ăn uống (F&B), nhưng hiện nay không còn ở vị trí độc tôn. Các cửa hàng nhỏ đang chứng tỏ nhiều lợi thế trong việc tiếp cận khách hàng cũng như định hình xu thế kinh doanh mới.

Thử nghiệm vận chuyển nông sản bằng UAV tại Điện Biên.

Khi bầu trời trở thành thị trường

Một chuyến drone mang 50kg cà-phê rời vùng nguyên liệu Mường Ảng (tỉnh Điện Biên). Đó là một trong những thử nghiệm đang diễn ra để trả lời một câu hỏi lớn hơn về không gian kinh tế mới của Việt Nam.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.

Sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành rau quả hướng tới cột mốc mới

Từ đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, sự mở rộng của thị trường và nguồn cung thuận lợi trong những tháng cuối năm, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội bứt phá, hướng tới một cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.