Tin tức Sản phẩm Câu chuyện phát triển Multimedia Hỏi/Đáp

Môi trường

Gỡ rào cản, hiện thực hóa mục tiêu Net Zero

Mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 mà Việt Nam cam kết tại hội nghị COP26 đang dần trở thành trục phát triển cho nền kinh tế xanh, tuần hoàn, ít phát thải. Tuy nhiên, từ cam kết đến thực thi là một chặng đường dài, với nhiều rào cản cần được nhận diện và từng bước tháo gỡ.

Doanh nghiệp ngành xi-măng cần giải quyết các thách thức lớn trên hành trình đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Doanh nghiệp ngành xi-măng cần giải quyết các thách thức lớn trên hành trình đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Những rào cản

Thời gian qua, đất nước đã có nhiều bước đi quan trọng tạo nền tảng cho chuyển dịch xanh, nhưng thực chất đây mới là “điều kiện cần”, chưa phải là “điều kiện đủ” để đạt mục tiêu Net Zero trên quy mô toàn nền kinh tế. Mục tiêu dài hạn đến năm 2050 hiện chưa được “chia” thành các mốc trung hạn mang tính ràng buộc cho từng ngành, từng lĩnh vực. Các chỉ tiêu như: Tỷ lệ năng lượng tái tạo, giới hạn công suất điện than, ngưỡng phát thải tối đa của các ngành năng lượng, giao thông, công nghiệp… đến năm 2030, 2040 vẫn còn thiếu rõ ràng trong khung pháp lý.

Không chỉ vậy, thách thức về nguồn lực tài chính trong hiện thực hóa các mục tiêu Net Zero cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia cảnh báo. Chuyển đổi cơ cấu năng lượng, nâng cấp hạ tầng, đổi mới công nghệ trong các ngành phát thải cao đều cần nguồn vốn rất lớn. Điều đó đòi hỏi phải huy động đồng thời nhiều kênh: Ngân sách nhà nước, trái phiếu xanh, vốn ODA, quỹ chuyển đổi công bằng (JETP)… cùng với cơ chế bảo lãnh rủi ro để thu hút khu vực tư nhân. Tuy nhiên, hệ thống công cụ tài chính xanh này dù đang hình thành nhưng chưa đồng bộ, có thể dẫn đến việc doanh nghiệp và người dân dễ tiếp tục đầu tư vào các tài sản, dây chuyền công nghệ có cường độ phát thải cao và vòng đời dài.

Về mặt kỹ thuật, năng lực đo lường-báo cáo-thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính cũng đang là “nút thắt” quan trọng. Theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg ngày 13/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật), Việt Nam hiện có 2.166 cơ sở phải kiểm kê từ ngày 1/10/2024. Tuy nhiên, trên thực tế, dữ liệu tại địa phương và doanh nghiệp chưa được chuẩn hóa; cơ chế kiểm toán, thẩm định độc lập và hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung vẫn còn yếu. Nếu không sớm khắc phục, hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) sẽ khó vận hành minh bạch, hiệu quả.

Ngoài ra, việc giảm dần, tiến tới đóng cửa các nhà máy nhiệt điện than, tái cấu trúc các ngành công nghiệp nặng chắc chắn tác động mạnh tới việc làm, thu nhập, sinh kế ở nhiều địa phương. Trong cơ chế điều phối liên ngành, trách nhiệm giữa các bộ, ngành, giữa Trung ương và địa phương trong thực hiện mục tiêu Net Zero chưa thật rõ ràng, thiếu một đầu mối đủ mạnh để dẫn dắt, giám sát và đánh giá lộ trình giảm phát thải trên toàn hệ thống. Đặc biệt, nhiều lĩnh vực ngoài năng lượng như nông nghiệp, giao thông… mới dừng ở định hướng, chưa có bộ chỉ tiêu và gói giải pháp cụ thể, chưa gắn với các chỉ số đánh giá (KPI) mang tính ràng buộc.

Gợi mở các nhóm giải pháp

Trên cơ sở nhận diện rào cản, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Thế Anh, Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất một số nhóm giải pháp để đưa mục tiêu Net Zero trở thành những bước đi cụ thể có thể giám sát, đo đếm được.

Đầu tiên, cần pháp lý hóa lộ trình trung hạn và xây dựng bộ chỉ tiêu cho từng ngành, từng giai đoạn, xác lập các mốc về phát thải cho năm 2030, 2040 gắn với những chỉ số cụ thể như tổng lượng phát thải, tỷ lệ năng lượng tái tạo, tỷ trọng điện than, cường độ phát thải trong các ngành chính. Giai đoạn 2025-2030 đẩy mạnh thí điểm ETS, rà soát Quy hoạch điện VIII theo hướng tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo, thiết lập quỹ hỗ trợ chuyển dịch và mở rộng chương trình đào tạo nhân lực “xanh”; giai đoạn sau năm 2030 tiếp tục giảm mạnh tỷ trọng nhiệt điện than, mở rộng các công nghệ mới như thu giữ, sử dụng và lưu trữ các-bon.

Cần khẩn trương hình thành một cổng dữ liệu quốc gia về phát thải, kết nối dữ liệu từ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp; chuẩn hóa biểu mẫu báo cáo theo khuyến nghị của Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC); đào tạo đội ngũ kiểm toán viên MRV; thiết lập cơ chế thẩm định độc lập được công nhận rộng rãi; thành lập một quỹ hỗ trợ chuyển đổi kết hợp ngân sách nhà nước, phí môi trường, trái phiếu xanh và tài trợ quốc tế.

Bên cạnh việc ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, cần đồng bộ đầu tư lưới truyền tải, hạ tầng lưu trữ, cải tiến cơ chế hợp đồng mua bán điện sao cho minh bạch, ổn định, đủ hấp dẫn nhà đầu tư. Việc sử dụng các nguồn năng lượng như LNG hay nghiên cứu các giải pháp mới (hydrogen, lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ…) cũng cần được tính toán kỹ lưỡng. Thúc đẩy đổi mới công nghệ và kinh tế tuần hoàn trong các ngành phát thải cao. Ở ngành xi-măng, thép cần đẩy mạnh giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu thay thế, áp dụng công nghệ tiên tiến. Cuối cùng, đó là các chương trình đào tạo tái cấu trúc, nâng cao kỹ năng cho lao động trong ngành than và các ngành phát thải cao; chính sách hỗ trợ trong giai đoạn chuyển đổi và giải pháp phát triển hạ tầng xã hội, tạo sinh kế mới tại các vùng chịu tác động.

Bài và ảnh: TIẾN ĐỨC

Tin liên quan

Net Zero Việt Nam phát thải năng lượng tái tạo bảo vệ môi trường nhà máy nhiệt điện

Có thể bạn quan tâm

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.

Đại diện các cơ quan tham dự tại Lễ khởi động Dự án thí điểm tái sử dụng nước thải tại khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng 2. (Ảnh: ĐỨC TÙNG)

Xây dựng, nhân rộng những khu công nghiệp xanh

Trong bối cảnh nhu cầu nước cho sản xuất tiếp tục gia tăng, còn biến đổi khí hậu và đô thị hóa gây sức ép ngày càng lớn lên nguồn nước, tái sử dụng nước thải sau xử lý đang trở thành một hướng đi quan trọng để tiết kiệm tài nguyên, giảm áp lực môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Cảnh báo “đỉnh điểm” của thời tiết cực đoan do El Nino

Trong bối cảnh nhiều nơi trên thế giới phải chật vật chống chọi với mùa nắng nóng kỷ lục năm nay, các chuyên gia khí hậu cảnh báo, năm 2027 có thể trở thành năm nóng nhất được ghi nhận trong lịch sử, do tác động cộng hưởng từ hiện tượng El Nino siêu mạnh.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/8/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa rào, Trung Bộ và Nam Bộ gia tăng nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/8/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa rào, Trung Bộ và Nam Bộ gia tăng nắng nóng

Bắc Bộ tiếp tục có mưa rào và dông do rãnh áp thấp vẫn duy trì, mưa tập trung chủ yếu về đêm và sáng. Thanh Hóa và Bắc Nghệ An còn mưa rải rác, trong khi từ Hà Tĩnh trở vào Duyên hải Nam Trung Bộ ban ngày có nắng. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ về chiều tối chỉ còn mưa vài nơi.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 2/8/2026: Bắc Bộ duy trì mưa dông, Trung Bộ nắng gián đoạn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 2/8/2026: Bắc Bộ duy trì mưa dông, Trung Bộ nắng gián đoạn

Đêm nay và ngày mai, thời tiết ngày tiếp tục phân hóa giữa các khu vực. Bắc Bộ còn mưa rào và dông rải rác, cục bộ mưa to; Bắc Trung Bộ vẫn có mưa xen nắng, trong khi từ Quảng Trị đến Duyên hải Nam Trung Bộ trời nắng. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì hình thái ngày nắng, chiều tối xuất hiện mưa dông rải rác.

Các bạn đoàn viên thanh niên tham gia trồng cây.

Hành trình xanh trong phát triển bền vững tại Quy Nhơn

Chiều 1/8, tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai, Công ty cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng Phú Gia đã long trọng tổ chức sự kiện “Hành trình gieo bóng mát - Vun gốc lành, đón đô thị xanh” quy tụ gần 400 đại biểu, người dân trong khu vực cùng tham gia.

Lễ công bố Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026.

Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026 diễn ra tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long

Ngày 31/7, tại Hà Nội, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ công bố Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026. Giải đấu sẽ diễn ra ngày 30/8 tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long (tỉnh Ninh Bình), với chủ đề "Sải bước thăng hoa - qua miền di sản".

Một góc cụm công nghiệp Gia Thuận 1 (xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp).

Chiến lược xanh cho các cụm công nghiệp

Theo Bộ Công thương, hiện cả nước có khoảng 730 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, góp phần tích cực vào việc di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư đông đúc. Tuy nhiên, bức tranh về công tác bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp vẫn còn nhiều mảng tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/7/2026: Bắc Bộ hửng nắng, chiều tối mưa dông trở lại; Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/7/2026: Bắc Bộ hửng nắng, chiều tối mưa dông trở lại; Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối

Hôm nay, Bắc Bộ hửng nắng sau nhiều ngày mưa, tuy nhiên mưa dông sẽ quay trở lại từ chiều tối do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao. Trung Bộ cũng xuất hiện mưa dông vào chiều tối và đêm, trong khi Nam Bộ tiếp tục có mưa do gió mùa Tây Nam hoạt động.

(Ảnh minh họa)

Đêm nay (30/7) và ngày mai, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa lớn, đề phòng lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh

Dự báo đêm nay (30/7) và ngày mai, khu vực phía đông bắc bộ và tỉnh Lào Cai, từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi có mưa dông với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 100mm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cục bộ có nơi mưa to trên 70mm.