Gỡ rào cản, hiện thực hóa mục tiêu Net Zero

Mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 mà Việt Nam cam kết tại hội nghị COP26 đang dần trở thành trục phát triển cho nền kinh tế xanh, tuần hoàn, ít phát thải. Tuy nhiên, từ cam kết đến thực thi là một chặng đường dài, với nhiều rào cản cần được nhận diện và từng bước tháo gỡ.

Doanh nghiệp ngành xi-măng cần giải quyết các thách thức lớn trên hành trình đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Doanh nghiệp ngành xi-măng cần giải quyết các thách thức lớn trên hành trình đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Những rào cản

Thời gian qua, đất nước đã có nhiều bước đi quan trọng tạo nền tảng cho chuyển dịch xanh, nhưng thực chất đây mới là “điều kiện cần”, chưa phải là “điều kiện đủ” để đạt mục tiêu Net Zero trên quy mô toàn nền kinh tế. Mục tiêu dài hạn đến năm 2050 hiện chưa được “chia” thành các mốc trung hạn mang tính ràng buộc cho từng ngành, từng lĩnh vực. Các chỉ tiêu như: Tỷ lệ năng lượng tái tạo, giới hạn công suất điện than, ngưỡng phát thải tối đa của các ngành năng lượng, giao thông, công nghiệp… đến năm 2030, 2040 vẫn còn thiếu rõ ràng trong khung pháp lý.

Không chỉ vậy, thách thức về nguồn lực tài chính trong hiện thực hóa các mục tiêu Net Zero cũng là vấn đề được nhiều chuyên gia cảnh báo. Chuyển đổi cơ cấu năng lượng, nâng cấp hạ tầng, đổi mới công nghệ trong các ngành phát thải cao đều cần nguồn vốn rất lớn. Điều đó đòi hỏi phải huy động đồng thời nhiều kênh: Ngân sách nhà nước, trái phiếu xanh, vốn ODA, quỹ chuyển đổi công bằng (JETP)… cùng với cơ chế bảo lãnh rủi ro để thu hút khu vực tư nhân. Tuy nhiên, hệ thống công cụ tài chính xanh này dù đang hình thành nhưng chưa đồng bộ, có thể dẫn đến việc doanh nghiệp và người dân dễ tiếp tục đầu tư vào các tài sản, dây chuyền công nghệ có cường độ phát thải cao và vòng đời dài.

Về mặt kỹ thuật, năng lực đo lường-báo cáo-thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính cũng đang là “nút thắt” quan trọng. Theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg ngày 13/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật), Việt Nam hiện có 2.166 cơ sở phải kiểm kê từ ngày 1/10/2024. Tuy nhiên, trên thực tế, dữ liệu tại địa phương và doanh nghiệp chưa được chuẩn hóa; cơ chế kiểm toán, thẩm định độc lập và hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung vẫn còn yếu. Nếu không sớm khắc phục, hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) sẽ khó vận hành minh bạch, hiệu quả.

Ngoài ra, việc giảm dần, tiến tới đóng cửa các nhà máy nhiệt điện than, tái cấu trúc các ngành công nghiệp nặng chắc chắn tác động mạnh tới việc làm, thu nhập, sinh kế ở nhiều địa phương. Trong cơ chế điều phối liên ngành, trách nhiệm giữa các bộ, ngành, giữa Trung ương và địa phương trong thực hiện mục tiêu Net Zero chưa thật rõ ràng, thiếu một đầu mối đủ mạnh để dẫn dắt, giám sát và đánh giá lộ trình giảm phát thải trên toàn hệ thống. Đặc biệt, nhiều lĩnh vực ngoài năng lượng như nông nghiệp, giao thông… mới dừng ở định hướng, chưa có bộ chỉ tiêu và gói giải pháp cụ thể, chưa gắn với các chỉ số đánh giá (KPI) mang tính ràng buộc.

Gợi mở các nhóm giải pháp

Trên cơ sở nhận diện rào cản, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Thế Anh, Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất một số nhóm giải pháp để đưa mục tiêu Net Zero trở thành những bước đi cụ thể có thể giám sát, đo đếm được.

Đầu tiên, cần pháp lý hóa lộ trình trung hạn và xây dựng bộ chỉ tiêu cho từng ngành, từng giai đoạn, xác lập các mốc về phát thải cho năm 2030, 2040 gắn với những chỉ số cụ thể như tổng lượng phát thải, tỷ lệ năng lượng tái tạo, tỷ trọng điện than, cường độ phát thải trong các ngành chính. Giai đoạn 2025-2030 đẩy mạnh thí điểm ETS, rà soát Quy hoạch điện VIII theo hướng tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo, thiết lập quỹ hỗ trợ chuyển dịch và mở rộng chương trình đào tạo nhân lực “xanh”; giai đoạn sau năm 2030 tiếp tục giảm mạnh tỷ trọng nhiệt điện than, mở rộng các công nghệ mới như thu giữ, sử dụng và lưu trữ các-bon.

Cần khẩn trương hình thành một cổng dữ liệu quốc gia về phát thải, kết nối dữ liệu từ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp; chuẩn hóa biểu mẫu báo cáo theo khuyến nghị của Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC); đào tạo đội ngũ kiểm toán viên MRV; thiết lập cơ chế thẩm định độc lập được công nhận rộng rãi; thành lập một quỹ hỗ trợ chuyển đổi kết hợp ngân sách nhà nước, phí môi trường, trái phiếu xanh và tài trợ quốc tế.

Bên cạnh việc ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, cần đồng bộ đầu tư lưới truyền tải, hạ tầng lưu trữ, cải tiến cơ chế hợp đồng mua bán điện sao cho minh bạch, ổn định, đủ hấp dẫn nhà đầu tư. Việc sử dụng các nguồn năng lượng như LNG hay nghiên cứu các giải pháp mới (hydrogen, lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ…) cũng cần được tính toán kỹ lưỡng. Thúc đẩy đổi mới công nghệ và kinh tế tuần hoàn trong các ngành phát thải cao. Ở ngành xi-măng, thép cần đẩy mạnh giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng nguyên liệu thay thế, áp dụng công nghệ tiên tiến. Cuối cùng, đó là các chương trình đào tạo tái cấu trúc, nâng cao kỹ năng cho lao động trong ngành than và các ngành phát thải cao; chính sách hỗ trợ trong giai đoạn chuyển đổi và giải pháp phát triển hạ tầng xã hội, tạo sinh kế mới tại các vùng chịu tác động.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.

Các bạn học sinh thích thú khi được trực tiếp trải nghiệm “Trạm Nghe chim kể chuyện” ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Độc đáo “Trạm Nghe chim kể chuyện”

Trong khuôn khổ Lễ hội “Sắc Sưa Hương Trà - Đà Nẵng 2026”, sáng 26/4, Ủy ban nhân dân phường Hương Trà, thành phố Đà Nẵng tổ chức lễ khánh thành “Trạm Nghe chim kể chuyện”. Đây là một hoạt động ý nghĩa, giàu tính nhân văn và gắn kết cộng đồng.

Hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại Tuyên Quang. (Ảnh: KHÁNH TOÀN)

Quản lý, khai thác bền vững nguồn lực khoáng sản

Những đổi mới trong pháp luật về địa chất và khoáng sản đang tạo điều kiện cho khai thác, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, nhất là đáp ứng nhu cầu vật liệu cho xây dựng hạ tầng. Tuy nhiên, để nguồn lực này phát huy hiệu quả, vẫn cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc, quản lý chặt và khai thác bền vững.