Gỡ nút thắt đưa điện “xanh” vào khu công nghiệp

Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) được kỳ vọng trở thành nền tảng cho quá trình xanh hóa sản xuất. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và tài chính vẫn đang cản trở dòng chảy điện xanh vào khu công nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư năng lượng tái tạo để phục vụ sản xuất. Ảnh: KHIẾU MINH
Nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư năng lượng tái tạo để phục vụ sản xuất. Ảnh: KHIẾU MINH

Đường vào vẫn “nghẽn”

TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề của chuyển dịch năng lượng, khi cam kết Net Zero đến năm 2050 đã trở thành yêu cầu thực tế trong thương mại quốc tế, đặc biệt tại các thị trường như EU và Hoa Kỳ đòi hỏi tiêu chuẩn sản xuất xanh rất khắt khe.

Tuy nhiên, từ thực tiễn tại các khu công nghiệp (KCN), quá trình xanh hóa vẫn chưa được tiếp cận như một bài toán hệ thống. “Đây không chỉ là câu chuyện điện mặt trời, mà là sự đồng bộ giữa chính sách công nghiệp, năng lượng và hạ tầng”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, cơ chế DPPA - với nền tảng từ Nghị định 80/2024 và 57/2025 được đánh giá là bước tiến quan trọng, song vẫn còn nhiều điểm nghẽn.

Thực tế tại các KCN như Amata, Long Đức hay mô hình DEEPC cho thấy nhu cầu điện xanh rất lớn, doanh nghiệp đã chủ động đầu tư năng lượng tái tạo. Dù vậy, khuôn khổ pháp lý cho mô hình “sau công-tơ” vẫn còn hạn chế, chưa cho phép chia sẻ điện trực tiếp giữa các doanh nghiệp trong cùng KCN.

Bổ sung góc nhìn từ thực tiễn triển khai, bà Nguyễn Như Thanh Thư, Trưởng bộ phận Năng lượng tái tạo KCN DEEP C Hải Phòng cho biết, KCN này đã đi trước một bước trong việc xây dựng mô hình năng lượng xanh tích hợp.

Theo đó, DEEP C đã phát triển hệ thống lưới điện nội bộ (microgrid) kết hợp điện gió, điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng. Hệ thống hiện cung cấp điện cho hơn 180 doanh nghiệp, với sản lượng tiêu thụ khoảng 65 triệu kWh mỗi tháng...

Điểm đáng chú ý là toàn bộ hệ thống được vận hành thông qua nền tảng quản lý năng lượng (EMS), giúp kiểm soát dòng điện, không phát ngược lên lưới quốc gia. Nhờ đó, không chỉ giảm áp lực cho hệ thống điện trung ương, mô hình này còn tạo ra một “vùng đệm năng lượng”, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động giá điện và rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Tuy nhiên, theo bà Thư, nghịch lý hiện nay nằm ở chỗ hạ tầng đã sẵn sàng nhưng cơ chế khai thác lại chưa theo kịp. Quy định hiện hành yêu cầu doanh nghiệp phải đạt ngưỡng tiêu thụ tối thiểu 200 nghìn kWh/tháng mới được công nhận là khách hàng sử dụng điện lớn và đủ điều kiện tham gia cơ chế DPPA.

Điều này dẫn tới thực tế tại DEEP C, chỉ 29 trong tổng số hơn 180 doanh nghiệp - tương đương khoảng 16% - có thể tiếp cận nguồn điện tái tạo thông qua DPPA. Phần còn lại, chủ yếu là các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng, vẫn đứng ngoài cơ chế này.

Từ thực trạng trên, bà Thư cho rằng cần sớm điều chỉnh chính sách theo hướng linh hoạt hơn. Một trong những đề xuất đáng chú ý là xem xét hạ thấp hoặc miễn điều kiện về ngưỡng tiêu thụ điện đối với doanh nghiệp trong các KCN có hệ thống lưới riêng, hoặc cho phép tính gộp theo quy mô toàn khu khi tham gia DPPA.

Cùng với đó, cơ chế “sau công-tơ” (behind-the-meter) cần được thiết kế theo hướng thông thoáng hơn, cho phép doanh nghiệp trong nội khu chủ động sản xuất và chia sẻ điện mặt trời mái nhà mà không bị ràng buộc bởi quy mô tiêu thụ riêng lẻ của từng nhà máy. Ngoài ra, các quy định liên quan đến cấp phép điện lực cũng cần được đơn giản hóa để tránh chồng chéo thủ tục.

Về dài hạn, đại diện DEEP C nhận định, câu chuyện này không chỉ là vấn đề riêng của một KCN, mà phản ánh khoảng trống lớn giữa hạ tầng kỹ thuật và khung khổ pháp lý. Khi hạ tầng đã đi trước nhưng chính sách chưa theo kịp, dư địa phát triển của điện xanh sẽ khó được khai thác hiệu quả.

Đại diện Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cũng đề xuất sớm hoàn thiện cơ chế DPPA nội khu qua đường dây riêng, cho phép hình thành các mô hình microgrid, trong đó chủ đầu tư KCN đóng vai trò điều phối.

Song song, việc ứng dụng công nghệ như blockchain và hợp đồng thông minh được khuyến nghị để mã hóa dữ liệu đo đếm, hỗ trợ đối soát chứng chỉ năng lượng (RECs) và thanh toán, qua đó tăng tính minh bạch cho thị trường.

Ở góc độ hạ tầng, BESS được xem là mảnh ghép then chốt, nhưng đang đối mặt với hai rào cản lớn: Chi phí đầu tư cao và thiếu cơ chế tài chính xanh. Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn kỹ thuật, đặc biệt liên quan đến xử lý pin sau vòng đời, vẫn chưa hoàn thiện.

231.jpg
Cơ chế mua bán điện trực tiếp giúp các doanh nghiệp tự tin đầu tư vào thị trường điện tái tạo. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá điện và “quyền lựa chọn”: Nút thắt quyết định hiệu quả

Bên cạnh thể chế và hạ tầng, vấn đề cốt lõi chi phối hiệu quả DPPA nằm ở cơ chế giá điện và mức độ vận hành theo thị trường. Theo TS Nguyễn Anh Tuấn, cách tính chi phí dịch vụ hệ thống điện hiện nay đang tạo ra khác biệt lớn về hiệu quả đầu tư. Nếu áp dụng cơ chế một thành phần, chi phí có thể lên tới khoảng 820 đồng/kWh. Trong khi đó, cơ chế giá điện hai thành phần, tách bạch chi phí cố định và biến đổi, giá có thể giảm xuống khoảng 500 đồng/kWh. “Sự chênh lệch này có ý nghĩa rất lớn về mặt tài chính”, ông nhấn mạnh.

Hiện nhà nước đang nghiên cứu cơ chế giá điện hai thành phần. Theo TS Trần Huỳnh Ngọc - Chuyên gia cao cấp năng lượng tái tạo, Amperes (Alluvium Group), việc triển khai giá điện hai thành phần cũng tạo ra những tác động hai chiều. Dù giúp minh bạch chi phí và điều chỉnh hành vi tiêu dùng điện, cơ chế này lại làm giảm lợi ích tài chính của các mô hình năng lượng tái tạo.

Cụ thể, doanh nghiệp vẫn phải trả chi phí công suất cho hệ thống điện, ngay cả khi đã mua điện từ nguồn tái tạo. Với điện mặt trời tự sản tự tiêu, nếu không giảm được phụ tải đỉnh, hiệu quả đầu tư sẽ suy giảm đáng kể.

Ở góc nhìn thị trường, ông Phan Công Tiến, Giám đốc Viện Nghiên cứu Ứng dụng Năng lượng Thông minh (iSEAR) cho rằng, hạn chế lớn nhất của DPPA qua lưới hiện nay là chưa tạo được quyền lựa chọn thực chất cho khách hàng.

Theo nguyên tắc, hợp đồng DPPA phải cho phép đàm phán giá dài hạn để phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, quy định hiện hành lại yêu cầu chào giá theo thị trường giao ngay hoặc tham chiếu giá thị trường, khiến DPPA mất đi vai trò “bảo hiểm giá” và gần như không khác biệt so với mua điện truyền thống.

Trong khi đó, giá điện tái tạo vốn ít biến động do phụ thuộc chủ yếu vào chi phí đầu tư ban đầu, hoàn toàn có thể thiết kế hợp đồng ổn định dài hạn. Việc gắn với giá thị trường thường biến động theo chi phí biên lại khiến bài toán tài chính trở nên khó lường.

Một rào cản khác là chi phí dịch vụ lưới điện chưa được quy định rõ ràng, gây khó khăn cho việc xây dựng phương án mua bán điện minh bạch.

Từ thực tiễn này, các chuyên gia cho rằng để DPPA vận hành hiệu quả, cần xử lý đồng thời ba trụ cột: Phát triển lưu trữ năng lượng; mở rộng quyền lựa chọn nhà cung cấp; và xây dựng cơ chế giá lưới điện riêng.

Từ phía cơ quan quản lý, đại diện Cục Điện lực (Bộ Công thương) cho biết đang rà soát, sửa đổi cơ chế DPPA theo hướng: Mở rộng đối tượng tham gia có kiểm soát; làm rõ vai trò các chủ thể trong KCN; tăng yếu tố thị trường trong cơ chế giá; và bổ sung công cụ kiểm soát rủi ro chi phí cho hợp đồng dài hạn.

Có thể bạn quan tâm

Lỗ hổng trong giám sát quan trắc

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Lạng Sơn mới công bố thông tin khởi tố bị can đối với Hứa Văn Chinh (46 tuổi, Phó Giám đốc Trung tâm Tài nguyên môi trường) cùng cấp dưới Hứa Thị Ngân, 39 tuổi, Phó trưởng Phòng Kỹ thuật môi trường, để điều tra tội Giả mạo trong công tác, theo điều 359 Bộ luật Hình sự.

Bên trong buồng lái một máy bay của hãng Flydubai. Ảnh: GETTY IMAGES

An ninh hàng không sau âm mưu tấn công khủng bố mới

Ngày 3/10, giới chức Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết, kết quả điều tra vụ việc xảy ra trên chuyến bay FZ1073 của Hãng hàng không Flydubai cho thấy cơ phó có âm mưu thực hiện hành vi khủng bố. Ngay sau sự cố, các hãng hàng không đã xem xét lại biện pháp an ninh đối với quy trình xét duyệt phi công.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Mở rộng nguồn hiến, bảo vệ sự nhân văn trong ghép tạng

Sau gần 20 năm thực hiện, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đang được sửa đổi để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Dự án Luật sửa đổi dự kiến được trình, xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, với nhiều chính sách mới nhằm mở rộng nguồn hiến, tháo gỡ những điểm nghẽn trong tổ chức, tài chính và điều phối hoạt động ghép tạng.

Dự kiến, từ năm 2027, tuyển sinh đào tạo ngành sư phạm sẽ theo hướng mới.

Chọn đúng người, đào tạo đúng nhu cầu

Đổi mới cơ chế tuyển sinh đào tạo sư phạm theo hướng bổ sung đánh giá năng lực nghề nghiệp, yếu tố tâm lý sư phạm ngay từ đầu vào, đồng thời gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng và siết chặt đánh giá đầu ra là những yêu cầu mới được đặt ra. Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm nâng chất lượng đội ngũ giáo viên, khắc phục tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu thực tế.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Thực hành nghề cơ khí tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Mở quyền tự chủ, nâng chất lượng nguồn tuyển

Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 3/11/2026, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo chủ động hơn trong xác định quy mô, phương thức tuyển sinh, đồng thời giảm thủ tục cho người học. Quyền tự chủ được mở rộng cũng đặt ra yêu cầu các trường nâng chất lượng đào tạo, để tuyển sinh không chỉ đủ về số lượng mà còn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý an toàn thực phẩm phải gắn với một đầu mối rõ ràng.

Quản lý sát hơn từ cơ sở

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đang được sửa đổi theo hướng chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm, dựa trên nguy cơ và tăng hậu kiểm. Cùng với phân cấp, dự thảo đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với chính quyền cơ sở, bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một trạm xăng tại Pháp phải đóng cửa do thiếu nhiên liệu. Ảnh: SKYNEWS

Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu

Nguồn cung nhiên liệu tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài và các cơ sở năng lượng tại Trung Đông tiếp tục bị tấn công.

Giá nhiên liệu tại châu Âu tăng cao do xung đột tại Trung Đông và Ukraine. Ảnh: MARKET WATCH

Châu Âu ứng phó giá năng lượng leo thang

Châu Âu đang triển khai hàng loạt biện pháp như trợ cấp, giảm thuế nhiên liệu và điều chỉnh chính sách năng lượng nhằm hạn chế tác động của giá xăng, dầu diesel tăng cao trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng từ các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine.

IELTS vẫn có giá trị trong tuyển sinh, nhưng không còn mặc nhiên trở thành một điểm cộng thêm vào kết quả xét tuyển. Ảnh: NAM HẢI

Thay đổi cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ

Đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh. Tuy nhiên, cách hiểu “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là chưa chính xác. Điều được đề xuất thay đổi là cách thức ghi nhận chứng chỉ, nhằm đưa năng lực ngoại ngữ về đúng vị trí trong đánh giá đầu vào đại học.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Chảo lửa” Trung Đông chưa yên bình

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, trong khi Eo biển Bab al-Mandab của Yemen cũng chứng kiến các cuộc giao tranh đẫm máu giữa lực lượng Houthi và quân đội Chính phủ Yemen. Những động thái trên thực địa cho thấy triển vọng hòa bình ở chảo lửa Trung Đông vẫn còn xa vời.

Cử tri Nga đi bỏ phiếu trong Ngày Bầu cử thống nhất. Ảnh: THE MOSCOW TIMES

Nga bầu cử Duma Quốc gia khoá mới

Từ ngày 18 đến 20/9, cử tri Nga bỏ phiếu bầu Duma Quốc gia (Hạ viện) khóa 9, đồng thời bầu Hội đồng lập pháp và các thống đốc khu vực. Với quy mô lớn và phạm vi rộng, kỳ bầu cử lần này là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, tác động tới cả cơ quan lập pháp liên bang và các cơ quan quyền lực ở địa phương trên khắp nước Nga.

Chụp chẩn đoán hình ảnh tại Bệnh viện K. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng BHYT, tăng cơ hội phát hiện sớm ung thư

Bộ Y tế đang đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó đưa khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 bệnh ung thư vào lộ trình được quỹ thanh toán. Chính sách nếu được ban hành sẽ mở thêm cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh, đồng thời đặt ra yêu cầu tính toán chặt chẽ để vừa mở rộng quyền lợi, vừa bảo đảm cân đối Quỹ BHYT.

Du khách thích thú với tour du lịch miền tây. Ảnh: NAM HẢI

Khách đông chưa đủ

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển du lịch từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đây cũng là dư địa để Việt Nam thu hút khách chi tiêu cao, phát triển sản phẩm đặc sắc và nâng hiệu quả kinh tế từ du lịch.

Việt Nam vẫn đang thiếu nhân lực chất lượng cao làm việc trong ngành hàng không. Ảnh: KHIẾU MINH

Nghị quyết 71 mở đường cho nhân lực công nghệ

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, một trong những chuyển động rõ nét là giáo dục đại học đang được đặt gần hơn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Người lao động kê khai hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Siết trách nhiệm với nợ bảo hiểm

Từ việc cơ quan kiểm sát khởi kiện, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 12 (Hà Nội) vừa xét xử vụ án yêu cầu một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho thấy, công tác xử lý tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đang có thêm một công cụ pháp lý mới.