Gỡ nhiều nút thắt khi sửa toàn diện Luật Đầu tư

Trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, hệ thống pháp luật về kinh tế, trong đó có Luật Đầu tư đang được Chính phủ hoàn thiện nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn.

Các thủ tục hành chính được cải cách giúp hoạt động đầu tư, kinh doanh phát triển. Ảnh: BẮC SƠN
Các thủ tục hành chính được cải cách giúp hoạt động đầu tư, kinh doanh phát triển. Ảnh: BẮC SƠN

Dự thảo Luật Đầu tư (thay thế) sẽ được Chính phủ trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV tới. Cơ quan soạn thảo cho biết, dự án luật tập trung vào 5 nhóm chính sách trọng tâm. Đó là hoàn thiện quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; hoàn thiện quy định về ngành, nghề ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt; đơn giản hóa thủ tục đầu tư kinh doanh, tiếp tục tăng cường phân cấp thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư; hoàn thiện quy định về triển khai thực hiện dự án đầu tư và quản lý hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

Bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài

Đáng lưu ý, cơ quan soạn thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài (thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ) và thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài (thuộc thẩm quyền của Bộ Tài chính). Theo đó, doanh nghiệp, nhà đầu tư muốn thực hiện dự án đầu tư ra nước ngoài chỉ cần làm thủ tục đăng ký với Ngân hàng Nhà nước để chuyển tiền ra nước ngoài.

Đề xuất này nhằm bảo đảm phù hợp mục tiêu, nhu cầu quản lý của Nhà nước và quyền tự do đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư trong bối cảnh mới. Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Đình Cung, đề xuất của Bộ Tài chính là rất cần thiết vì đến nay, Việt Nam là quốc gia duy nhất còn cấp phép cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài.

Luật sư Nguyễn Hồng Chung, chuyên gia chính sách đầu tư cho rằng, đề xuất bỏ giấy phép đầu tư ra nước ngoài và thay bằng cơ chế đăng ký, hậu kiểm sẽ là một cải cách thể chế mạnh mẽ, mang lại nhiều tác động tích cực. Doanh nghiệp, đặc biệt là tư nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể triển khai nhanh các dự án ở nước ngoài mà không mất thời gian chờ phê duyệt kéo dài. Đồng thời tăng tính linh hoạt và chủ động cho nhà đầu tư vì họ có thể chớp thời cơ tại thị trường quốc tế, nhất là ở các lĩnh vực cần quyết định nhanh như thương mại, dịch vụ, công nghệ.

Việc bỏ giấy phép đầu tư ra nước ngoài cũng phù hợp chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68-NQ/TW, trong đó, các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có thể trở thành “doanh nghiệp đa quốc gia”, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và mang lại lợi ích ngược trở lại cho nền kinh tế trong nước.

Đối với nội dung sửa đổi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cơ quan soạn thảo đề xuất Luật sẽ chỉ quy định nguyên tắc xác định ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng. Quy định như vậy nhằm bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý nhà nước về các lĩnh vực quan trọng.

Kỳ vọng đưa vốn vào nền kinh tế thực

Thời gian qua, thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đang trở thành tâm điểm tranh luận. Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt nam (VCCI), việc chấp thuận chủ trương đầu tư hiện nay chủ yếu tập trung vào nội dung xem xét sự phù hợp của dự án đối với chương trình phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất, các loại quy hoạch liên quan… và là bước khởi đầu trong quá trình xem xét dự án, không thay thế cho các thủ tục chuyên ngành khác. Thực chất, đây là vấn đề mang tính thị trường nhưng được đưa về một thủ tục hành chính mang tính chất tiền kiểm.

Trong thực tế, nhiều dự án mặc dù đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng không thể triển khai hoặc được triển khai nhưng không hiệu quả. Do đó, cần xem lại tính cần thiết của thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính liên quan hoạt động đầu tư, kinh doanh nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khơi thông dòng vốn chảy vào nền kinh tế thực.

TS Nguyễn Đình Cung cho rằng, trong thực tế, hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư rất phức tạp nhưng lại không rõ mục tiêu quản lý, không rõ ràng, không cụ thể, không hợp lý, không hiệu quả, không thể tiên liệu trước, chồng chéo, trùng lặp với nhiều quy định khác. Đã đến lúc cần bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư để đáp ứng yêu cầu của cơ chế thị trường và phù hợp với yêu cầu của một nền kinh tế hội nhập sâu rộng.

Theo ông Hoàng Mạnh Phương, Phó Vụ trưởng Pháp chế (Bộ Tài chính), việc thu hẹp phạm vi, đơn giản hóa thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đầu tư là một trong những nội dung thay đổi căn bản trong đề xuất của cơ quan soạn thảo dự án Luật. Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất sẽ chỉ áp dụng thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án có tác động lớn đến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, quốc phòng, an ninh hoặc sử dụng các nguồn tài nguyên như đất, rừng, biển, khoáng sản, dự án đầu tư lớn trong các lĩnh vực quan trọng.

Về thẩm quyền quyết định đầu tư, Bộ Tài chính đề xuất đơn giản hóa việc thực hiện thủ tục này nhằm giải quyết, khắc phục những hạn chế, vướng mắc hiện nay, khơi thông nguồn lực phát triển. Cơ quan soạn thảo đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng Quốc hội chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án có yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định. Thực hiện phân cấp cho Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ từ 50 ha trở lên; dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ hai vụ trở lên với quy mô từ 500 ha trở lên… Phân quyền cho UBND cấp tỉnh đối với dự án đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực trồng rừng; dự án có kinh doanh đặc cược (casino), dự án điện gió ngoài khơi.

TS Bùi Quý Thuấn, Trưởng ban Nghiên cứu, Liên chi hội Tài chính Khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA) nhận định, các đề xuất tại dự thảo Luật Đầu tư tập trung vào việc khắc phục bất cập hiện hành để cải thiện môi trường đầu tư, đặc biệt là đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài, dự kiến sẽ tác động tích cực đến việc thu hút FDI, giúp Việt Nam nâng cao vị thế cạnh tranh trong khu vực và toàn cầu.

Cụ thể, việc đơn giản hóa thủ tục thành lập doanh nghiệp và loại bỏ điều kiện kinh doanh không cần thiết sẽ giảm thời gian và chi phí cho nhà đầu tư nước ngoài, tạo sân chơi bình đẳng hơn với nhà đầu tư trong nước. Hiện thủ tục đăng ký và thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài khá phức tạp là một trong những rào cản lớn, khiến Việt Nam xếp hạng thấp hơn so các nước như Malaysia hay Philippines.

Tuy nhiên, cũng có những thách thức đặt ra khi Việt Nam thực hiện sửa đổi toàn diện Luật Đầu tư tại thời điểm này. Đó là rủi ro thực thi và cạnh tranh khu vực nếu việc thực thi các quy định không đồng bộ giữa các địa phương, hoặc Việt Nam không cạnh tranh được với các nước láng giềng, FDI có thể không tăng như kỳ vọng. Ngoài ra, việc tăng ưu đãi thuế có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước trong ngắn hạn, trong khi thu hút FDI lớn vào công nghiệp có thể tăng áp lực môi trường nếu không có quy định kiểm soát chặt chẽ…

Có thể bạn quan tâm

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Du khách thích thú với tour du lịch miền tây. Ảnh: NAM HẢI

Khách đông chưa đủ

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển du lịch từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đây cũng là dư địa để Việt Nam thu hút khách chi tiêu cao, phát triển sản phẩm đặc sắc và nâng hiệu quả kinh tế từ du lịch.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Người lao động kê khai hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Siết trách nhiệm với nợ bảo hiểm

Từ việc cơ quan kiểm sát khởi kiện, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 12 (Hà Nội) vừa xét xử vụ án yêu cầu một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho thấy, công tác xử lý tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đang có thêm một công cụ pháp lý mới.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Cùng với nâng cao hiệu quả kinh tế, Việt Nam cần thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững.

Khơi thông nguồn lực để tăng trưởng 2 con số

6 tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%; quý III được dự báo có thể tăng 9,5-10%. Với đà tăng trưởng này, mục tiêu GDP cả năm 2026 tăng hơn 9% được đánh giá là khả thi. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng và hướng tới mục tiêu 2 con số, Việt Nam cần khơi thông đồng thời nhiều nguồn lực của nền kinh tế.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Ảnh: MIRAGE NEWS

EU trước thách thức từ biến đổi khí hậu

Thời tiết cực đoan ngày càng gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế, cơ sở hạ tầng và đời sống tại châu Âu, trong khi những tranh cãi và chia rẽ chính trị đang làm chậm nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một cuộc họp thường niên của IMF về kinh tế toàn cầu. Ảnh: GLOBAL TIMES

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều thách thức

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau sáu tháng xung đột tại Trung Đông, nhưng ít ổn định do xung đột địa - chính trị, giá năng lượng biến động mạnh, nợ công và lạm phát tăng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT mở rộng đáng kể quyền lợi người bệnh.

Bài toán giữ Quỹ bảo hiểm y tế bền vững

Quyền lợi càng được mở rộng, yêu cầu bảo đảm an toàn, cân đối và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) càng cấp thiết. Yêu cầu này đặt ra khi chính sách BHYT đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thay đổi theo hướng mở rộng quyền lợi, tạo thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế và giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, bệnh tật.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.

Sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày hội tuyển dụng. Ảnh: NAM ANH

Từ đỗ đại học đến năng lực làm việc

Hơn 633 nghìn thí sinh đã xác nhận nhập học đại học năm 2026. Trúng tuyển là cánh cửa mở ra một hành trình mới, nhưng cũng mới chỉ là điểm bắt đầu của quá trình đào tạo. Làm thế nào để những tân sinh viên hôm nay tích lũy đủ kiến thức, kỹ năng và năng lực thích ứng, từ đó trở thành nguồn nhân lực chất lượng cho tương lai?

Rút ngắn khoảng cách giữa quy định và thực tế

Cùng với sự phát triển của xã hội, công tác xây dựng luật đang có nhiều thay đổi nhanh chóng và tích cực. Theo thống kê chưa đầy đủ, chỉ trong năm 2025 vừa qua, Quốc hội nước ta đã thông qua gần 90 đạo luật. Đây là dấu ấn lịch sử trong quá trình xây dựng và sửa đổi hệ thống pháp luật cho phù hợp thực tiễn đời sống.

Người di cư tràn vào Ceuta hồi cuối tháng 7. Ảnh: REUTERS

Ceuta đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng

Chính quyền Ceuta, vùng lãnh thổ Tây Ban Nha ở Bắc Phi, cảnh báo thành phố đang đối mặt tình trạng cực kỳ nghiêm trọng và có nguy cơ mất kiểm soát, bởi hàng nghìn người di cư vẫn ở lại sau làn sóng vượt biên quy mô lớn từ Morocco hồi cuối tháng 7 vừa qua. Madrid đã phải đề nghị EU hỗ trợ xử lý số người di cư còn lại tại Ceuta.

Các Bộ trưởng nhóm 5 nước châu Âu và đại diện EU trước cuộc họp ở Copenhagen hôm 4/9. Ảnh: REUTERS

Châu Âu lên kế hoạch chuyển người di cư

Đan Mạch, Áo, Đức, Hà Lan và Hy Lạp đặt mục tiêu ký kết thỏa thuận trong năm nay để đưa những người di cư không có giấy phép cư trú hợp pháp tại Liên minh châu Âu (EU) đến các quốc gia ngoài khối. Tại cuộc họp các Bộ trưởng Nội vụ ở Copenhagen (Đan Mạch), 5 nước châu Âu đã thống nhất mô hình chung về các “trung tâm hồi hương”, nhằm chuyển người di cư tới từ năm 2027.

Tuyên truyền, hướng dẫn hộ kinh doanh nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật tại xã Tam Hưng, Hà Nội.

Gỡ rào cản để hộ kinh doanh mở rộng quy mô

Hộ kinh doanh là lực lượng quan trọng của kinh tế tư nhân, tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động và giữ vai trò lớn trong lưu thông hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, khu vực này đang bộc lộ nhiều dấu hiệu suy giảm, đòi hỏi sớm tháo gỡ rào cản để ổn định và phát triển.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, phát biểu giới thiệu nghị quyết.

Việt Nam khởi xướng Thập kỷ quốc tế về Văn hóa

Ngày 4/9, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 đã thông qua Nghị quyết phát động “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững”, tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững.

Việc sáp nhập các trường đặt mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm. Ảnh: THẾ PHONG

Sau sáp nhập, trường học phải tốt hơn

Năm học 2026-2027 mở ra với một thay đổi lớn trong mạng lưới trường học: Các địa phương đồng loạt tổ chức lại cơ sở giáo dục công lập theo mô hình mới. Từ những trường nhỏ, phân tán hình thành các trường quy mô lớn, có phân hiệu, điểm trường, đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực và nâng cao chất lượng dạy học.

Cuộc cạnh tranh hạ tầng trạm sạc sẽ không chỉ nằm ở số lượng trụ sạc mà còn ở công nghệ và hạ tầng số đi kèm. Đồ họa: ANH QUÂN

Cuộc đua phủ sóng hạ tầng trạm sạc xe điện

Cùng với đà tăng trưởng của thị trường xe điện, hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển sôi động với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Xu hướng này phản ánh quá trình chuyển dịch sang giao thông xanh đang được thúc đẩy đồng thời từ chính sách và thị trường.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự Lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn (tỉnh Điện Biên) ngày 31/1/2026. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Mở cánh cửa tương lai cho học sinh vùng biên (kỳ 1)

Ngày 5/9, tiếng trống khai giảng năm học 2026-2027 vang lên cùng một dấu mốc đặc biệt: 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới dự kiến đồng loạt được khánh thành, bàn giao, đưa vào sử dụng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng những ngôi trường ấy sẽ trở thành những “cột mốc mềm” về giáo dục vùng biên. Đằng sau những công trình mới là một chủ trương lớn nhằm tạo công bằng trong cơ hội giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền và đầu tư cho nguồn nhân lực của vùng biên trong tương lai.

Dự án mở rộng đường cao tốc đoạn Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành đang được đẩy nhanh tiến độ. Ảnh: VIẾT DŨNG

Hạ tầng mở đường cho tăng trưởng

Khi những tuyến đường, sân bay và công trình kết nối lần lượt về đích, kỳ vọng lớn hơn không chỉ là thêm những công trình mới mà là mở rộng không gian kinh tế, giảm chi phí và tạo động lực phát triển.

Hoạt động khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trước năm học mới 2026-2027.

Tấm thẻ nhỏ, điểm tựa lớn

Năm học 2026-2027 đang đến gần, cùng với những khoản chi đầu năm, bảo hiểm y tế (BHYT) là một trong những chính sách an sinh mà mỗi gia đình có con đang đi học cần chủ động chuẩn bị. Một tấm thẻ có thể cả năm không sử dụng, nhưng khi ốm đau, tai nạn hay mắc bệnh phải điều trị dài ngày, đó có thể là điểm tựa giúp gia đình giảm đi khoản chi phí y tế rất lớn.