Như nhiều người tiêu dùng trên cả nước, những ngày này, chị Nguyễn Thị Thu Hương (phường Tây Mỗ, Hà Nội) dành nhiều thời gian đến siêu thị, chợ truyền thống hoặc lên các nền tảng thương mại điện tử để lựa chọn mua thực phẩm phục vụ gia đình vào Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Chị Hương cho biết: Tết đến là dịp để mọi người tạm gác lại những bộn bề, lo toan của cuộc sống, trở về với cội nguồn, tận hưởng không khí đoàn viên ấm áp của gia đình.
Chính vì vậy, với mong muốn mọi người trong gia đình, người thân và bạn bè được đón một cái Tết trọn vẹn niềm vui, hạnh phúc, nhất là được ngồi cùng nhau bên mâm cơm gia đình với đầy đủ các món ăn mang hương vị đặc trưng của ngày Tết cổ truyền, chị dự định sẽ mua một lượng thực phẩm lớn, trong đó ưu tiên những loại được chế biến sẵn giúp giảm thời gian trong bếp.
Tuy nhiên, hiện chị Hương cũng như nhiều bà nội trợ khác đang băn khoăn, lo lắng là làm sao để lựa chọn được thực phẩm bảo đảm chất lượng. Những ngày gần đây, các cơ quan chức năng liên tiếp phát hiện không ít tổ chức, cá nhân lợi dụng nhu cầu tăng đột biến trong dịp Tết để tuồn những loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng, sử dụng chất bảo quản vượt giới hạn cho phép… làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Thị Lan Anh (Phó Trưởng khoa, phụ trách khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Hà Đông) cho biết: Dịp Tết Nguyên đán luôn là thời điểm “nóng” về vấn đề an toàn thực phẩm, nhất là đối với các sản phẩm chế biến sẵn như giò, chả, xúc xích, nem hải sản, bánh chưng…
Tết cũng là thời điểm nhiều thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ được trà trộn đưa vào thị trường, cộng với thói quen ăn uống, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Thời tiết dịp Tết mưa, nắng thất thường, nồm ẩm dẫn đến thực phẩm dễ bị ôi thiu, trong khi nhiều gia đình lại có thói quen tích trữ quá nhiều đồ ăn; trong các ngăn tủ lạnh không để riêng biệt giữa các loại thức ăn sống, chín, còn thừa… Đây là những nguyên nhân có thể gây ngộ độc thực phẩm.
Sử dụng thực phẩm chế biến sẵn không bảo đảm an toàn có thể gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe, cả trước mắt lẫn lâu dài. Cụ thể, ở giai đoạn cấp tính, người sử dụng có thể gặp phải các triệu chứng ngộ độc như đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, rối loạn tiêu hóa... thậm chí phải nhập viện cấp cứu. Về lâu dài, việc thường xuyên sử dụng các thực phẩm chế biến sẵn kém chất lượng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến các bộ phận trong cơ thể do những sản phẩm này thường chứa nhiều chất bảo quản, phụ gia; nếu tích lũy lâu dài có thể gây tổn thương đường tiêu hóa, ảnh hưởng đến chức năng gan, thận, làm suy giảm hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính...
Đáng chú ý, dịp Tết, thói quen ăn uống thất thường kết hợp giữa thực phẩm nhiều đạm, dầu mỡ và các sản phẩm chế biến sẵn càng khiến hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải, dễ phát sinh bệnh lý, nhất là với người cao tuổi, trẻ em và người có bệnh nền.
Vì vậy, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người tiêu dùng khi mua cần đặc biệt lưu ý đến nguồn gốc và điều kiện sản xuất. Nên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, được sản xuất tại các cơ sở uy tín, bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Không nên ham rẻ hoặc tiện mua mà lựa chọn các sản phẩm trôi nổi, không nhãn mác ngoài thị trường. Trên bao bì sản phẩm ghi đầy đủ thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, đơn vị sản xuất và hướng dẫn bảo quản.
Ngoài ra, người tiêu dùng cũng cần quan sát trực tiếp chất lượng cảm quan của sản phẩm. Thực phẩm bảo đảm an toàn thường có màu sắc tự nhiên, mùi đặc trưng; còn nếu thấy sản phẩm có dấu hiệu nhớt, đổi màu, mùi lạ thì không mua, tuyệt đối không sử dụng dù là đã mua về.
Đối với việc bảo quản và sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Thị Lan Anh cho rằng: Thực phẩm chế biến sẵn sau khi mua về cần được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ từ 0-5 độ C; tuyệt đối không để ở nhiệt độ môi trường quá lâu, nhất là trong điều kiện thời tiết nồm ẩm hoặc nhiệt độ cao, vì đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, cũng không nên tích trữ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn trong gia đình. Việc mua vừa đủ dùng không chỉ giúp giữ độ tươi ngon mà còn hạn chế nguy cơ sử dụng phải thực phẩm đã để quá lâu. Với các sản phẩm chế biến sẵn, cần luôn nhớ: “Lựa chọn đúng-Bảo quản đúng-Sử dụng đúng cách”.
Quyền Cục trưởng An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), Tiến sĩ Chu Quốc Thịnh cho biết: Để bảo đảm an toàn, phòng chống ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ tới đây, đơn vị này đã có văn bản đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trên địa bàn tập trung công tác thanh tra, kiểm tra đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, nhất là các nhóm thực phẩm được tiêu thụ nhiều dịp này như thực phẩm tươi sống, bánh mứt kẹo, rượu, bia, nước giải khát, các loại thực phẩm bao gói sẵn, chế biến sẵn ăn ngay.
Đồng thời, ngành chức năng tập trung tuyên truyền các biện pháp bảo đảm an toàn, phòng chống ngộ độc thực phẩm, nhất là các biện pháp vệ sinh ăn uống, vệ sinh cá nhân nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, thói quen trong lựa chọn, bảo quản, sử dụng để bảo đảm an toàn, không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
