Giữ vững vị thế là ngọn cờ đầu của báo chí cách mạng Việt Nam

75 năm qua, Báo Nhân Dân đã luôn giữ vững vị thế là ngọn cờ đầu của báo chí cách mạng Việt Nam. Trong giai đoạn mới, với nền tảng truyền thống vẻ vang, bản lĩnh chính trị vững vàng, đội ngũ cán bộ, phóng viên tâm huyết, cùng quyết tâm đổi mới toàn diện cả về nội dung và công nghệ, Báo Nhân Dân tiếp tục hoàn thành xuất sắc sứ mệnh là tiếng nói trung thành của Đảng, Nhà nước và Nhân dân để xứng đáng với niềm tin yêu độc giả cả nước.

Chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, đồng chí Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương 3, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Đảng khẳng định, 75 năm đối với một tờ báo là một con số đặc biệt. Đối với một cơ quan ngôn luận của Đảng cầm quyền, con số ấy không chỉ là chiều dài lịch sử, mà là phép thử của bản lĩnh chính trị, của năng lực thích ứng và của khả năng giữ vững vai trò định hướng trong những thời điểm đất nước chuyển mình.

“Với Báo Nhân Dân, 75 năm ấy gắn với những giai đoạn mang tính bước ngoặt của dân tộc: từ kháng chiến, thống nhất đất nước, đổi mới kinh tế đến hội nhập toàn cầu và hiện nay là kỷ nguyên chuyển đổi số. Điều đáng nói không nằm ở tuổi đời. Mà nằm ở việc một cơ quan báo chí chính luận có thể giữ được vị thế trung tâm trong một hệ sinh thái truyền thông đang ngày càng phân mảnh”, đồng chí Trọng nói.

Trong nhiều thập niên, Báo Nhân Dân đã được nhìn nhận như “chuẩn mực chính luận” của báo chí cách mạng Việt Nam. Ở những thời điểm nhạy cảm, khi dư luận xã hội xuất hiện nhiều luồng thông tin khác nhau, tiếng nói của Báo Nhân Dân thường được coi là tham chiếu có tính định hướng.

“Tôi cho rằng, vai trò ấy không tự nhiên có. Nó được xây dựng từ tính nhất quán về lập trường, từ sự chuẩn mực trong ngôn ngữ và từ trách nhiệm chính trị trong từng bài viết. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, vai trò tham chiếu không còn mặc định. Người đọc ngày nay tiếp cận thông tin qua mạng xã hội, nền tảng xuyên biên giới và hệ thống thuật toán đề xuất nội dung. Tốc độ có thể vượt qua độ sâu. Sự gây sốc có thể lấn át sự chuẩn mực”, đồng chí Trọng nhận định.

Cũng theo đồng chí Trọng, câu hỏi đặt ra hiện nay không còn là: Báo Nhân Dân có giữ được truyền thống hay không mà là Báo Nhân Dân tái định nghĩa vai trò của mình như thế nào? Câu trả lời nằm ở tái cấu trúc.

Thực tế cho thấy, những năm gần đây, Báo Nhân Dân không chỉ đổi mới hình thức thể hiện. Báo Nhân Dân đã tái tổ chức mô hình vận hành theo hướng tòa soạn hội tụ. Điều này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật; nó là thay đổi về tư duy quản trị.

Đặc biệt, Báo điện tử được tổ chức như một trung tâm sản xuất nội dung đa nền tảng, tích hợp video, đồ họa, dữ liệu và tương tác số. Trong khi đó, toàn bộ hệ sinh thái báo in-từ Nhân Dân hằng ngày, Nhân Dân cuối tuần, Nhân Dân hằng tháng đến Thời Nay - được vận hành trên một hệ thống quản trị nội dung tập trung hiện đại như ONECMS.

Đáng chú ý, đây không phải hai hệ thống tách biệt mà là sự liên thông về dữ liệu và quy trình. Theo đó, nội dung có thể được điều phối thống nhất từ khâu xây dựng đề tài, biên tập đến xuất bản, bảo đảm mỗi nền tảng khai thác thế mạnh riêng nhưng vẫn nằm trong một trục chỉ đạo thống nhất”, đồng chí Phó Vụ trưởng chỉ rõ.

Trong câu chuyện với chúng tôi, Phó Vụ trưởng Phạm Quý Trọng bày tỏ, điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Báo Nhân Dân nằm ở chỗ: công nghệ được sử dụng như một nền tảng hỗ trợ bản sắc, chứ không thay thế bản sắc.

“Việc mạnh dạn ứng dụng các giải pháp công nghệ từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế cho thấy một tư duy cởi mở. Báo không đóng mình trong khuôn khổ truyền thống, nhưng cũng không chạy theo công nghệ vì tính thời thượng”, đồng chí Trọng nói.

Bối cảnh hiện nay cho thấy, mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng nội dung, tăng hiệu quả quản trị và tối ưu nguồn lực trong bối cảnh báo chí phải tinh gọn. Trên bình diện rộng hơn, đây là một tín hiệu tích cực: báo chí chính luận không đứng ngoài tiến trình đổi mới công nghệ quốc gia. Ngược lại, nó tham gia vào tiến trình ấy, với vai trò tiên phong trong việc ứng dụng và làm chủ hạ tầng quản trị nội dung. Có thể nói ngắn gọn như thế này, nếu chuyển đổi số là thay đổi về cấu trúc, thì các chiến dịch truyền thông nhân các ngày lễ lớn lại cho thấy sự thay đổi về tư duy nội dung.

Những hoạt động và ấn phẩm nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ hay 50 năm Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước là thí dụ rõ nét. Thay vì chỉ xuất bản các bài viết mang tính hồi tưởng, Báo Nhân Dân triển khai các chuyên đề nhiều lớp: báo in chuyên sâu, nội dung số đa phương tiện, triển lãm tương tác và các sản phẩm lan tỏa trên nền tảng trực tuyến.

Lịch sử không được kể lại như một câu chuyện khép kín trong quá khứ. Nó được đặt trong mạch liên tục của hiện tại – từ chiến thắng quân sự đến bài học về đoàn kết dân tộc, từ thống nhất lãnh thổ đến khát vọng phát triển và hội nhập.

Trong một môi trường thông tin mà sự chú ý của công chúng ngày càng ngắn hạn, việc duy trì chiều sâu lịch sử là một thách thức. Báo Nhân Dân đã xử lý thách thức đó bằng cách kết hợp chuẩn mực chính luận với phương thức thể hiện hiện đại. Ở đây, lịch sử trở thành một “chiến dịch truyền thông” theo nghĩa tích cực: được tổ chức bài bản, có chiến lược nội dung rõ ràng và có tính lan tỏa xã hội.

Có thể thấy, báo chí Việt Nam đang bước vào giai đoạn tinh gọn bộ máy, tối ưu nguồn lực và tái cấu trúc tổ chức. Trong bối cảnh đó, vai trò của các cơ quan báo chí chủ lực càng cần được xác định rõ. Tinh gọn không đồng nghĩa với thu hẹp tầm ảnh hưởng. Ngược lại, nó đòi hỏi rõ chức năng và tăng chất lượng. Với Báo Nhân Dân, chức năng cốt lõi vẫn là định hướng tư tưởng và củng cố đồng thuận xã hội. Nhưng phương thức thực hiện chức năng ấy phải thay đổi: dựa trên dữ liệu nhiều hơn, phân tích sâu hơn và đối thoại xã hội rõ ràng hơn.

Phải thừa nhận rằng, có một nghịch lý trong báo chí hiện đại: càng nhiều thông tin, càng khó giữ niềm tin. Trong môi trường ấy, vai trò của một cơ quan ngôn luận trung ương không nằm ở việc cạnh tranh lượt xem mà ở việc duy trì chuẩn mực cùng cách làm mới để tiếp cận các tầng lớp khán giả mới.

75 năm qua, Báo Nhân Dân đã chứng kiến những biến động lớn của lịch sử dân tộc. Hôm nay, thách thức không còn là chiến tranh hay bao cấp, thách thức là sự phân mảnh thông tin và áp lực công nghệ.

“Do đó, là một độc giả trung thành của Báo, tôi nghĩ rằng, yêu cầu cần thiết là giữ trục tư tưởng, nhưng vận hành bằng công nghệ mới. Giữ chuẩn mực chính luận, nhưng thể hiện bằng hình thức hiện đại. Giữ vai trò định hướng, nhưng tăng cường tương tác. Trong một thế giới nhiễu động, đó có lẽ là lựa chọn chiến lược đúng đắn”, đồng chí Trọng đề xuất.

Khẳng định về quá trình đổi mới liên tục của báo, ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, những năm gần đây, Báo Nhân Dân đã có những đổi mới mang tính hệ thống. Trước hết, đó là sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy làm báo, chuyển từ mô hình báo chí truyền thống sang mô hình tòa soạn hội tụ, lấy nền tảng số, độc giả làm trung tâm, đồng thời luôn giữ vững tính chính luận, định hướng và chuẩn mực của báo chí cách mạng.

Chia sẻ với chúng tôi, Cục trưởng Lưu Đình Phúc khẳng định, Báo Nhân Dân đã từng bước tái cấu trúc quy trình sản xuất nội dung, ứng dụng công nghệ trong quản trị tòa soạn, phân tích dữ liệu độc giả, tối ưu hóa phân phối nội dung trên nhiều nền tảng. Nhờ đó, các sản phẩm của báo không chỉ bảo đảm chiều sâu chính luận, mà còn được thể hiện bằng hình thức hiện đại, dễ tiếp cận với công chúng số, nhất là thế hệ trẻ.

“Tôi cho rằng Báo đã có những “bứt phá” rất đáng chú ý, như chuyển đổi mạnh sang báo chí đa nền tảng, kết hợp báo in, báo điện tử, mạng xã hội, video, podcast… tạo thành hệ sinh thái thông tin đồng bộ. Báo cũng đã đổi mới mạnh mẽ hình thức thể hiện, tạo dấu ấn đặc biệt với những ấn phẩm giấy thu hút sự quan tâm của xã hội, nhất là giới trẻ; với các sản phẩm longform, megastory, đồ họa dữ liệu, video tương tác, giúp các nội dung chính luận vốn khô khan trở nên sinh động, hấp dẫn hơn”, Cục trưởng Phúc nói.

Cũng theo Cục trưởng, Báo Nhân Dân đã ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và phân phối nội dung, từ quản trị tòa soạn hội tụ, phân tích dữ liệu người đọc, đến tối ưu hóa nội dung trên môi trường số. Với hướng đi đó, thông tin chính thống được lan tỏa sâu rộng hơn, khẳng định vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng mạnh mẽ. Những đổi mới đó cho thấy Báo Nhân Dân không chỉ giữ vững bản sắc của một tờ báo chính luận hàng đầu, mà còn trở thành một trong những cơ quan báo chí đứng ở vị trí dẫn đầu trong chuyển đổi số báo chí ở nước ta.