Vượt qua thử thách
Những năm gần đây, tình trạng dân di cư tự do ồ ạt vào các xã vùng đệm Vườn Quốc gia Chư Yang Sin (Đắk Lắk) khiến áp lực lên rừng ngày càng gia tăng. Thiếu đất sản xuất, nhiều người phá rừng, khai thác lâm sản, săn bắt động vật trái phép, khiến nơi đây trở thành điểm nóng về suy giảm đa dạng sinh học. Trong khi đó, lực lượng kiểm lâm chỉ có khoảng 100 người. Trung bình mỗi người phải “gánh” gần 600 ha rừng. Đó là một nhiệm vụ quá sức giữa muôn vàn thách thức, hiểm nguy.
Trạm Kiểm lâm số 10 là một minh chứng rõ nét cho những gian truân của lực lượng kiểm lâm nơi rừng sâu Chư Yang Sin. Nằm cách trụ sở chính Vườn quốc gia 120 km đường rừng đèo dốc, mỗi lần từ đường lớn di chuyển đến đây mất hơn 4 giờ đồng hồ đầy vất vả. Không điện lưới, không sóng điện thoại, các kiểm lâm viên phải vượt hàng chục cây số ra vùng có sóng hoặc mạo hiểm trèo lên cây rừng cao chót vót để “bắt tín hiệu”.
Chợ búa xa xôi, thực phẩm tươi là điều xa xỉ. Bữa ăn thường ngày của anh em chủ yếu là lương khô mang theo và ít rau rừng hái vội. Những ngày mưa lớn, đường trơn lầy bị chia cắt, cuộc sống nơi đây càng thêm khắc nghiệt. Nhưng vượt lên tất cả, họ vẫn bám trạm, giữ rừng, âm thầm làm “lá chắn sống” giữa đại ngàn. Anh Đỗ Văn Lâm, một trong 11 kiểm lâm viên đang bám trụ tại Trạm Kiểm lâm số 10, chia sẻ: “Ở đây không có nhiều tiện nghi, điều kiện sinh hoạt và làm việc vô cùng vất vả. Cả tháng trời anh em quanh quẩn trong rừng. Nhiều lúc nhớ nhà, nhớ vợ con muốn về, nhưng vì nhiệm vụ giữ rừng, chúng tôi động viên nhau cố gắng vượt qua để hoàn thành trách nhiệm được giao”.
Những năm qua, không ít kiểm lâm viên đã bị lâm tặc tấn công gây thương tích trong lúc làm nhiệm vụ. Thế nhưng, điều đó không khiến họ chùn bước hay buông lỏng trách nhiệm. Ngược lại, họ càng gắn bó, đoàn kết hơn, tích cực phối hợp với các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương để tuyên truyền, vận động người dân cùng chung tay giữ rừng. Nhờ những nỗ lực bền bỉ ấy, tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng và săn bắt động vật hoang dã trong Vườn Quốc gia Chư Yang Sin từng bước bị đẩy lùi. Anh Trần Duy Mạnh, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm số 7, cho biết: “Nhiều đối tượng liều lĩnh xâm nhập rừng khai thác lâm sản, săn bắt thú rừng trái phép và sẵn sàng chống trả khi bị phát hiện, gây áp lực lớn cho lực lượng kiểm lâm. Nhưng với tình yêu rừng và tinh thần trách nhiệm, tôi cùng anh em trong trạm luôn giữ vững lập trường, vượt qua mọi khó khăn để bảo vệ những cánh rừng già nguyên sinh và sự đa dạng sinh học nơi đây”.
Thường xuyên đồng hành với “những người giữ rừng” Vườn Quốc gia Chư Yang Sin, ông Lê Quốc Thưởng, quản lý loài và sinh cảnh tại Trung tâm Hành động vì động vật hoang dã Việt Nam “WildAct” cho biết: “Trèo đèo, lội suối đến những khu vực hiểm trở, biệt lập trong nhiều ngày liền đối với những người giữ rừng là chuyện “như cơm bữa”. Đến nay, nhiều trạm quản lý, bảo vệ rừng ở đây vẫn còn thiếu thốn các tiện nghi cơ bản, thậm chí có trạm còn không có nước sạch để sinh hoạt”.
 |
| Giải Tinh thần xanh vinh danh tập thể người dân địa phương chung tay bảo vệ rừng thuộc về Tổ Cộng đồng tuần tra bảo vệ rừng. Ảnh: CÔNG LÝ |
Vinh danh những người canh giữ mầu xanh
Trong bối cảnh nạn phá rừng, săn bắt động vật hoang dã ngày càng diễn biến phức tạp, việc kịp thời vinh danh và ghi nhận những đóng góp của đội ngũ kiểm lâm tại Vườn Quốc gia Chư Yang Sin càng trở nên cấp thiết hơn. Thời gian qua, Trung tâm Hành động vì động vật hoang dã Việt Nam (WildAct) đã phối hợp cùng Vườn Quốc gia Chư Yang Sin tổ chức Giải thưởng “Người Giữ rừng Chư Yang Sin” với sự tài trợ từ Quỹ Bảo tồn Động thực vật hoang dã Việt Nam (Conservation Vietnam) nhằm vinh danh sự cống hiến của những người giữ rừng ở đây. Sau sự thành công của mùa 1 được tổ chức vào tháng 3/2024, giải thưởng mùa 2 năm 2025 đã có bước chuyển mình đặc biệt khi mở rộng đối tượng tham gia là những người dân, tổ tuần tra cộng đồng...
TS Nguyễn Thị Thu Trang, nhà sáng lập và Giám đốc WildAct chia sẻ: “Năm nay, chúng tôi tiếp tục đồng hành cùng những người giữ rừng, giúp họ vững bước hơn trên hành trình bảo vệ thiên nhiên nước nhà với rất nhiều cung bậc cảm xúc. Mỗi câu chuyện nghề với những góc nhìn rất riêng đều hướng đến một sứ mệnh chung - đó là kiên cường gìn giữ lá phổi xanh và đa dạng sinh học của nước ta. Đằng sau mỗi cánh rừng được bảo vệ là những đêm ngày tuần tra gian nan, những khoảnh khắc đối mặt với hiểm nguy rình rập, nhưng cũng là niềm vui khi được hết mình vì từng mảng xanh và muông thú nơi đại ngàn”.
Sau 3 tháng triển khai, Giải thưởng “Người Giữ rừng Chư Yang Sin” mùa 2 đã nhận được gần 60 đề cử về những thành tích, nỗ lực không ngừng nghỉ. Ban tổ chức đã đánh giá, bình chọn, 10 giải thưởng với tổng giá trị 100 triệu đồng trao tặng những cá nhân, đội nhóm có thành tích nổi bật. Anh Trần Duy Mạnh, cán bộ kiểm lâm được vinh danh Giải thưởng cá nhân xuất sắc Hạng mục Tuần tra chuyên trách tâm sự: “Được nhận giải thưởng, được cộng đồng, anh em tin tưởng, tôi lại được tiếp thêm nhiều động lực để phấn đấu gìn giữ núi rừng Tây Nguyên”.
Anh Giàng Seo Thắng, thành viên Tổ cộng đồng tuần tra bảo vệ rừng ở xã Cư Drăm, huyện Krông Bông cho hay: “Trung bình mỗi tháng, tổ sẽ tham gia tuần tra cùng cán bộ Kiểm lâm hai chuyến, mỗi chuyến kéo dài 5-7 ngày. Các thành viên trong tổ sẽ dựa vào kinh nghiệm đi rừng của mình để tư vấn cho kiểm lâm những khu vực có nguy cơ xảy ra tình trạng săn bắt thú rừng để cùng nhau tuần tra”.
Ông Lộc Xuân Nghĩa, Giám đốc Vườn Quốc gia Chư Yang Sin chia sẻ: “Chúng tôi tự hào khi đồng hành cùng các đối tác tổ chức giải thưởng để tôn vinh các cá nhân, tập thể bảo vệ rừng đầy ý nghĩa này. Trong suốt quá trình triển khai, chúng tôi nhận được hàng nghìn lượt tương tác và bình luận tích cực trên mạng xã hội. Khi những cống hiến thầm lặng được lắng nghe và trân trọng, sẽ có thêm nhiều cánh tay chung sức, góp phần tạo nên một tương lai bền vững hơn cho hệ sinh thái nơi đây”.
Vườn Quốc gia Chư Yang Sin là một trong những khu rừng lớn nhất trong hệ sinh thái rừng Trường Sơn với tổng diện tích 58.950 ha, đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam. Vườn là nơi cư trú của nhiều loài động, thực vật quý hiếm và đặc hữu, là một trong số ít những khu vực còn sót lại của Việt Nam là nơi sinh sống của loài Mang lớn (Muntiacus vuquangensis), Voọc chà vá chân đen (Pygathrix nigripes), Vượn đen má vàng (Nomascus gabriellae), Cầy vằn (Chrotogale owstoni) và Trĩ sao (Rheinardia ocellata), là những loài đang ở mức Cực kỳ nguy cấp và nguy cấp của các đánh giá cả trong và ngoài nước về mức độ cần được bảo tồn.
