Giữ hồn âm nhạc dân gian Chăm giữa lòng di sản Mỹ Sơn

Giữa trầm mặc gạch đá nhuốm màu thời gian ở thánh địa Mỹ Sơn, những giai điệu Chăm bỗng vang lên - mộc mạc mà mê hoặc, như tiếng vọng từ ngàn xưa thức dậy giữa lòng hiện tại. Từ mảnh đất miền trung nắng gió, âm nhạc dân gian Chăm đã góp nên một thanh âm riêng, làm giàu thêm bản hòa ca đa sắc của nền âm nhạc Việt Nam.

Trình diễn hát dân ca Chăm tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn.
Trình diễn hát dân ca Chăm tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn.

Giữ gìn bản sắc

Từ lúc lọt lòng đến khi trở về cát bụi, người Chăm luôn sống trong giai điệu của dân ca, nơi gửi gắm tình yêu, nỗi nhớ quê hương, thiên nhiên và lao động thường nhật. Dân ca Chăm vốn bắt rễ trong đời sống thường nhật, vang lên trong các lễ hội lớn như: Katê, Rija Nưgar, Rija Praung... đến những buổi sinh hoạt cộng đồng. Mỗi làn điệu là một câu chuyện, một lời nguyện, một nỗi niềm gửi gắm mang sắc thái riêng. Mỗi giai điệu, mỗi tiết tấu đều mang ý

nghĩa tinh thần sâu xa, gắn chặt với đời sống cộng đồng. Trong đó, tiếng trống Ginăng gõ dồn dập như nhịp tim của đất, tiếng kèn Saranai réo rắt tựa tiếng gọi của gió, xen lẫn điệu múa uyển chuyển của những cô gái Chăm trong sắc váy thổ cẩm, tất cả tạo nên một bản hòa tấu độc đáo, vừa hân hoan vừa linh thiêng.

Người Chăm sở hữu hệ thống nhạc cụ đa dạng, chia thành ba nhóm chính: bộ gõ, bộ hơi và bộ dây. Phổ biến nhất là trống Ginăng, trống Baranưng và kèn Saranai. Trống Ginăng với thân gỗ lim dài chừng 0,7m, hai mặt bịt da trâu, dê hay nai bao giờ cũng được diễn tấu theo cặp, âm vang linh thiêng báo hiệu mùa hội về. Trống Baranưng nhỏ gọn hơn, mặt bịt da và căng bằng dây mây với mười hai nêm gỗ để điều chỉnh âm thanh. Kèn Saranai

gồm ba phần nối liền: lưỡi gà bằng lá buông, thân gỗ khoét rỗng với bảy lỗ bấm, và loa bằng gỗ quý hoặc sừng trâu tạo nên âm sắc độc đáo. Chính sự hòa quyện của ba nhạc cụ ấy đã làm nên hồn cốt âm nhạc Chăm.

Khẳng định giá trị

Tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, không gian của lễ nghi và tâm linh vốn đã dày đặc, nên khi âm nhạc dân gian Chăm cất lên, cảm giác thiêng liêng ấy càng thêm sâu thẳm. Người nghe không chỉ thưởng thức một tiết mục biểu diễn, mà còn chạm vào chiều sâu của ký ức, niềm tin và sự gắn kết giữa quá khứ với hiện tại. Giữa những bức tường rêu phong, âm nhạc Chăm không phải vang lên, mà như thấm vào từng kẽ gạch, từng phiến đá. Người nghe có thể cảm thấy nhịp tim mình khớp cùng nhịp trống, thấy từng hơi thở căng đầy của một nền văn hóa đã tồn tại hơn một thiên niên kỷ. Qua thăng trầm thời gian, âm nhạc dân gian Chăm vẫn được gìn giữ nguyên vẹn dưới bóng tháp cổ.

Với mong muốn khẳng định giá trị, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc Chăm, Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã ra mắt sản phẩm “Trình diễn dân ca Chăm” trên hành trình trải nghiệm của du khách tham quan Mỹ Sơn.

Du khách đứng giữa thung lũng, lặng nghe tiếng trống, nhìn điệu múa, như là hơi thở, là nhịp đập trong từng viên gạch, từng rêu phong tháp đổ. Nó khiến Mỹ Sơn không chỉ là nơi lưu giữ dấu tích một nền văn hóa, mà còn là nơi vọng vang bản sắc của người Chăm hôm nay.

Có thể bạn quan tâm

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phan Thiết giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Đổi mới phong cách, tác phong làm việc

Áp dụng nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”, đổi mới phong cách, tác phong làm việc, nêu cao tinh thần trách nhiệm, phường Phan Thiết (Lâm Đồng) đẩy mạnh cải cách hành chính, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, nỗ lực xây dựng hình ảnh chính quyền thân thiện, chuyên nghiệp, hiện đại.

Một mô hình nuôi lươn không bùn ở Nghệ An.

Một mô hình sản xuất xanh, hiệu quả

Từ loài thủy sản gắn với đồng ruộng tự nhiên, con lươn đang được người dân Nghệ An đưa lên bể nuôi theo quy trình VietGAP. Mô hình không bùn không chỉ giúp chủ động nguồn cung cho đặc sản xứ Nghệ mà còn mở ra hướng sản xuất xanh, hiệu quả và bền vững.

Hai chị em Vi Thị Thức và Vi Thị Linh có thể dệt nhiều họa tiết cổ phức tạp. Ảnh: HUY THỨC

Hành trình của sắc màu truyền thống

Nghề dệt truyền thống bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến (Nghệ An) đã và đang được bảo tồn qua nhiều thế hệ. Đáng mừng hơn, hiện nay, có rất nhiều người trẻ tâm huyết, chung tay giữ gìn nghề của cha ông.

Khung cảnh tại Hòn Rùa, Vĩnh Hy.

Mâu thuẫn của bình yên

Giữa nhịp sống ngày càng gấp gáp, nhiều du khách có xu hướng tìm về những vùng biển còn giữ được vẻ yên bình, nguyên sơ để nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng. Nằm dưới chân Vườn quốc gia Núi Chúa, Vịnh Vĩnh Hy (Khánh Hòa) là một điểm đến như vậy...

Một góc Vườn quốc gia Bến En.

Có một Bến En

Con đường từ trung tâm hành chính tỉnh Thanh Hóa đi về phía tây nam, một sáng tháng năm như dài thêm bởi những dải mây sà xuống triền núi. Xe chở đoàn đại biểu Hội Nhà văn Hà Nội đi thực tế sáng tác qua những cánh đồng cuối vụ, qua những xóm làng yên ả, đến xã Như Thanh, bất ngờ mở ra trước mắt một khoảng xanh mênh mang của hồ, rừng, núi. Đó là Vườn quốc gia Bến En - “Hạ Long trên cạn của xứ Thanh”.

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Tin tức

• Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026) với chủ đề “Đà Nẵng - Những chân trời kết nối” (Da Nang - United Horizons) vừa chính thức khai mạc. DIFF 2026 quy tụ 10 đội pháo hoa đến từ 8 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến xây dựng tại thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh.

Tin tức

• UBND tỉnh Khánh Hòa vừa tổ chức cuộc họp với các sở, ngành và địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Bãi biển Trần Phú Khánh Hòa. Ảnh: Nam Anh

Nâng chuẩn quản lý du lịch trải nghiệm biển

Sự phục hồi mạnh của du lịch cùng hạ tầng kết nối ngày càng thuận lợi đang đưa Khánh Hòa trở thành điểm đến sôi động của các hoạt động trải nghiệm biển. Tuy nhiên, cùng với đó yêu cầu quản lý đồng bộ không gian mặt biển, bảo đảm an toàn và bảo vệ hệ sinh thái cũng trở nên cấp thiết hơn.

Minh Hiếu (người đứng bên trái) luôn nỗ lực chia sẻ các giải pháp xử lý rác hữu cơ, bảo vệ môi trường. Ảnh VĂN HẢI

Chàng Trung úy lan tỏa lối sống xanh

Vừa nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, Trung úy Phạm Minh Hiếu (Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an Hà Tĩnh) còn rất say mê nghiên cứu khoa học và lan tỏa sống xanh.

Việc xả rác không theo quy định diễn ra ở hầu khắp các địa bàn, làm kéo dài tình trạng thu gom rác nhỏ lẻ, thủ công. Ảnh: Nhị An

Bắt đầu từ nhận thức

Xử lý hành vi xả rác thải không đúng nơi quy định không phải là câu chuyện mới, nhất là tại các đô thị. Cùng với các quy định xử phạt theo quy định của Chính phủ, nhiều địa phương đã đưa ra các hình thức xử lý bổ sung, để tác động đến nhận thức của các cá nhân và cả cộng đồng.

Lưu giữ văn hóa Pa Cô trong văn hóa ẩm thực để hội nhập và phát triển.

Aquat: “Bánh đoàn kết” của đồng bào Pa Cô

Men theo tuyến đường Hồ Chí Minh qua miền tây tỉnh Quảng Trị, đồng bào Pa Cô ở xã Tà Rụt vẫn gìn giữ tục gói bánh Aquat như một nét đẹp văn hóa truyền thống. Không đơn thuần là món ăn dân dã, Aquat còn là biểu tượng của tình đoàn kết cộng đồng, của nghĩa tình bản làng và sự gắn bó với núi rừng Trường Sơn.

Làng du lịch ven sông Son ở xã Phong Nha. Ảnh: San Lê

Giải bài toán thời vụ của du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng

Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị, thường chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết, đặc biệt là mùa mưa lũ - hệ thống hang động phải đóng cửa, khiến lượng du khách cả trong nước và quốc tế sụt giảm nghiêm trọng.

Đồ dùng sinh hoạt và nông cụ sản xuất trưng bày tại nhà văn hóa cộng đồng thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc. Ảnh: Hương Ly

Nhà sinh hoạt cộng đồng... đa năng

Xuất phát từ mong muốn gìn giữ giá trị văn hóa quê hương, nhiều năm qua, người dân thôn Thượng Phú, xã Thạch Lạc (Hà Tĩnh) đã chung tay sưu tầm và xây dựng một khu trưng bày ngay trong nhà văn hóa cộng đồng thôn.

Hình ảnh đường Lưu Phương, tại khu vực Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, thuộc dự án CRUIV với hệ thống kênh dẫn thoát nước và cây xanh tạo cảnh quan ở hai bên. (Nguồn: Đại sứ quán Pháp tại Hà Nội)

Phía sau một khoản vay

Hơn 155 triệu EUR, bao gồm khoảng 122,6 triệu EUR vốn vay ODA từ Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), vốn đối ứng và viện trợ không hoàn lại của Liên minh châu Âu,là khoản kinh phí được sử dụng trong dự án Cải thiện cơ sở hạ tầng đô thị nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cho bốn tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ (CRUIV).

Công nhân môi trường dọn vệ sinh ven biển, giữ vẻ đẹp cho du lịch Lý Sơn.

Tin tức

• Hơn 40 công nhân Xí nghiệp Môi trường Đô thị Lý Sơn phối hợp với Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng và Phát triển quỹ đất đặc khu Lý Sơn ra quân vệ sinh môi trường ở khu vực Cổng Tò Vò và thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi).

Các đại biểu tham quan mô hình khởi nghiệp xanh "Thương mại hóa phục hồi rạn san hô" tại buổi trao giải cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Khánh Hòa năm 2025.

Tin tức

• UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Kế hoạch số 6146 về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18/5), với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.

Tiết mục nghệ thuật tái hiện hành trình vươn khơi, bám biển của ngư dân.

Tin tức

• Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk tổ chức chương trình nghệ thuật “Cá ngừ Đắk Lắk - Tinh hoa câu vàng”, tại Quảng trường Phú Yên (phường Tuy Hòa).

Khu kinh tế Vũng Áng tiếp tục thu hút các dự án.

Động lực phát triển công nghiệp ở Hà Tĩnh

Bốn tháng đầu năm 2026, bức tranh công nghiệp của Hà Tĩnh ghi nhận gam màu sáng với chỉ số sản xuất toàn ngành tăng hơn 23% so cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng đến từ sự hồi phục của ngành công nghiệp truyền thống, đồng thời được tiếp sức bởi các lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp năng lượng.

Chăm lo sức khỏe cho đồng bào dân tộc thiểu số tại Trung tâm y tế xã Tà Rụt.

Chăm sóc sức khỏe cho đồng bào vùng khó khăn

Nhằm bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân vùng khó khăn, tỉnh Quảng Trị đang khẩn trương triển khai cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) theo Quyết định số 668/QĐ-UBND.

Công nhân Công ty TNHH Gesin Việt Nam cùng tham gia “Bữa cơm Công đoàn”.

Tin tức

• Hưởng ứng Tháng Công nhân năm 2026, Chương trình “Bữa cơm Công đoàn” sẽ được tổ chức tại 12 công đoàn cơ sở, thu hút hơn 9 nghìn đoàn viên, công nhân lao động tham gia, với giá trị suất ăn từ 40 - 80 nghìn đồng.

Theo quan niệm của ngư dân nơi đây, việc phát hiện cá heo trên đường trở về là "điềm lành".

Tin tức

• Người dân phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai cho biết, thời gian gần đây đã phát hiện đàn cá heo lớn, ước chừng khoảng 150 con, mỗi con nặng chừng 20-30 kg, bơi theo tàu cách bán đảo Hòn Khô-Nhơn Hải khoảng 10 hải lý.

Vườn hồng cổ, xã Đại Huệ, mang vẻ đẹp lãng mạn.

Giữ hồn quê để phát triển du lịch

Phong trào xây dựng nông thôn mới ở Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu. Cùng với việc chú trọng các tiêu chí theo quy định, các địa phương luôn nỗ lực gìn giữ những nét đẹp làng quê, góp phần thu hút khách du lịch.

Mỗi bộ sách được trao mượn góp phần giảm gánh nặng chi phí cho nhiều hộ gia đình. Ảnh UBND xã Hòa Vang (Đà Nẵng).

Thí điểm nhỏ gợi mở chính sách lớn

Từ một sáng kiến mang tính thử nghiệm, Đà Nẵng đang trở thành điểm sáng tiên phong khi triển khai mô hình “tủ sách dùng chung”, tiến tới cấp miễn phí sách giáo khoa cho gần 7.000 học sinh, không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí mà còn mở ra cách tiếp cận mới về công bằng giáo dục.