Giữ gìn bản sắc
Từ lúc lọt lòng đến khi trở về cát bụi, người Chăm luôn sống trong giai điệu của dân ca, nơi gửi gắm tình yêu, nỗi nhớ quê hương, thiên nhiên và lao động thường nhật. Dân ca Chăm vốn bắt rễ trong đời sống thường nhật, vang lên trong các lễ hội lớn như: Katê, Rija Nưgar, Rija Praung... đến những buổi sinh hoạt cộng đồng. Mỗi làn điệu là một câu chuyện, một lời nguyện, một nỗi niềm gửi gắm mang sắc thái riêng. Mỗi giai điệu, mỗi tiết tấu đều mang ý
nghĩa tinh thần sâu xa, gắn chặt với đời sống cộng đồng. Trong đó, tiếng trống Ginăng gõ dồn dập như nhịp tim của đất, tiếng kèn Saranai réo rắt tựa tiếng gọi của gió, xen lẫn điệu múa uyển chuyển của những cô gái Chăm trong sắc váy thổ cẩm, tất cả tạo nên một bản hòa tấu độc đáo, vừa hân hoan vừa linh thiêng.
Người Chăm sở hữu hệ thống nhạc cụ đa dạng, chia thành ba nhóm chính: bộ gõ, bộ hơi và bộ dây. Phổ biến nhất là trống Ginăng, trống Baranưng và kèn Saranai. Trống Ginăng với thân gỗ lim dài chừng 0,7m, hai mặt bịt da trâu, dê hay nai bao giờ cũng được diễn tấu theo cặp, âm vang linh thiêng báo hiệu mùa hội về. Trống Baranưng nhỏ gọn hơn, mặt bịt da và căng bằng dây mây với mười hai nêm gỗ để điều chỉnh âm thanh. Kèn Saranai
gồm ba phần nối liền: lưỡi gà bằng lá buông, thân gỗ khoét rỗng với bảy lỗ bấm, và loa bằng gỗ quý hoặc sừng trâu tạo nên âm sắc độc đáo. Chính sự hòa quyện của ba nhạc cụ ấy đã làm nên hồn cốt âm nhạc Chăm.
Khẳng định giá trị
Tại Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, không gian của lễ nghi và tâm linh vốn đã dày đặc, nên khi âm nhạc dân gian Chăm cất lên, cảm giác thiêng liêng ấy càng thêm sâu thẳm. Người nghe không chỉ thưởng thức một tiết mục biểu diễn, mà còn chạm vào chiều sâu của ký ức, niềm tin và sự gắn kết giữa quá khứ với hiện tại. Giữa những bức tường rêu phong, âm nhạc Chăm không phải vang lên, mà như thấm vào từng kẽ gạch, từng phiến đá. Người nghe có thể cảm thấy nhịp tim mình khớp cùng nhịp trống, thấy từng hơi thở căng đầy của một nền văn hóa đã tồn tại hơn một thiên niên kỷ. Qua thăng trầm thời gian, âm nhạc dân gian Chăm vẫn được gìn giữ nguyên vẹn dưới bóng tháp cổ.
Với mong muốn khẳng định giá trị, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc Chăm, Ban Quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã ra mắt sản phẩm “Trình diễn dân ca Chăm” trên hành trình trải nghiệm của du khách tham quan Mỹ Sơn.
Du khách đứng giữa thung lũng, lặng nghe tiếng trống, nhìn điệu múa, như là hơi thở, là nhịp đập trong từng viên gạch, từng rêu phong tháp đổ. Nó khiến Mỹ Sơn không chỉ là nơi lưu giữ dấu tích một nền văn hóa, mà còn là nơi vọng vang bản sắc của người Chăm hôm nay.
