Gìn giữ nhà trình tường ở Lạng Sơn

Nếu khách có dịp đến với các thôn, bản vùng cao, nhất là ở các huyện giáp biên giới của tỉnh Lạng Sơn như Lộc Bình, Cao Lộc, Đình Lập..., sẽ còn được nhìn thấy những ngôi nhà trình tường nguyên vẹn rêu phong, cổ kính cùng năm tháng. Nhưng nếu không có cơ chế giữ gìn thì không lâu nữa, nhà trình tường sẽ vắng bóng nhiều.

Nhà trình tường ở Bản Khiếng, xã Hữu Khánh, được xây dựng từ một - hai tầng, đang có nguy cơ xuống cấp.
Nhà trình tường ở Bản Khiếng, xã Hữu Khánh, được xây dựng từ một - hai tầng, đang có nguy cơ xuống cấp.

1/Nhiều đời nay, bà con các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Chí... ở tỉnh Lạng Sơn thường dựng những ngôi nhà bằng đất để ở, gọi là nhà trình tường. Hiện nay, còn nhiều nhà trình tường một tầng và hai tầng ở các xã như Hữu Khánh, Yên Khoái... (Lộc Bình), Chiến Thắng (Chi Lăng)... được dựng hoàn toàn bằng đất sét nhưng vững chãi và kiên cố đã hàng trăm năm. 

Trưởng thôn Bản Khiếng, xã Hữu Khánh Nông Hữu Tuấn cho biết: Thôn có 170 hộ dân chủ yếu là bà con các dân tộc Tày, Nùng. Cuộc sống của bà con nơi đây chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, phát triển trồng cây lâm nghiệp như: cây thông, bạch đàn... Đời sống của bà con khá ổn định, số hộ nghèo ngày càng giảm, hộ đói không còn. Một số hộ dân (chiếm khoảng 30%) trong thôn vẫn giữ được những ngôi nhà trình tường bằng đất từ cha ông để lại, có những ngôi nhà có tuổi thọ hơn một trăm năm. 

Bà Lý Thị Anh, người dân tộc Tày, năm nay 98 tuổi, ở thôn Bản Khiếng, dù tuổi đã cao nhưng khi nói về nhà trình tường, bà vui mừng kể lại: Từ lúc bà được sinh ra trên mảnh đất này đã được ở nhà trình tường bằng đất. Trước đây, 100% số hộ dân trong thôn, đều làm nhà trình tường. Khi làm nhà trình tường vui lắm, mọi người trong thôn, bản đều đến giúp ngày công, có nhà làm từ hai đến ba tháng mới xong nhà. Thường những ngôi nhà trình tường từ đất với độ dày của tường từ 40 - 50 cm, cao 4 - 5 m, diện tích trung bình của lòng nhà từ 60 - 80 m2... Nhà trình tường chủ yếu dựng bằng đất sét, dùng khuôn gỗ dài gần 2 m, rộng hơn 40 cm, đưa đất vào khuôn rồi dùng chày nén chặt, hết lớp nọ đến lớp kia; khi đến tâm giữa của khuôn thì dùng một cây tre già làm tâm điểm kết nối từng khuôn, tạo liên kết từng khuôn tường vững chắc.

Nhà trình tường mùa đông thì ấm, còn mùa hè thì mát. Kết cấu nhà trình tường thường được bà con chia ra làm nhiều gian, ngăn này thông ra ngăn kia, có cửa gỗ kiên cố chia từng ngăn để ở. Các bộ phận khác như: bếp, chuồng trại nuôi gia súc, gia cầm được nối liền với nhà chính bằng một hành lang cũng khép kín toàn bộ ngôi nhà. Trong kiểu nhà trình tường hai tầng, thì tầng hai được lát bằng gỗ ván, vừa để ở, vừa để chứa các vật dụng đựng thóc, ngô...

2/Những năm gần đây, người dân đang có xu hướng xây dựng những ngôi nhà cấp bốn bằng gạch, bê-tông... Thế nên những ngôi nhà trình tường ở các bản làng vùng cao, vùng biên giới của tỉnh đang dần bị mai một. Chủ tịch UBND huyện Lộc Bình Hoàng Văn Chiều cho biết: Để có thể bảo tồn và giữ gìn những ngôi nhà trình tường, cần có sự hướng dẫn của các cơ quan chức năng trong việc tuyên truyền cho người dân ý thức cũng như kiến thức bảo tồn vốn quý mà cha ông ta đã để lại. Hạn chế việc nâng cấp hay tu sửa vì sẽ làm thay đổi kết cấu nguyên bản của ngôi nhà. Ngoài ra, cần khuyến khích người dân bảo tồn nhà cửa, trang phục, nghề thủ công truyền thống để bà con hiểu và có thể thực hiện tốt việc giữ gìn, bảo tồn, phát triển những giá trị văn hóa  truyền thống của dân tộc mình. Đây là những di sản quý báu góp phần quan trọng trong hoạt động xúc tiến và quảng bá du lịch tới du khách khi đến thăm Lạng Sơn, nơi mang đậm giá trị văn hóa của các dân tộc ở địa phương.

Có thể bạn quan tâm

Không khí sôi nổi tại Trại hè Tam Ngữ Mùa 2.

Giữ tiếng H’Mông bằng cả tiếng Anh, tiếng Việt

Khép lại 8 ngày (31/5-7/6) dạy học tại Sà Phìn (Tuyên Quang), Trại hè Tam Ngữ Mùa 2 đã mang đến không gian học tập và giao lưu cho 50 học sinh địa phương thông qua mô hình giáo dục tam ngữ Việt - Anh - H'Mông. Dự án thúc đẩy giáo dục ba ngôn ngữ (Anh - Việt - H’Mông), trang bị cho học sinh vùng cao năng lực hội nhập toàn cầu đồng thời gìn giữ ngôn ngữ và bản sắc văn hóa H'Mông.

Kết nối vinh danh di sản

Cuối tuần qua, một sự kiện đáng chú ý là việc khai mạc triển lãm: “Di sản vàng son - Tinh hoa hội tụ” tại điện Long An - Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (phường Phú Xuân, thành phố Huế). Triển lãm do Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế bắt tay cùng Hội Cổ vật TP Hồ Chí Minh tổ chức với hơn 100 hiện vật và bộ hiện vật thời đại nhà Nguyễn, thuộc 23 nhà sưu tập khác nhau với các loại hình và chất liệu đa dạng như: Đồ vàng, bạc, pháp lam, đồng tam khí, đồ dệt, gốm sứ và đồ gỗ…

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Với chủ đề “Thắp sáng ước mơ - Định hình kiệt tác”, Dự án phim ngắn CJ năm 2026 tiếp tục hỗ trợ kinh phí làm phim lên đến 1,5 tỷ đồng cho năm cái tên xuất sắc nhất. Cuộc thi do CJ Cultural Foundation và CJ CGV Việt Nam tổ chức.

Những suy nghiệm nhân sinh

Những suy nghiệm nhân sinh

“Mưa ở Bình Dương & những truyện ngắn khác” là tập truyện ngắn của nhà văn Văn Giá, được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2025. Tập sách gồm 40 truyện ngắn xoay quanh chuyện sinh hoạt thường ngày, những thói hư tật xấu, những trăn trở và hoài nghi của con người giữa trần thế xô bồ và phồn tạp.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Đạo diễn Kristina Schippling (thứ ba từ phải sang) tại lễ công bố dự án phim.

Nỗ lực nắm bắt bản sắc Việt

“Beyond the Broken Bridge” (Tên tiếng Việt: Hành trình tìm nguồn cội) là dự án phim về hành trình định vị bản sắc, chữa lành tổn thương và tìm về nguồn cội của một người trẻ thuộc cộng đồng diaspora (người xa xứ). Để giúp độc giả hiểu rõ hơn về những nét giao thoa văn hóa của dự án điện ảnh đang được thực hiện này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với nữ đạo diễn kiêm biên kịch người Đức - Kristina Schippling, đồng đạo diễn của phim.

Một cảnh trong MV “gái Nghệ”.

Chân thành kể câu chuyện văn hóa

Ca sĩ Hương Tràm (ảnh trên) đang trở lại đường đua âm nhạc với dự án “gái Nghệ” và live concert cá nhân “Phao cứu sinh” dự kiến diễn ra ngày 1/8 tại Hà Nội. Trong cuộc trò chuyện với Thời Nay, nữ ca sĩ chia sẻ quan điểm về việc đưa chất liệu văn hóa vào âm nhạc, cũng như hành trình chuẩn bị cho concert đánh dấu cột mốc mới trong sự nghiệp.

Học sinh Trường Pascal trải nghiệm làm tranh Đông Hồ tại Trung tâm bảo tồn tranh Đông Hồ, Bắc Ninh.

“Màu dân tộc” trong lớp học hôm nay

Trong dòng chảy của văn hóa dân tộc, các dòng tranh dân gian Việt Nam như Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng hay Làng Sình… là sản phẩm nghệ thuật và di sản lưu giữ đời sống tinh thần của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Khi khoảng cách giữa thế hệ trẻ và di sản ngày càng xa, việc đưa những giá trị văn hóa này trở lại gần với học sinh trở thành một yêu cầu cấp thiết của giáo dục.

Nhà văn, nhà báo Phương Huyền trong một chương trình giao lưu về sách với học sinh. Ảnh: NVCC

Đưa sách về trường

Không chỉ giao lưu, giới thiệu tác phẩm, khi về trường, mỗi tác giả còn mang theo nhiều câu chuyện thú vị hoặc những trò chơi tương tác với mong muốn truyền cảm hứng, tạo động lực để các em học sinh tự tìm đến sách, từng bước hình thành và duy trì thói quen đọc.

Các nghệ sĩ trong một chương trình giao lưu với học sinh.

Giữ xẩm bằng cách truyền cho lớp trẻ

Từ thực tiễn nhiều năm gắn bó với nghệ thuật hát xẩm, nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa vừa bền bỉ giữ nghề, đồng thời còn kiên trì truyền dạy cho thế hệ trẻ. Thời gian gần đây, chị cùng các nghệ sĩ đã tích cực đưa xẩm vào nhiều trường học thông qua chuỗi hoạt động biểu diễn, trải nghiệm và giảng dạy, giúp loại hình nghệ thuật dân gian này đến gần hơn với học sinh.

Hằng năm, Liên hiệp các Hội VHNT Đà Nẵng tổ chức trại sáng tác văn học mỹ thuật thiếu nhi vào dịp hè cho học sinh trên địa bàn thành phố.

Giữ lửa sáng tạo cho trẻ trong thời AI

Ngày nay, trẻ em có rất nhiều lựa chọn để giải trí. Chỉ với một chiếc điện thoại hay máy tính bảng, các em có thể dành hàng giờ để xem video, lướt mạng xã hội hoặc chơi các trò chơi trực tuyến. Trong khi đó, những cuốn sách hay, những bài hát đẹp hay các tác phẩm nghệ thuật giàu ý nghĩa từng gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ lại dần ít được quan tâm hơn.

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Lớn lên từ chính văn hóa Việt

Giữa những kệ sách quản trị vốn đầy ắp mô hình phương Tây, những công thức thành công được nhập khẩu từ các tập đoàn toàn cầu, cuốn sách “Văn hóa quản trị chất Việt” (NXB Thế giới) của chuyên gia tư vấn quản trị và văn hóa doanh nghiệp Đỗ Thùy Dương lại đi theo một hướng khác: Trở về với căn tính Việt để tìm lời giải cho quản trị Việt.

Các em nhỏ dùng vòi tắm nước lá thuốc cho voi Y Khămsen tại nhà anh Y Vinh. Ảnh: Y VINH

Bảo tồn voi và cả văn hóa về voi

Công tác bảo tồn voi hoang dã và giảm thiểu xung đột giữa voi với người ở Đắk Lắk đã thành công bước đầu. Nhưng Đắk Lắk còn có nét “văn hóa voi” cần gìn giữ...

Hội tụ để vươn xa

Hội tụ để vươn xa

Tại Thủ đô vừa diễn ra những Liên hoan Âm nhạc Quốc tế Crescendo - Hà Nội 2026 (từ 1 - 5/7) thu hút hơn 70 thí sinh quốc tế đến từ 9 quốc gia và hơn 1.300 thí sinh trong nước.

Đề cao đạo đức và văn hóa trong kinh doanh

Đề cao đạo đức và văn hóa trong kinh doanh

Thủ tướng Chính phủ vừa ra Quyết định số 1157/QĐ-TTg, Ban hành Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với bản sắc dân tộc và tiếp cận được tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới.

Không khí giao lưu tại liên hoan phim.

Tham khảo Hollywood để tự vấn

Hội thảo quốc tế “Công nghiệp điện ảnh Hoa Kỳ - Một số mô hình sản xuất thành công và ứng dụng cho Việt Nam” diễn ra trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) vào sáng ngày 3/7, là nơi những kinh nghiệm thành công của Hollywood được nhìn nhận như nguồn tham khảo nhằm phát triển điện ảnh Việt Nam.

Đạo diễn Bùi Trung Hải làm việc với diễn viên phim David và Luisa.

Đào tạo điện ảnh của ta chưa theo kịp thế giới

Những thành quả của điện ảnh Việt Nam sau 40 năm đổi mới đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn phát triển mới, với xu thế hội nhập quốc tế diễn ra sâu rộng. Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải, Phó Chủ tịch Hội đồng tuyển chọn phim của Liên hoan phim quốc tế Hà Nội 2026 chia sẻ những trăn trở về vấn đề này.

Người đàn bà quét ngõ

Mỗi buổi sáng, trước khi phố kịp tỉnh hẳn, dưới chân tòa nhà tôi ở đã có tiếng chổi quét đều đều. Tiếng chổi ấy nghe nhỏ thôi, nhưng hình như đang giữ lại chút thể diện cuối cùng cho con ngõ.

Kiến trúc xanh không còn là xu hướng lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của tương lai. Ảnh: KHIẾU MINH

Kiến trúc Việt Nam trong Kỷ nguyên vươn mình

Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Kiến trúc Việt Nam cần làm gì để đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới?

Viết về chiến tranh để hiểu giá trị của hòa bình

Viết về chiến tranh để hiểu giá trị của hòa bình

Album “Dấu lặng” viết về đề tài chiến tranh, người lính, được nhạc sĩ Trần Lệ Giang phát hành trong những ngày đầu tiên của tháng 7, là nén tâm hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Ở tận Scotland xa xôi, tác giả “Đất nước tình yêu” chia sẻ về album mới của mình.