Giáo dục STEM: Vượt thách thức, khơi nguồn sáng tạo

Việc đẩy mạnh giáo dục STEM trong các trường phổ thông đang mở ra cơ hội lớn để học sinh Việt Nam chủ động tiếp cận và làm chủ công nghệ trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, hành trình tích hợp STEM vào chương trình học chính khóa vẫn đang đối diện không ít thử thách và rào cản. 
Các cuộc thi thiết kế và lập trình robot đã thúc đẩy học sinh đam mê với khoa học và công nghệ.
Các cuộc thi thiết kế và lập trình robot đã thúc đẩy học sinh đam mê với khoa học và công nghệ.

Rào cản trong chương trình hóa giáo dục STEM

Mỗi dự án STEM là một hành trình học tập đầy bổ ích

Mỗi dự án STEM là một hành trình học tập đầy bổ ích

Giáo dục STEM, với cách tiếp cận liên môn giữa khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, là nền tảng quan trọng để trang bị kỹ năng hội nhập quốc tế cho học sinh. Tuy nhiên, việc thiếu một chương trình STEM thống nhất trong nhà trường khiến nhiều giáo viên gặp khó khăn trong triển khai thực tế. Việc xây dựng các bài giảng tích hợp STEM phù hợp với chương trình phổ thông 2018 được kỳ vọng sẽ đem lại sức sống mới cho giáo dục phổ thông.

Cô Lương Thị Thắm, giáo viên Trường THPT Phạm Hồng Thái (Hà Nội) chia sẻ: “Chúng tôi rất cố gắng đưa STEM vào giảng dạy, nhưng thiếu hướng dẫn cụ thể và cơ sở vật chất, nên giáo viên thường phải tự tìm tòi, sáng tạo cùng học sinh”. Thực tế này khiến giáo viên phải vượt qua nhiều rào cản về thời gian và nguồn lực.

Bên cạnh đó, hệ thống kiểm tra đánh giá hiện hành cũng là một trở ngại lớn. Trong khi STEM đề cao đánh giá dựa trên sản phẩm và quá trình học tập, các kỳ thi hiện nay vẫn chủ yếu tập trung vào kiến thức lý thuyết và các bài thi giấy. Thầy Nguyễn Ngọc Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Phạm Hồng Thái nhận định: “Học sinh vẫn phải đáp ứng yêu cầu thi cử, nên chúng tôi buộc phải tăng cường tiết bài tập lý thuyết ngay sau các hoạt động STEM”. Điều này làm giảm thời lượng thực hành và hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh. Nếu không đổi mới phương pháp đánh giá theo hướng liên môn và thực tiễn, giáo dục STEM sẽ khó phát huy hiệu quả, cản trở mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Sức hút của Ngày hội STEM và thi Robotics

Thi lập trình Robotics thu hút đông đảo học sinh tham gia.
Thi lập trình Robotics thu hút đông đảo học sinh tham gia.
Sân chơi thi lắp ráp và lập trình Robotics của trường THCS Giảng Võ

Sân chơi thi lắp ráp và lập trình Robotics của trường THCS Giảng Võ

Dù còn nhiều khó khăn, những hoạt động như Ngày hội STEM, các cuộc thi thiết kế và lập trình robot đã trở thành nguồn động lực mạnh mẽ, thúc đẩy đam mê khoa học-công nghệ ở học sinh. Tại trường THCS Giảng Võ, quận Ba Đình, Hà Nội, giáo dục STEM được triển khai từ năm 2014 với ba câu lạc bộ là STEM Mộc, STEM Robotics và STEM Science, thu hút đông đảo học sinh tham gia.

Hằng năm, vào mỗi dịp cuối học kỳ, ngày hội STEM và các cuộc thi Robotics lại diễn ra sôi nổi, khiến phụ huynh vô cùng ngạc nhiên và thích thú khi tận mắt chứng kiến những mô hình do chính các em học sinh sáng tạo và điều khiển.

Em Nguyễn Viết Tuệ Minh, học sinh trường THCS Giảng Võ chia sẻ: “Em chế tạo mô hình ô tô điều khiển từ xa nhằm xử lý các sự cố về hóa chất, giảm nguy cơ gây thương tích cho con người. Ý tưởng này nảy ra từ những tin tức về các vụ tai nạn hóa chất mà em từng đọc trên mạng”. Các cuộc thi Robotics thường đưa ra những thử thách như vượt dốc, di chuyển vật nặng tới phòng học giả lập, giúp các em rèn luyện kỹ năng lập trình và phát huy tư duy sáng tạo.

Em Hoàng Gia Phúc, một học sinh rất yêu thích khoa học, nhấn mạnh: “Những hoạt động STEM này giúp em phát triển kỹ năng công nghệ và vật lý, đồng thời khơi dậy đam mê khám phá trong em”.

Cô Lê Thị Loan, giáo viên tại trường cũng nhận định: “STEM đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai của các em trong thời kỳ kỷ nguyên số, giúp học sinh tự tin và chủ động hội nhập quốc tế”.

Thầy Đàm Đình Hiệp, đại diện Công ty Giáo dục Hùng STEM Robotics Lab cho biết: “Thông qua các hoạt động STEM, học sinh tiếp cận những kiến thức về vi mạch, động cơ, cảm biến, từ đó nâng cao khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn”. Những sân chơi này không chỉ nuôi dưỡng đam mê khoa học mà còn là bệ phóng giúp học sinh tham gia các cuộc thi khoa học kỹ thuật ở các cấp cao hơn như thành phố, quốc gia và quốc tế.

Bà Tô Thị Hải Yến, Hiệu trưởng trường THCS Giảng Võ, khẳng định: “Mỗi dự án STEM là một hành trình học tập đầy bổ ích, giúp học sinh phát triển năng lực cá nhân, từ tư duy sáng tạo tới kỹ năng thuyết trình”.

Những hoạt động STEM này đã trở thành sự kiện thường niên quan trọng, nơi giáo viên không chỉ lồng ghép các kiến thức STEM vào bài giảng mà còn trực tiếp đồng hành cùng học sinh trong các dự án thực tế, biến mỗi lớp học thành một không gian của sự sáng tạo và khám phá.

Cô Lê Thị Loan chia sẻ: “Chúng tôi được trải nghiệm, cùng làm việc và học hỏi từ các em. Qua đó, giáo viên cũng không ngừng trau dồi kiến thức và chuyên môn nghiệp vụ. Khi xã hội và học sinh thay đổi, bản thân giáo viên chúng tôi cũng cần liên tục đổi mới để thích ứng”.

Định hướng cho một hệ sinh thái STEM bền vững

Giáo dục STEM đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, để vượt qua những thách thức hiện tại, cần có sự đổi mới đồng bộ từ chương trình giảng dạy, phương pháp đánh giá cho đến việc đầu tư cơ sở vật chất. Những hoạt động như Ngày hội STEM hay các cuộc thi Robotics đã thể hiện rõ hiệu quả trong việc khơi dậy đam mê và phát triển năng lực sáng tạo của học sinh, nhưng vẫn cần được tích hợp sâu rộng và bài bản hơn vào chương trình giáo dục chính khóa nhằm bảo đảm tính phổ cập và toàn diện.

Để xây dựng một hệ sinh thái STEM bền vững, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường và cộng đồng xã hội là điều hết sức cần thiết. Đổi mới phương pháp đánh giá theo hướng phát triển năng lực, nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ giáo viên liên môn và trang bị các phòng thí nghiệm hiện đại là những nhiệm vụ cấp bách cần được chú trọng ngay từ bây giờ. Hình ảnh những chú robot nhỏ vượt qua các thử thách trong các cuộc thi không chỉ đơn thuần là thành quả từ sự nỗ lực của các em học sinh, mà còn là biểu tượng cho khát vọng đổi mới và sáng tạo của thế hệ trẻ Việt Nam. Với sự đồng lòng và hỗ trợ từ toàn xã hội, giáo dục STEM hứa hẹn sẽ trở thành nền tảng vững chắc, góp phần kiến tạo một tương lai hiện đại và thịnh vượng cho đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Giờ học tại một trường phổ thông có triển khai chương trình quốc tế. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Hoàn thiện khung pháp lý quy định về hợp tác, liên kết với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục

Đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến quy định ba hình thức liên kết giáo dục: thực hiện chương trình giáo dục của Việt Nam; thực hiện chương trình giáo dục tích hợp giữa chương trình của Việt Nam và chương trình nước ngoài; thực hiện chương trình giáo dục của nước ngoài.

In ấn sách giáo khoa. (Ảnh: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam)

Thủ tướng chỉ đạo huy động tất cả nguồn lực để cung ứng đủ sách giáo khoa

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả các nguồn lực, điều tiết ngay, in ấn, cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục phổ thông; hoàn thành việc cung ứng sách và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 22/9. 

Hội thảo Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo trong Giáo dục Đại học là diễn đàn học thuật và thực tiễn quy mô lớn do Đại học Huế chủ trì tổ chức.

Giáo dục đại học - từ đào tạo, nghiên cứu đến trung tâm kiến tạo giá trị

Trước yêu cầu phát triển của tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trường đại học phải chuyển từ mô hình đào tạo, nghiên cứu sang kết nối nguồn lực, thương mại hóa tri thức và tạo giá trị. Từ Huế, một tiếp cận mới được đặt ra: đại học vừa cung cấp nhân lực, vừa dẫn dắt đổi mới sáng tạo, đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống.

Lễ ký kết biên bản hợp tác giai đoạn 2026-2030 giữa 20 đơn vị thành viên, nhằm phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm phát triển các tạp chí khoa học gia nhập danh mục Scopus và Web of Science. (Ảnh: Khánh Lan)

Nâng cao chất lượng các tạp chí khoa học Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế

Hội thảo hướng tới một mục tiêu có ý nghĩa chiến lược, thúc đẩy các tạp chí khoa học Việt Nam phát triển thực chất, chuyên nghiệp, từng bước được cộng đồng khoa học quốc tế thừa nhận, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, tự chủ tri thức và vị thế học thuật của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam.

(Ảnh: Báo Nhân Dân)

Đề xuất quy định mới về chế độ phụ cấp chức vụ cho cán bộ quản lý giáo dục

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất mức phụ cấp thống nhất đối với các chức vụ tương ứng các cơ sở, loại bỏ sự bất cập của cơ chế phân loại, xếp hạng trường theo quy mô số lớp, cắt giảm triệt để gánh nặng thủ tục hành chính trong việc phải rà soát liên tục hằng năm theo biến động số lượng học sinh để xác định hệ số phụ cấp chức vụ.

Thí sinh trong mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026. (Ảnh: Tường Vân)

Đề xuất đổi mới tuyển sinh đại học theo hướng công bằng, chuẩn hóa

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Tiến Thảo trao đổi, làm rõ về những đề xuất đáng chú ý trong quy định về tuyển sinh và đào tạo cao đẳng, đại học và sau đại học những năm tới như: quy định về phương thức xét tuyển, không sử dụng điểm cộng do cơ sở giáo dục tự quy định, mã hóa các kỳ thi riêng,...

Kiểm tra thực phẩm sử dụng tại trường học. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Hà Nội: Thành lập 4 Đoàn kiểm tra liên ngành công tác tổ chức bữa ăn bán trú tại các trường học

Các Đoàn kiểm tra liên ngành công tác tổ chức bữa ăn bán trú thực hiện kiểm tra công tác tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố năm học 2026-2027 sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất tại các phường, xã trong thời gian từ ngày 20/9/2026 đến hết ngày 31/5/2027.

Nhiều tuyến đường, khu vực trên địa bàn thành phố xuất hiện tình trạng ngập úng. (Ảnh: NGỌC TIẾN)

Nhiều trường đại học chuyển sang học trực tuyến do mưa lớn

Do tình hình mưa lớn gây ngập úng một số khu vực, nhiều trường đại học trên trên địa bàn thành phố Hà Nội đã ra thông báo cho các lớp học chuyển sang hình thức học tập trực tuyến (online) trong chiều nay nhằm bảo đảm an toàn cho giảng viên, sinh viên, đồng thời duy trì kế hoạch đào tạo. 

Một tuyến đường ngập nặng vào đầu giờ sáng 17/9. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Hà Nội: Các trường chủ động điều chỉnh giờ học, hình thức dạy học để ứng phó mưa, bão

Các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố Hà Nội căn cứ diễn biến thời tiết và chỉ đạo của các cơ quan có thẩm quyền, chủ động điều chỉnh thời gian, hình thức tổ chức dạy học và các hoạt động giáo dục để bảo đảm tính mạng, sức khỏe của trẻ em, học sinh, cán bộ, giáo viên, nhân viên và tài sản.