Ăn không ngon, ngủ không yên vì ... mùi hôi
Con đường dẫn vào ấp Tân Tiến nhìn qua vẫn mang vẻ tĩnh lặng đặc trưng của một vùng quê miền Tây. Thế nhưng, đó chỉ là vẻ ngoài đánh lừa thị giác. Chỉ cần dừng chân vài phút, bất cứ ai cũng dễ dàng bị tấn công bởi một thứ mùi hôi thối nồng nặc phát ra từ trang trại nuôi heo quy mô gần 5.000 con nằm sát khu dân cư.
Bà Lê Kim Thơ, người dân sống gần trang trại, không giấu nổi sự mệt mỏi: “Hôi chịu không nổi. Ban đêm, khi sương xuống, mùi bốc lên nồng nặc hơn bao giờ hết. Có những hôm cả nhà tôi đang ăn cơm mà mùi thối xộc thẳng vào mũi, cơm nuốt không vô”.
Câu chuyện của bà Thơ cũng là “nỗi lòng” chung của hàng trăm hộ dân ở ấp Tân Tiến. Họ không phản đối việc phát triển kinh tế, không ngăn cản doanh nghiệp làm giàu, nhưng cái giá phải trả bằng sức khỏe và môi trường sống là quá đắt. Nhiều gia đình có con nhỏ đã phải cân nhắc việc chuyển đi nơi khác, nhưng mảnh đất quê hương lâu nay đâu dễ gì từ bỏ.
Con kênh chạy dọc ấp Tân Tiến vốn là nguồn nước tưới tiêu quan trọng cho những cánh đồng lúa, nay bỗng trở nên biến dạng. Ông Trương Văn Việt, một người dân địa phương, chỉ tay vào lớp váng xanh dày đặc đang đóng tảng trên mặt nước. Ông khẳng định: “Đây không phải là hiện tượng tự nhiên. Ngày 8/3, khi Cảnh sát môi trường xuống kiểm tra, anh em trong ấp cũng xin đi theo để chứng kiến. Khi ra phía sau trại heo, chúng tôi bàng hoàng thấy một đường ống xả thải trực tiếp ra kênh. Nước trong kênh giờ xanh lè, đóng cặn. Dân làm ruộng nhìn là biết ngay, chỗ nào có phân, có chất thải hữu cơ nhiều thì nước mới đóng váng kiểu đó. Cả con kênh dài như vậy mà xanh ngắt một màu, thử hỏi ai dám dùng nước này để tưới tiêu hay tắm giặt”, ông Việt bức xúc nói.
Mong muốn môi trường trong lành
Theo tìm hiểu, đây không phải lần đầu trang trại này bị người dân phản ánh. Ông Nguyễn Thanh Dũng, Trưởng ấp Tân Tiến xác nhận: Chính quyền địa phương đã tổ chức rất nhiều cuộc họp, nhiều buổi làm việc với chủ trang trại. Phía trang trại đã ký cam kết sẽ khắc phục triệt để tình trạng mùi hôi, thế nhưng qua các đợt kiểm tra gần đây, các nội dung cam kết vẫn chưa được xử lý triệt để.
Trao đổi về vấn đề này, ông Tạ Hiệp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Giang Thành cho biết: “Địa phương đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn của tỉnh để đánh giá lại toàn diện hoạt động của trang trại. Chúng tôi sẽ tăng cường kiểm tra đột xuất, không báo trước để ghi nhận đúng thực tế tình trạng phát sinh mùi hôi”.
Ông Trần Hoàng Thanh, Phó Chi cục trưởng Bảo vệ Môi trường tỉnh An Giang cho biết: Đây là dự án của ông Phạm Thanh Hải (trang trại nuôi heo gia công công nghiệp kín lạnh) với quy mô 4.900 con heo, đã được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường từ tháng 6/2022. Tuy nhiên, rắc rối bắt đầu nảy sinh khi cơ sở này thực hiện thủ tục cấp giấy phép môi trường. “Trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, chủ cơ sở đã thay đổi phương án xử lý nước thải. Ban đầu họ xin xả ra môi trường sau khi đã xử lý, nhưng sau đó lại đề xuất lưu giữ tại ao chứa sau hệ thống biogas để bay hơi tự nhiên, không xả thải ra ngoài”, ông Thanh cho biết.
Mặc dù Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh đã có thông báo yêu cầu tuyệt đối không được xả thải ra kênh thủy lợi và nước lưu giữ phải đạt chuẩn, nhưng theo kết quả kiểm tra đột xuất của cơ quan công an thì trang trại có tới hai đường ống xả thải và hệ thống xử lý chất thải chưa được vận hành đầy đủ theo quy định. Theo ông Thanh, với trường hợp này, ngoài việc xử phạt hành chính, cơ sở còn đối mặt với hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động từ 3 đến 6 tháng. Trong thời gian này, buộc cơ sở phải hoàn thiện toàn bộ hệ thống xử lý môi trường. Chỉ khi nào cơ quan chuyên môn kiểm tra, đo đạc và xác nhận đạt chuẩn thì mới được tái đàn.
Trao đổi ý kiến với phóng viên Báo Nhân Dân, ông Phạm Thanh Hải khẳng định: Phía trang trại đã tiếp thu và khắc phục toàn bộ các vấn đề mà đoàn kiểm tra đã nêu ra trước đó. Đối với phản ánh của người dân về mùi hôi, ông Hải giải thích đây là đặc thù của mô hình nuôi heo gia công công nghiệp (phối hợp cùng Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam). Để xử lý triệt để tình trạng này, trang trại đang phối hợp đơn vị chuyên môn để áp dụng công nghệ vi sinh, trộn trực tiếp vào thức ăn và nước uống của heo nhằm giảm mùi hôi ngay từ nguồn.
Về nghi vấn xả thải không đúng quy định ra môi trường, chủ trang trại phủ nhận việc chủ động xả thải. Ông Hải cho biết, đây là sự việc “hy hữu” do nhân viên phụ trách môi trường tự ý cho một hộ dân lân cận dẫn nước để cải tạo đất phèn trồng lúa. “Ngay sau khi phát hiện sự việc, chúng tôi đã yêu cầu tháo dỡ toàn bộ hệ thống đường ống. Người dân xin nước cũng đã thừa nhận sự việc này với cơ quan cảnh sát môi trường”, ông Hải cho biết thêm.
Trang trại nuôi heo tại ấp Tân Tiến là một thí dụ điển hình cho sự xung đột giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường tại các vùng nông thôn hiện nay. Gần 5.000 con heo mang lại lợi nhuận cho một doanh nghiệp, nhưng hệ lụy lại là tình trạng ô nhiễm môi trường và sức khỏe, sự bình yên của nhiều gia đình. Người dân ấp Tân Tiến không đòi hỏi những điều quá xa vời, họ chỉ cần những gì vốn dĩ thuộc về mình: Một bầu không khí trong lành và một dòng kênh không váng bẩn.
