Hiện nay, lượng chất thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn Cần Thơ trung bình khoảng 650-700 tấn/ ngày. Con số này tiếp tục tăng hằng năm do dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh. Thời gian qua, thành phố đã đẩy mạnh xây dựng và nâng cấp các trạm trung chuyển rác, cải tạo các bãi rác hiện hữu. Các điểm trung chuyển tại khu vực nội ô được cải tạo theo hướng kín hóa, hạn chế phát tán mùi và nước rỉ ra môi trường chung quanh. Công nghệ hiện đại được ứng dụng rộng rãi, điển hình là nhà máy đốt rác phát điện Cần Thơ tại khu vực Thới Lai, nhà máy EB Cần Thơ có công suất xử lý hàng trăm tấn/ngày. Bên cạnh đó, thành phố cũng tăng cường triển khai phân loại rác tại nguồn.
Về phương thức quản lý, Cần Thơ có nhiều đổi mới khi cho phép người dân tham gia giám sát, đánh giá chất lượng dịch vụ thu gom rác nhằm tăng tính minh bạch, buộc các đơn vị dịch vụ phải nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc điều chỉnh giá dịch vụ thu gom rác từ đầu năm 2026 cũng góp phần tháo gỡ nút thắt về tài chính, tạo nguồn lực để đầu tư phương tiện, nâng cao tần suất và chất lượng thu gom, hướng tới vận hành bền vững hơn. Thành phố ban hành các quy định cụ thể đối với chất thải xây dựng, bùn thải đô thị; quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong quá trình thu gom, vận chuyển và xử lý.
Theo Chi cục trưởng Bảo vệ môi trường thành phố Cần Thơ Đào Trọng Ngữ, các giải pháp đã và đang triển khai đồng bộ sẽ giúp thành phố khắc phục được những khó khăn, bất cập trong chuỗi thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải rắn sinh hoạt. Đi đôi với việc tăng cường thu gom và xử lý rác, thành phố cũng yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn hộ dân phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng nơi quy định.
Mặc dù đã có nhiều chuyển biến, tuy nhiên, tại một số địa phương, khu vực vẫn xảy ra tình trạng rác thải tồn đọng cục bộ. Rác tồn lưu qua ngày, rác sinh hoạt tập kết trước nhà dân trong thời gian dài mà không được thu gom xảy ra tại một số khu vực đông đúc. Ở nội đô, không khó để bắt gặp hình ảnh rác thải sinh hoạt tập trung ở các góc khuất, khu vực gần cống thoát nước. Các tuyến kênh như Xáng Thổi, Tham Tướng…, dọc hai bên bờ xuất hiện nhiều điểm tập kết rác tự phát. Các điểm trung chuyển trong nội đô dù đã được cải tạo nhưng vào giờ cao điểm, rác vẫn ùn ứ cục bộ do lượng rác đổ về lớn trong khi công tác vận chuyển chưa kịp thời. Hạ tầng xử lý rác thải dù được đầu tư nhưng chưa đáp ứng kịp nhu cầu thực tế. Thành phố có các nhà máy đốt rác phát điện, nhưng công suất chỉ đáp ứng một phần lượng chất thải. Tại nhà máy đốt rác phát điện EB, dù công suất thiết kế khoảng 400 tấn/ngày, nhưng thực tế đang tiếp nhận lượng rác cao hơn. Lò đốt rác Đông Thắng (xã Cờ Đỏ) có công suất 100 tấn/ngày nhưng cũng phải tiếp nhận khoảng 120 tấn/ngày...
Bên cạnh đó, dù được triển khai từ lâu, nhưng việc phân loại rác tại nguồn vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ dân còn lúng túng trong việc phân loại. Một bất cập lớn là sau khi người dân phân loại rác, quá trình thu gom có khi không tách riêng mà gom chung. Các mô hình thí điểm phân loại rác mới chỉ triển khai ở quy mô nhỏ, chưa được nhân rộng, trong khi hạ tầng phục vụ thu gom sau phân loại còn hạn chế. Anh Nguyễn Thành Long (phường Cái Răng) chia sẻ: “Với người dân, phân loại rác không khó, cái khó là làm sao để ai cũng thấy việc mình làm có ý nghĩa. Do đó, các cơ quan chức năng cần có hướng dẫn cụ thể, đồng thời tổ chức thu gom phù hợp từng loại rác đã phân loại, thậm chí cần có cơ chế khuyến khích hoặc chế tài rõ ràng để duy trì lâu dài”.
Trước những thách thức nêu trên, để giải quyết hiệu quả bài toán rác thải, Cần Thơ cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trong đó, tổ chức lại hoạt động thu gom theo hướng chuyên biệt, bố trí phương tiện và lịch thu gom riêng cho từng loại rác đã phân loại. Đẩy nhanh tiến độ đầu tư, mở rộng các cơ sở xử lý rác hiện đại, nhất là các nhà máy đốt rác phát điện, đồng thời từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp. Các bãi chôn lấp hiện có cần được cải tạo, vận hành theo quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Công tác tuyên truyền cần đi vào chiều sâu, gắn với hướng dẫn cụ thể, dễ thực hiện và phù hợp từng khu dân cư. Việc kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi xả rác không đúng quy định, nhất là tại các tuyến kênh rạch và khu vực công cộng phải được thực hiện thường xuyên.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Thùy Nhi: Công tác khảo sát thực tế, nắm bắt tình hình cho thấy tại một số địa phương còn xảy ra tình trạng tồn đọng rác thải. Các địa điểm xử lý chất thải rắn sinh hoạt có nguy cơ quá tải, gây ô nhiễm môi trường. Một số địa phương phản ánh do giá nhiên liệu tăng cao nên các đơn vị thu gom, vận chuyển thực hiện thu gom không bảo đảm tần suất. Để bảo đảm công tác vệ sinh môi trường, nhất là trong mùa mưa, bão sắp tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị ủy ban nhân dân các xã, phường tiếp tục tăng cường công tác quản lý, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Rà soát, đánh giá và lập phương án cải tạo, khắc phục ô nhiễm môi trường đối với khối lượng rác đang tồn đọng. Tính toán sức chứa và thời gian tiếp nhận của bãi rác sau khi cải tạo. Chủ động cân đối, sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp môi trường đã được phân bổ cho các địa phương để ưu tiên thực hiện giải pháp cải tạo, khắc phục ô nhiễm môi trường tại các bãi rác.
