Giá trị lớn lao trong những dòng nhật ký

Bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam” vừa xuất bản nhân kỷ niệm 45 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2020). Bộ sách được coi là chứa đựng rất nhiều giá trị lớn lao mà ngay lúc này không phải ai trong chúng ta cũng có thể nhận ra.

Bốn tập của bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.
Bốn tập của bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.

Dấu ấn của khí phách Việt Nam

Với hơn 30 tác phẩm của hơn 30 tác giả, bộ sách do Hội đồng Quản lý “Quỹ mãi mãi tuổi 20” sưu tầm, biên soạn trong suốt 16 năm (2004 - 2020). Không chỉ có hai cuốn nhật ký với hàng triệu bản in đã được phát hành, được dịch ra nhiều thứ tiếng: “Mãi mãi tuổi 20” và “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” của hai Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và Đặng Thùy Trâm, mà còn có những cuốn nhật ký, những trang viết đầy máu lửa chiến trường: “Gửi lại mai sau” của tác giả Nguyễn Hải Trường (tức Liệt sĩ Công an nhân dân vũ trang Nguyễn Minh Sơn), “Nhật ký chiến trường” của nhà thơ, Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, “Nhật ký chiến tranh” của nhà văn, Liệt sĩ Chu Cẩm Phong, nhật ký “Vượt Trường Sơn” của TS Phạm Quang Nghị, “Những ngày trong vòng vây” của nhà văn Trần Mai Hạnh, bộ ba “Nhật ký Bê trọc” của nhà văn, TS Phạm Việt Long và “Nhật ký đi B” của nhà văn Triệu Bôn…

Bạn đọc còn được tiếp cận những trang viết hiếm hoi đầy chất tâm linh trong nhật ký “Trở về trong giấc mơ” của Trần Minh Tiến, chàng cầu thủ bóng đá đẹp trai, có mối tình đẫm nước mắt với cô văn công xung kích xứ Hà Đông xưa. Hoặc nhật ký “Tài hoa ra trận” đầy chất văn chương lãng mạn của chàng họa sĩ Hoàng Thượng Lân (bạn cùng lứa của hai họa sĩ nổi tiếng Thành Chương và Lê Trí Dũng)…

Theo chia sẻ của nhà văn Đặng Vương Hưng, chủ biên bộ sách: hai phần ba tác giả góp mặt trong bộ sách này đã không còn nữa. Nhiều anh, chị đã ngã xuống ngoài chiến trường, hoặc bị thương và vì di chứng chiến tranh, nên đã mất sau khi trở về. Ngoài sổ tay nhật ký (bản chính hoặc bản sao) mà thân nhân của các anh, chị đã tin tưởng, trân trọng chuyển cho Hội đồng Quản lý, còn có cả những di ảnh, di bút của người đã khuất. Đó là những di vật thiêng liêng của gia đình... Trung tướng TSKH quân sự, AHLLVTND Đoàn Sinh Hưởng (nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng - Thiết giáp; nguyên Tư lệnh Quân khu 4), Chủ tịch Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” đánh giá: “Đây là một công trình có giá trị cao về nội dung tư tưởng, mang thông điệp về cái đẹp và mang tính nhân văn sâu sắc. Có thể xem bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam” như một tượng đài Di sản phi vật thể, mà các Anh hùng - Liệt sĩ, các cựu chiến binh đã để lại dấu ấn của tâm hồn mình cho thế hệ sau”.

Những giá trị cao đẹp cho thế hệ sau

Được ấn hành hoàn toàn bằng kinh phí xã hội hóa, bộ sách được in với số lượng hạn chế 500 bản, chủ yếu để làm quà tặng tri ân các cựu chiến binh nhân kỷ niệm 15 năm Ngày truyền thống của Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” (16-8-2005 - 16-8-2020). Tuy không nhằm mục đích kinh doanh, nhưng 250 bộ (mỗi bộ gồm bốn tập, mỗi tập hơn 1.000 trang) sẽ được phát hành bằng hình thức online và gửi đến nhà theo yêu cầu cầu của bạn đọc, để có tiền tổ chức bản thảo và in ấn.

Nhiều năm sau chiến tranh Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu chiến tranh của Mỹ đã khẳng định: những trang nhật ký của những người lính giải phóng Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa lịch sử vô giá, một loại hồ sơ đặc biệt về cuộc chiến tranh giải phóng đất nước, mà còn trở thành một giá trị to lớn làm nên bộ hồ sơ đặc biệt về văn hóa Việt Nam. Bởi trước sự sống còn của một cá nhân và sự sống còn của một dân tộc, những giá trị đó được chứng minh rõ ràng nhất và bền vững nhất. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng khẳng định: “Không có gì mang tính chính xác về cuộc chiến tranh hơn những trang nhật ký của những người lính. Bởi họ viết những trang nhật ký này là viết ngay tại chiến trường, viết những gì mà họ muốn nói nhất khi biết rằng sau đó họ có thể mãi mãi không thể trở về với gia đình, với quê hương họ”.

Những lý tưởng cao đẹp và niềm tin chiến thắng như thế đã giúp những người lính, thầy thuốc, dân công hỏa tuyến… nơi tuyến đầu và tất cả những người ở hậu phương yêu dấu vượt qua được những giờ phút sinh tử, những khó khăn gian khổ tưởng chừng không thể chịu đựng để tiếp tục cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc, cùng góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc mà đời đời sau sẽ luôn ghi nhớ.

Có thể bạn quan tâm

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Một cuộc tọa đàm về việc ứng dụng AI vào giảng dạy tiếng Việt.

AI vào lớp cùng tiếng Việt

Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách con người học ngôn ngữ. Từ việc phân tích hàng triệu câu văn đến luyện phát âm bằng phần mềm, nhiều công nghệ AI bắt đầu được ứng dụng trong nghiên cứu và giảng dạy tiếng Việt.

Xem “Thầm thì” ở VAC

Xem “Thầm thì” ở VAC

Kỷ niệm ba năm hoạt động, Vietnam Art Collection (VAC) mở ra không gian đối thoại của trưng bày nhóm "Thầm thì".

Những bài học không bao giờ cũ

Những bài học không bao giờ cũ

Giữa bộn bề công việc - Nguyễn Văn Mạnh là Trưởng Ban biên tập tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam, vậy mà chỉ trong hai năm Nguyễn Văn Mạnh công bố ba tác phẩm: “Miền hoa phượng” - Thơ, NXB Văn học; “Dấu thời gian” - Thơ, NXB Hội nhà văn; “Theo dấu chân cuộc sống” - Tuyển tập phóng sự và bút ký báo chí, NXB Hội nhà văn.

Lan tỏa hành trình tới bình yên

Lan tỏa hành trình tới bình yên

Tại NXB Hội nhà văn, buổi gặp gỡ, chia sẻ “Từng bước đến bình yên” của tác giả Hoàng Oanh đã diễn ra ấm cúng, thu hút người yêu thơ và bạn bè văn chương tham dự.

“Tủ sách Thanh niên” và kỳ vọng chắp cánh

“Tủ sách Thanh niên” và kỳ vọng chắp cánh

Tại Hà Nội, NXB Kim Đồng vừa ra mắt “Tủ sách Thanh niên” và tổ chức tọa đàm “Những trang sách chắp cánh khát vọng tuổi trẻ”, nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026).

Gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả là một trong ba gia đình còn duy trì làm tranh dân gian Đông Hồ.

Tranh Đông Hồ trước nguy cơ mai một

Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sự ghi danh ấy là lời nhắc nhở: Nếu không hành động kịp thời, màu dân tộc trên giấy điệp sẽ phai nhạt.

Thương những phận đời trên dòng thác

Thương những phận đời trên dòng thác

Tập truyện ngắn “Bể người thăm thẳm” (NXB Hội Nhà văn) của nhà văn Nguyễn Thị Lê Na chứa gần 10 truyện ngắn. Mỗi truyện ngắn tập trung vào một nội dung, điểm chung là đều xoáy vào những bi kịch, tổn thương, trăn trở của con người, đặc biệt là số phận những nhân vật nữ luôn tự ý thức về bản thân và khát khao hạnh phúc.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Điểm tựa chữ Tâm, chữ Tình

Điểm tựa chữ Tâm, chữ Tình

Ngày 20/3, tại Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam diễn ra lễ ra mắt tập ký và tùy bút “Chữ Tâm và chữ Tình” (NXB QĐND) của nhà thơ Lê Tuấn Lộc, có sự tham dự của đại diện Hội đồng hương Thanh Hóa cùng đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học.

Người cao tuổi Hà Nội lập kỷ lục múa quạt

Người cao tuổi Hà Nội lập kỷ lục múa quạt

Sáng 21/3, tại Hà Nội, gần 3.000 người cao tuổi đến từ các phường, xã đã cùng hội tụ trong Ngày hội xác lập kỷ lục múa quạt dưỡng sinh, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam.

Ảnh: K.MINH

Tôn vinh và... “nhặt sạn”

Sôi nổi một loạt hoạt động theo “kiểu” Festival vừa diễn ra trong tuần qua. Cần điểm lại đầu tiên là Giải đua ngựa xã Phù Lưu (chợ Thụt, tỉnh Tuyên Quang) vừa mở lại ngày 19 và 20/3 vừa qua (sau khi dừng từ năm 2020 do Covid-19).

Tráng bánh phở tại Festival Phở 2026.

Về để đi xa hơn từ cội nguồn phở Vân Cù

Làng Vân Cù thuộc vùng đất cổ Thiên Trường xưa, nay thuộc xã Nam Đồng, tỉnh Ninh Bình được biết đến như một cái nôi của nghề phở. Nhiều thế hệ đã mang bí quyết gia truyền làm nên những bát phở thơm ngon phục vụ ở nhiều miền đất nước và nước ngoài.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Nhà báo, nhà nghiên cứu Trần Nhật Vy.

Đi tìm ký ức chữ nghĩa

Ông ngồi đó với chiếc pipe cũ. Trông ông dáng vẻ bình dị, ánh mắt vẫn sáng rực như còn giữ nguyên ngọn lửa của thời tuổi trẻ. Được biết, trước năm 1975, ông học đại học Văn khoa Sài Gòn.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Nhà thơ Hoài Vũ.

Nhà thơ Hoài Vũ và tôi

Năm 1963, ông cùng các văn nghệ sĩ: Trần Đình Vân, Ngô Y Linh, Kim Chi, Hồng Sến, Thái Ly… đã có mặt ở chiến trường Nam Bộ (B2). Tới năm 1971, tôi mới có mặt ở chiến trường Nam Bộ (B2).

Ảnh: K.MINH

Sáng tác, sưu tầm tôn vinh đường sắt

Cuộc vận động “Viết về những ký ức, kỷ niệm sâu sắc về ngành Đường sắt Việt Nam” vừa được Tổng công ty Đường sắt Việt Nam phát động. Cùng với đó là hoạt động sưu tầm, trưng bày ảnh “Bác Hồ, Lãnh đạo Đảng, Nhà nước với ngành Đường sắt Việt Nam”.

Bức ảnh về người mẹ Pù Luông của Catherine Juillerat chụp năm 2018.

Người mẹ Pù Luông

Sáng sớm mờ sương Pù Luông (Thanh Hóa) ngày cuối tháng 1/2026, nữ họa sĩ Pháp Catherine Juillerat mở điện thoại cho tôi xem lần hai bức ảnh đen trắng thể hiện chân dung một người phụ nữ dân tộc Thái rất gày và già nua, nói rằng đây là một người mẹ sống trong ngôi nhà sàn này.

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Tái hiện hình thức hát canh quan họ tại hội làng Ngang Nội.

Gặp thêm để càng say quan họ

Bên những hội hè đình đám, những sự kiện trình diễn lớn, trong đời sống quan họ còn hiển hiện nhiều lấp lánh của lối chơi, cách chơi, cách sống nghệ sĩ, nghệ nhân, người hát quan họ hôm qua, hôm nay. Có cơ hội bước vào, người ta mới biết quan họ càng hay, càng đắm say, cuốn hút.

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn vừa tái ngộ độc giả bằng tập tản văn “Về nghe hoa hòe kể chuyện”, do NXB Kim Đồng phát hành. Với 20 bài tản văn và gần 200 trang giấy in, Hoàng Anh Tuấn chứng tỏ mình là người kể chuyện duyên dáng.