Giá trị lớn lao trong những dòng nhật ký

Bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam” vừa xuất bản nhân kỷ niệm 45 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2020). Bộ sách được coi là chứa đựng rất nhiều giá trị lớn lao mà ngay lúc này không phải ai trong chúng ta cũng có thể nhận ra.

Bốn tập của bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.
Bốn tập của bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.

Dấu ấn của khí phách Việt Nam

Với hơn 30 tác phẩm của hơn 30 tác giả, bộ sách do Hội đồng Quản lý “Quỹ mãi mãi tuổi 20” sưu tầm, biên soạn trong suốt 16 năm (2004 - 2020). Không chỉ có hai cuốn nhật ký với hàng triệu bản in đã được phát hành, được dịch ra nhiều thứ tiếng: “Mãi mãi tuổi 20” và “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” của hai Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc và Đặng Thùy Trâm, mà còn có những cuốn nhật ký, những trang viết đầy máu lửa chiến trường: “Gửi lại mai sau” của tác giả Nguyễn Hải Trường (tức Liệt sĩ Công an nhân dân vũ trang Nguyễn Minh Sơn), “Nhật ký chiến trường” của nhà thơ, Liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý, “Nhật ký chiến tranh” của nhà văn, Liệt sĩ Chu Cẩm Phong, nhật ký “Vượt Trường Sơn” của TS Phạm Quang Nghị, “Những ngày trong vòng vây” của nhà văn Trần Mai Hạnh, bộ ba “Nhật ký Bê trọc” của nhà văn, TS Phạm Việt Long và “Nhật ký đi B” của nhà văn Triệu Bôn…

Bạn đọc còn được tiếp cận những trang viết hiếm hoi đầy chất tâm linh trong nhật ký “Trở về trong giấc mơ” của Trần Minh Tiến, chàng cầu thủ bóng đá đẹp trai, có mối tình đẫm nước mắt với cô văn công xung kích xứ Hà Đông xưa. Hoặc nhật ký “Tài hoa ra trận” đầy chất văn chương lãng mạn của chàng họa sĩ Hoàng Thượng Lân (bạn cùng lứa của hai họa sĩ nổi tiếng Thành Chương và Lê Trí Dũng)…

Theo chia sẻ của nhà văn Đặng Vương Hưng, chủ biên bộ sách: hai phần ba tác giả góp mặt trong bộ sách này đã không còn nữa. Nhiều anh, chị đã ngã xuống ngoài chiến trường, hoặc bị thương và vì di chứng chiến tranh, nên đã mất sau khi trở về. Ngoài sổ tay nhật ký (bản chính hoặc bản sao) mà thân nhân của các anh, chị đã tin tưởng, trân trọng chuyển cho Hội đồng Quản lý, còn có cả những di ảnh, di bút của người đã khuất. Đó là những di vật thiêng liêng của gia đình... Trung tướng TSKH quân sự, AHLLVTND Đoàn Sinh Hưởng (nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng - Thiết giáp; nguyên Tư lệnh Quân khu 4), Chủ tịch Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” đánh giá: “Đây là một công trình có giá trị cao về nội dung tư tưởng, mang thông điệp về cái đẹp và mang tính nhân văn sâu sắc. Có thể xem bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam” như một tượng đài Di sản phi vật thể, mà các Anh hùng - Liệt sĩ, các cựu chiến binh đã để lại dấu ấn của tâm hồn mình cho thế hệ sau”.

Những giá trị cao đẹp cho thế hệ sau

Được ấn hành hoàn toàn bằng kinh phí xã hội hóa, bộ sách được in với số lượng hạn chế 500 bản, chủ yếu để làm quà tặng tri ân các cựu chiến binh nhân kỷ niệm 15 năm Ngày truyền thống của Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” (16-8-2005 - 16-8-2020). Tuy không nhằm mục đích kinh doanh, nhưng 250 bộ (mỗi bộ gồm bốn tập, mỗi tập hơn 1.000 trang) sẽ được phát hành bằng hình thức online và gửi đến nhà theo yêu cầu cầu của bạn đọc, để có tiền tổ chức bản thảo và in ấn.

Nhiều năm sau chiến tranh Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu chiến tranh của Mỹ đã khẳng định: những trang nhật ký của những người lính giải phóng Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa lịch sử vô giá, một loại hồ sơ đặc biệt về cuộc chiến tranh giải phóng đất nước, mà còn trở thành một giá trị to lớn làm nên bộ hồ sơ đặc biệt về văn hóa Việt Nam. Bởi trước sự sống còn của một cá nhân và sự sống còn của một dân tộc, những giá trị đó được chứng minh rõ ràng nhất và bền vững nhất. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cũng khẳng định: “Không có gì mang tính chính xác về cuộc chiến tranh hơn những trang nhật ký của những người lính. Bởi họ viết những trang nhật ký này là viết ngay tại chiến trường, viết những gì mà họ muốn nói nhất khi biết rằng sau đó họ có thể mãi mãi không thể trở về với gia đình, với quê hương họ”.

Những lý tưởng cao đẹp và niềm tin chiến thắng như thế đã giúp những người lính, thầy thuốc, dân công hỏa tuyến… nơi tuyến đầu và tất cả những người ở hậu phương yêu dấu vượt qua được những giờ phút sinh tử, những khó khăn gian khổ tưởng chừng không thể chịu đựng để tiếp tục cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc, cùng góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc mà đời đời sau sẽ luôn ghi nhớ.

Có thể bạn quan tâm

Nhà thơ Hoàng Cầm (trái) và nhà văn Kim Lân gặp gỡ trước cổng Hội Nhà văn Việt Nam ngày 23/3/2000. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN

Lấy tình yêu nước, dân tộc, con người để làm thơ, viết kịch

Tháng năm nghề viết cho tôi may mắn được có một số lần gặp, hỏi chuyện nhà thơ “Lá diêu bông” Hoàng Cầm (1922-2010). Khi được nghe ông kể chuyện sáng tác kịch thơ “Kiều Loan” hồi đạo diễn Anh Tú dựng tuyệt phẩm này của ông trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ năm 2025, anh đang là NSƯT. Lần thì ông hồi ức những kỷ niệm với nhà văn Kim Lân, nhà thơ Lê Đạt khi các ông lần lượt tạ thế. Dịp khác, những kỷ niệm trong trẻo hoa niên đi chơi, đi nghe hát quan họ. Và không thể nào không nhớ đến niềm thắm thiết những tình yêu gửi về các chị…

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Ảnh: ANH QUÂN

Những chuỗi hành trình nghệ thuật

Trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật cuối tuần qua (15 và 16/8) có một triển lãm ảnh song song với ra mắt sách của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (số 21 Phạm Ngọc Thạch, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Từng là biểu tượng của sự đơn sơ một thời, chiếc gáo dừa mộc mạc đang được các nghệ nhân làng nghề Bối Khê khoác lên mình “chiếc áo” khảm trai sang trọng.

Tòa thành đất rộng lớn và được coi là cổ nhất khu vực Đông Nam Á.

Nhiều cân nhắc khi sắp làm hồ sơ thế giới thành Cổ Loa

Điều khó nhất với Cổ Loa là khoanh vùng vùng lõi! Đó là lưu ý từ Văn phòng UNESCO tại Việt Nam tại Hội thảo khoa học Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa do UBND Thành phố Hà Nội và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức. Tới đây hồ sơ đề nghị Khu di tích Cổ Loa là Di sản Thế giới sẽ được xây dựng.

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Sau hai ngày ra mắt, MV “Thiên đường với người thương” của ca sĩ Phương Mỹ Chi đạt 2 triệu lượt xem, trở thành ca khúc đứng số 1 trên các nền tảng số, nhận nhiều sự quan tâm của công chúng trong nước và quốc tế, đặc biệt là niềm hứng khởi của các bạn trẻ trước các cảnh quay đầy chất điện ảnh cũng như âm nhạc giàu âm hưởng văn hóa Khmer Nam Bộ. Phương Mỹ Chi hạnh phúc chia sẻ ngay sau khi MV cán mốc 2 triệu lượt xem.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Nồng nhiệt cuối hè

Nồng nhiệt cuối hè

Bước vào những ngày nghỉ cuối hè của giới học sinh, sinh viên, tuy cơn nắng nóng bất thường vừa trở lại, nhưng cùng với đó, là hàng loạt sự kiện văn hóa biểu hiện qua võ… và vẽ thật tưng bừng.

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ truyền thống tại chương trình "Kết duyên tơ hồng".

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ xưa

Thân nghinh - một nghi lễ quan trọng trong đám cưới Nam Bộ truyền thống - vừa được tái hiện trọn vẹn tại sự kiện văn hóa “Kết duyên tơ hồng”. Điều đặc biệt là cả ban tổ chức lẫn khách tham dự đa phần là người trẻ. Họ cùng nhau trải nghiệm nét độc đáo của lễ cưới xưa thông qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa.

Màn trình diễn tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dọn đường đưa văn hóa vào kinh tế sáng tạo

Hiện nay, sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa phần lớn được quyết định bởi năng lực sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm. Để văn hóa có sức sống bền vững và lan tỏa, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái sáng tạo một cách tương xứng.