Đừng bỏ qua những dấu hiệu trẻ vị thành niên đang tự làm tổn thương mình

Áp lực học tập, mâu thuẫn gia đình và những tác động từ mạng xã hội có thể khiến trẻ vị thành niên rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Khi không được nhận diện và hỗ trợ kịp thời, những tổn thương tinh thần có thể biểu hiện bằng hành vi tự gây tổn thương cho bản thân.

Vết rạch trên cánh tay nữ sinh N.M.A. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)
Vết rạch trên cánh tay nữ sinh N.M.A. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Khi áp lực và mạng xã hội trở thành vòng xoáy

N.M.A., 15 tuổi, chuẩn bị bước vào lớp 10, vốn là một cô bé sống khép kín. Áp lực học tập, những bất đồng trong giao tiếp với cha mẹ và cảm giác khó chia sẻ khiến em ngày càng thu mình, dành nhiều thời gian hơn cho điện thoại và mạng xã hội.

Việc sử dụng điện thoại kéo dài, đặc biệt vào ban đêm, khiến thời gian nghỉ ngơi của A. bị ảnh hưởng. Càng tìm kiếm những nội dung phù hợp với tâm trạng, em càng thường xuyên tiếp xúc với các nội dung buồn bã, tiêu cực trên mạng xã hội.

Sau một thời gian, A. có biểu hiện mất ngủ, dễ cáu gắt, giảm tập trung, ăn uống kém và sụt cân. Em cũng trở nên ít giao tiếp với gia đình, kết quả học tập giảm sút.

Một sự việc xảy ra tại trường khiến những áp lực tâm lý của em trở nên rõ rệt hơn. A. chia sẻ với nhà trường về những khó khăn trong quan hệ với bạn bè. Sau đó, trong một thời điểm cảm xúc bị dồn nén, em đã có hành vi gây tổn thương cho bản thân.

Điều đáng lưu ý là hành vi này không chỉ xuất hiện một lần. Mỗi khi căng thẳng hoặc cảm xúc tiêu cực gia tăng, A. lại có xu hướng tìm đến cách ứng phó không an toàn và cố gắng che giấu với người thân.

Khi những thay đổi về tâm lý và hành vi ngày càng rõ rệt, gia đình đưa A. đến Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai để được thăm khám và điều trị.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thành Long, trường hợp của A. được xác định có hành vi tự hại không nhằm mục đích tự sát (NSSI).

Đây là một vấn đề sức khỏe tâm thần cần được quan tâm ở trẻ vị thành niên. Hành vi tự hại có thể xuất hiện khi trẻ gặp khó khăn trong việc nhận diện, điều chỉnh và giải tỏa những cảm xúc quá mức.

Điều quan trọng là không nên nhìn nhận đây đơn thuần là hành vi “gây chú ý” hay “bướng bỉnh”. Đằng sau đó có thể là những tổn thương tâm lý mà trẻ chưa biết cách diễn đạt bằng lời.

Đáng chú ý, môi trường mạng xã hội có thể làm gia tăng nguy cơ này. Khi người trẻ liên tục tương tác với những nội dung phù hợp với trạng thái cảm xúc tiêu cực, các thuật toán có thể tiếp tục đề xuất những nội dung tương tự, tạo thành một vòng lặp khó thoát ra.

Theo các dữ liệu được trình bày, nghiên cứu OxWell và công bố trên Nature Mental Health năm 2026 ghi nhận 34,5% học sinh từng tiếp xúc với nội dung liên quan đến tự hại trên môi trường trực tuyến; trong đó, 66,2% cho biết việc tiếp cận diễn ra một cách thụ động thông qua các nội dung được đề xuất.

Bên cạnh đó, việc sử dụng mạng xã hội vào ban đêm kéo dài có thể làm rối loạn giấc ngủ. Thiếu ngủ kéo dài lại ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm xúc và điều chỉnh hành vi của trẻ, khiến các em dễ phản ứng tiêu cực hơn trước những áp lực trong cuộc sống.

Nhận diện sớm để ngăn hành vi tự hại tái diễn

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng sức khỏe tinh thần của trẻ vị thành niên cần được nhìn nhận như một vấn đề cần sự phối hợp của gia đình, nhà trường và hệ thống y tế.

Ở lứa tuổi này, khả năng kiểm soát cảm xúc và hành vi của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, khi phải đối mặt đồng thời với áp lực học tập, quan hệ bạn bè, mâu thuẫn gia đình và những tác động từ môi trường mạng, trẻ có thể dễ rơi vào trạng thái quá tải.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ kiểm soát hoặc cấm đoán việc sử dụng mạng xã hội, cha mẹ cần chủ động xây dựng một không gian để trẻ có thể chia sẻ mà không sợ bị phán xét.

Những câu hỏi đơn giản như “Dạo này con có chuyện gì khiến con buồn không?”, “Có điều gì con muốn bố mẹ lắng nghe không?” đôi khi có thể mở ra cơ hội để trẻ nói về những vấn đề mà lâu nay các em vẫn giữ trong lòng.

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ có những biểu hiện bất thường, thu mình, ngại giao tiếp.

Nhà trường cũng giữ vai trò quan trọng trong việc nhận diện những thay đổi bất thường ở học sinh, từ đó kết nối gia đình và chuyên gia tâm lý, y tế khi cần thiết.

Về phía chuyên môn, việc đánh giá mức độ sử dụng mạng xã hội, các yếu tố gây căng thẳng và nguy cơ tổn thương bản thân cần được thực hiện một cách toàn diện, không phán xét. Với mỗi trẻ, kế hoạch hỗ trợ cần được xây dựng phù hợp với hoàn cảnh và nhu cầu riêng.

Sau thời gian điều trị với sự kết hợp giữa thuốc, trị liệu tâm lý và các kỹ năng điều chỉnh cảm xúc, trong đó có liệu pháp hành vi biện chứng (DBT), tình trạng của A. từng bước cải thiện.

Em dần hình thành những cách ứng phó an toàn hơn trước căng thẳng, điều chỉnh việc sử dụng mạng xã hội và cải thiện mối quan hệ với gia đình.

Trường hợp của A. cho thấy một điều quan trọng: đằng sau những thay đổi về hành vi của trẻ có thể là một nhu cầu được lắng nghe và giúp đỡ.

Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi trẻ có những biểu hiện như thường xuyên thức khuya, thu mình, giảm giao tiếp, kết quả học tập sa sút, thay đổi thói quen ăn uống, mất ngủ kéo dài hoặc xuất hiện những dấu hiệu tổn thương cơ thể không rõ nguyên nhân.

Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường, gia đình không nên trách mắng, gây áp lực hay xem nhẹ vấn đề. Việc trò chuyện bình tĩnh, đồng hành cùng trẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể giúp ngăn ngừa những diễn biến nghiêm trọng hơn.

Có thể bạn quan tâm

Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long ký kết hợp tác với Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Vĩnh Long ký kết hợp tác nâng cao năng lực y tế với Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 15/9, Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận nguyên tắc hợp tác với Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn đến năm 2030. Đây là sự kiện quan trọng nhằm nâng cao năng lực khám, chữa bệnh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước hiện đại hóa hệ thống y tế địa phương.

Bác sĩ chuyên khoa I Tôn Nữ Phương Duyên thực hiện phẫu thuật cho người bệnh. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Đừng chủ quan với bướu giáp khi còn trẻ

Ung thư tuyến giáp có thể xuất hiện ở người trẻ và trong một số trường hợp được phát hiện khi chưa có biểu hiện rõ ràng. Vì vậy, khi có bất thường ở vùng cổ hoặc phát hiện nhân tuyến giáp, người bệnh nên thăm khám để được đánh giá đúng tình trạng, thay vì chủ quan vì tuổi còn trẻ hoặc quá lo lắng trước mọi tổn thương.

Cán bộ y tế, giáo viên Trường mầm non Tân Ước (xã Dân Hòa, Thành phố Hà Nội) thực hiện vệ sinh đồ chơi trước khi đón trẻ trên địa bàn bước vào năm học mới 2026-2027. Ảnh: VÂN SƠN

Phòng bệnh tay chân miệng trong trường học

Bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm, nhưng có xu hướng tăng cao vào tháng 9, tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu bước vào năm học mới, gia tăng tiếp xúc trực tiếp giữa các học sinh, làm tăng nguy cơ lây lan bệnh nếu không thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cũng như chậm phát hiện sớm trẻ mắc bệnh.

(Ảnh minh họa: Thế Anh)

Chiến lược và lộ trình cho hệ thống y tế bền vững

Ngành y tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng cao; mô hình bệnh tật thay đổi nhanh chóng, bệnh không lây nhiễm gia tăng, già hóa dân số nhanh, các vấn đề sức khỏe tâm thần, môi trường, dinh dưỡng... đang đặt ra nhiều yêu cầu chưa từng có.

Các chuyên gia cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực nội tiết-chuyển hóa. (Ảnh: Anh Ngọc)

Ứng dụng công nghệ tiên tiến và trí tuệ nhân tạo trong quản lý bệnh nội tiết-chuyển hóa

Nhân kỷ niệm 57 năm thành lập (1969-2026), ngày 12/9, Bệnh viện Nội tiết Trung ương tổ chức Hội nghị khoa học nhằm cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực nội tiết-chuyển hóa, đồng thời trao đổi về khả năng ứng dụng công nghệ tiên tiến và trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị, theo dõi và quản lý bệnh mạn tính.

Người bệnh Phan Văn Quân phục hồi sau phẫu thuật (Ảnh: Hồ Thu)

Mổ trượt đốt sống nhờ nội soi một cổng

Kỹ thuật phẫu thuật nội soi một cổng, giải phóng chèn ép, hàn xương liên thân đốt và nẹp vít cố định do Tiến sĩ, bác sĩ Võ Văn Thanh thực hiện đang mở ra bước tiến mới: vừa loại bỏ triệt để tổn thương cột sống, vừa giúp bệnh nhân phục hồi vận động nhanh chóng với mức độ xâm lấn tối thiểu nhất.

Các chuyên gia thảo luận về nhu cầu bảo vệ người cao tuổi có bệnh nền bằng dự phòng chủ động (Ảnh: Anh Thư)

Bảo vệ người cao tuổi có bệnh nền bằng dự phòng chủ động

Theo tuổi tác, hệ miễn dịch suy giảm dần do quá trình lão hóa miễn dịch, khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh truyền nhiễm hơn và có nguy cơ đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng, nhất là khi có bệnh lý nền đi kèm. Chính vì vậy, việc dự phòng chủ động đóng vai trò quan trọng đối với người cao tuổi có bệnh nền.

Bác sĩ tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhân. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Trì hoãn điều trị ung thư khi mang thai, người phụ nữ đối mặt ca mổ trực tràng đầy thách thức

Một phụ nữ 38 tuổi phát hiện ung thư trực tràng khi mang thai tháng thứ năm và quyết định trì hoãn điều trị vì lo ảnh hưởng đến thai nhi. Sau khi sinh con, bệnh tiếp tục tiến triển, khối u xâm lấn tổ chức xung quanh, buộc các bác sĩ phải thực hiện ca phẫu thuật phức tạp để loại bỏ tổn thương.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nghe VNVC báo cáo về lộ trình sản xuất 3 vaccine thế hệ mới tại Việt Nam tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam-Pháp. (Ảnh: THỐNG NHẤT)

Việt Nam sẽ độc lập sản xuất 3 vaccine thế hệ mới đầu tiên tại Đông Nam Á

Trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam-Pháp, Tập đoàn dược phẩm Sanofi (Pháp) và Công ty Vắc xin Việt Nam (VNVC) đã báo cáo tiến độ triển khai tích cực hợp tác sản xuất vaccine thế hệ mới đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á và ký kết tuyên bố chung chính thức công bố ưu tiên sản xuất 3 loại vaccine thế hệ mới.

Các đại biểu ấn nút phát động Chương trình quốc gia về bảo vệ trẻ em và phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: Cục Bà mẹ và Trẻ em)

Bảo vệ trẻ em: Chuyển mạnh từ xử lý vụ việc sang phòng ngừa, can thiệp sớm

Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em. Tuy nhiên, trước những nguy cơ về bạo lực, xâm hại, bóc lột và lao động trẻ em, chương trình bảo vệ trẻ em giai đoạn 2026-2030 đặt trọng tâm vào phòng ngừa, phát hiện sớm, tăng cường dịch vụ liên ngành và quản lý trẻ em có nguy cơ ngay từ cơ sở.