Đưa vốn chảy vào đổi mới sáng tạo

Trong hệ sinh thái startup (khởi nghiệp) Việt, hiện có bốn kỳ lân và số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp đã gia tăng từ con số 400 năm 2012 lên 4.000 doanh nghiệp vào năm 2021. Tuy nhiên, khung pháp lý cho khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vẫn chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn.
Khách hàng sử dụng phương thức quét mã VNPAY-QR trong thanh toán. (Ảnh ÁNH DƯƠNG)
Khách hàng sử dụng phương thức quét mã VNPAY-QR trong thanh toán. (Ảnh ÁNH DƯƠNG)

Hiện tượng những người trẻ khởi nghiệp phải sang Singapore gọi vốn đã làm nóng hội thảo "Cơ chế, chính sách để tạo sự bứt phá cho đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp Việt Nam", do Trung tâm Ðổi mới sáng tạo quốc gia (NIC-Bộ Kế hoạch và Ðầu tư) phối hợp Trung ương Ðoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức mới đây. Hội thảo nằm trong khuôn khổ diễn đàn Thanh niên khởi nghiệp quốc gia năm 2022.

Đi đường vòng vì vướng "nút cổ chai"

Ông Thẩm Trung Hiếu, chuyên gia pháp lý của Quỹ đầu tư ThinkZone cho biết, hiện nay đang có nghịch lý là các quỹ đầu tư không rót vốn trực tiếp vào các doanh nghiệp khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam mà thường yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam lập pháp nhân mới tại các quốc gia khác (thông thường là Singapore) để rót vốn. Sau khi nhận được vốn, các doanh nghiệp tại Singapore sẽ quay trở lại đầu tư vào doanh nghiệp tại Việt Nam. Ðiều này làm nản lòng cả quỹ đầu tư mạo hiểm cũng như nhà đầu tư vì như vậy cùng lúc phải thực hiện hai lần thủ tục, gồm đầu tư ra nước ngoài và đầu tư vào Việt Nam.

Mặc dù Nghị định 38/2018/NÐ-CP quy định chi tiết về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo đã cho phép thành lập quỹ đầu tư tại Việt Nam nhưng còn nhiều quy định không phù hợp với thực tiễn, tạo thành những "nút thắt cổ chai" khiến hoạt động của quỹ tại Việt Nam rất khó khăn.

Ông Thẩm Trung Hiếu, chuyên gia pháp lý của Quỹ đầu tư ThinkZone

Theo ông Thẩm Trung Hiếu, mặc dù Nghị định 38/2018/NÐ-CP quy định chi tiết về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo đã cho phép thành lập quỹ đầu tư tại Việt Nam nhưng còn nhiều quy định không phù hợp với thực tiễn, tạo thành những "nút thắt cổ chai" khiến hoạt động của quỹ tại Việt Nam rất khó khăn. Cụ thể là quy định quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo không có tư cách pháp nhân; chỉ được tối đa 30 nhà đầu tư góp vốn thành lập; không được đầu tư quá 50% vốn điều lệ của doanh nghiệp, phải kê khai các ngành nghề của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo mà quỹ đầu tư sẽ thực hiện đầu tư... Những quy định này khiến dòng tiền chảy vào các doanh nghiệp khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo đang bị nghẽn. Thống kê của ThinkZone cho thấy, năm 2021, tổng vốn đầu tư mạo hiểm vào các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam đạt 1,4 tỷ USD, trong đó khoảng 90% là vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài.

Thông tin từ Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Ðầu tư) cho biết, từ năm 2012 đến nay, số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đã tăng từ 400 lên 4.000 doanh nghiệp. Về mặt quản lý nhà nước, các cơ quan chức năng đã rất nỗ lực nhưng khung pháp lý cho khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo hiện vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển.

Ông Phan Ðức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội chia sẻ, băn khoăn nhất của doanh nghiệp và các quỹ đầu tư hiện nay chính là những rủi ro liên quan đến thể chế. Do chính sách chưa rõ ràng, cụ thể cho nên quỹ đầu tư và những người khởi nghiệp không thể tiên lượng được những vấn đề sẽ phát sinh trong quá trình hoạt động cũng như những quy định cần phải áp dụng để không bị làm sai. Do đó, ông Phan Ðức Hiếu kiến nghị, NIC cần chủ động rà soát các quy định pháp luật liên quan đang hạn chế đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, để từ đó có những đề xuất tạo sự bứt phá cho lĩnh vực này trong tương lai.

Xóa bỏ rào cản

Với kinh nghiệm hơn 10 năm làm việc trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, ông Toni Kristian Eliasz, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới chỉ ra những yếu tố cho thấy triển vọng rất lạc quan cho đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Ðó là dòng vốn đổ vào đầu tư mạo hiểm đã tăng từ 300 triệu USD năm 2018 lên 1 tỷ USD năm 2021; số lượng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và công nghệ số ngày càng gia tăng; thị trường cũng tăng nhanh khi có thêm khoảng 8 triệu người tiêu dùng số xuất hiện sau đại dịch Covid-19... Nhưng chuyên gia này cũng nhìn nhận còn nhiều điểm hạn chế trong hành trình sắp tới. Ðó là còn thiếu cách tiếp cận thống nhất, mạnh mẽ để tạo nên hiệu ứng lớn hơn cho một chương trình mang tính chất bao quát về đổi mới sáng tạo.

Ông Toni Kristian Eliasz, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng Thế giới chỉ ra những yếu tố cho thấy triển vọng rất lạc quan cho đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Ðó là dòng vốn đổ vào đầu tư mạo hiểm đã tăng từ 300 triệu USD năm 2018 lên 1 tỷ USD năm 2021; số lượng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và công nghệ số ngày càng gia tăng; thị trường cũng tăng nhanh khi có thêm khoảng 8 triệu người tiêu dùng số xuất hiện sau đại dịch Covid-19...

"Một số quốc gia đã ban hành đạo luật về đổi mới sáng tạo nhằm đưa ra thông điệp chung thống nhất và rõ ràng để thúc đẩy hoạt động này. Tại Singapore, nhân tố quan trọng làm nên sức mạnh đổi mới sáng tạo là nhờ vai trò lãnh đạo dẫn dắt của Chính phủ, từ đó tạo ra thái độ phục vụ tuyệt vời của đội ngũ công chức đối với doanh nghiệp. Việt Nam đã có nhiều chương trình có kết quả tốt góp phần ra đời những kỳ lân mới, hy vọng tinh thần phục vụ này tiếp tục được lan tỏa cùng với những nỗ lực hơn nữa", ông Toni Kristian Eliasz nói.

Thông tin với các quỹ đầu tư và doanh nghiệp về cơ chế, chính sách liên quan đến khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, Thứ trưởng Kế hoạch và Ðầu tư Trần Duy Ðông nhấn mạnh: Các chính sách hỗ trợ và đầu tư cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đã được đề cập trong Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên một số văn bản hướng dẫn chậm được ban hành; tiêu chí thế nào là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cũng chưa được quy định cụ thể nên tác dụng của chính sách hỗ trợ còn nhiều hạn chế. Ðể khắc phục, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư sẽ đánh giá tình hình triển khai Nghị định 38/2018/NÐ-CP và tiếp thu ý kiến của cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo để tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan tới đầu tư, rút vốn, thoái vốn chuyển nhượng vốn.

Bên cạnh đó, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư cũng được Chính phủ giao nghiên cứu tổng hợp các ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp để đề xuất với Chính phủ cơ chế, chính sách về đầu tư mạo hiểm. Một chương trình thiết thực khác đang được triển khai là hỗ trợ toàn bộ chi phí về giải pháp chuyển đổi số, tư vấn về các lĩnh vực hoạt động đến năm 2025 cho 100 doanh nghiệp thông qua dự án hỗ trợ chuyển đổi số cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hiện NIC đang phối hợp Tổ chức Hợp tác quốc tế Ðức (GIZ) nghiên cứu và xây dựng bộ chỉ số gồm chín nhóm tiêu chí đánh giá mức độ đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp, áp dụng thí điểm tại Hà Nội. Thông qua bộ chỉ số này, doanh nghiệp có thể tự đánh giá mức độ đổi mới sáng tạo để tự hoàn thiện.

Về phía NIC sẽ thống kê, tổng hợp hoạt động đổi mới sáng tạo ở doanh nghiệp để từ đó kiến nghị giải pháp sửa đổi chính sách cho phù hợp tình hình thực tiễn nhằm tháo gỡ những rào cản và thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động đổi mới sáng tạo trong cả nước.

Có thể bạn quan tâm

Môi trường pháp lý minh bạch và năng lực triển khai hiệu quả góp phần chuyển hóa tăng trưởng Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Chuyển hóa tăng trưởng thành đầu tư: Lợi thế cạnh tranh tiếp theo của Việt Nam

Việt Nam từ lâu đã là điểm đến hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế, được củng cố bởi nhiều lợi thế mang tính nền tảng. Tuy nhiên, khi các nhà đầu tư ngày càng khó tính, có nhiều thị trường để lựa chọn thì yêu cầu đặt ra là tăng trưởng cần được chuyển hóa thành cơ hội đầu tư có khả năng triển khai, mở rộng trong dài hạn.

Gói thầu XL1 là đoạn khó nhất trên toàn tuyến Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, gồm 5,6km đường, 10 cầu (trong đó 4 cầu cấp 1) và hầm Phượng Hoàng dài 1,7km, là hầm cấp đặc biệt và dài nhất trong số 4 hầm trên toàn tuyến dự án. (Ảnh: HUY VŨ)

Dự án đường cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột: Không đánh đổi chất lượng và an toàn pháp lý vì tiến độ

Trong chuyến kiểm tra tình hình thực hiện gói thầu XL1, tuyến cao tốc Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột ngày 18/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu không đẩy tiến độ bằng mọi giá, không vì tiến độ mà đánh đổi bằng chất lượng công trình và an toàn pháp lý, an toàn lao động.

Các đại biểu trao đổi tại Hội nghị. (Ảnh: Hồng Thắm)

Khơi thông vốn dài hạn cho tăng trưởng

Khát vọng tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu lớn về huy động và phân bổ nguồn lực. Khi các dự án hạ tầng, chuyển đổi số và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cần nguồn vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài, việc phát triển đồng bộ các kênh tài chính trở nên cấp thiết.

Mô hình trồng lúa nếp than tại xã Tà Long, huyện Đakrông (nay là thôn Tà Lao, xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị). (Ảnh: Plan Việt Nam cung cấp)

Khi phụ nữ Vân Kiều ở Tà Lao “Tiến về phía trước”

Nhờ tiếp cận với các hoạt động của chương trình "Tiến về phía trước", chị em phụ nữ ở Tà Lao - vùng biên giới tỉnh Quảng Trị đã biết làm ăn kinh tế, tham gia vào các hoạt động cộng đồng, biết xây dựng kênh, quảng bá văn hóa địa phương thông qua mạng xã hội…Những thay đổi đó đã giúp họ thoát nghèo để có một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thực hiện nghi thức đánh cồng, đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số FTSE Global Equity Index Series ngày 18/9, mở rộng khả năng tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế. (Ảnh: UBCKNN)

Bộ Tài chính tổ chức tiếp xúc nhà đầu tư không kèm phát hành trái phiếu quốc tế

Bộ Tài chính sẽ phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành liên quan tổ chức đợt tiếp xúc nhà đầu tư quốc tế không kèm phát hành trái phiếu (Non-Deal Roadshow - NDR), nhằm chủ động cung cấp thông tin, duy trì kết nối với thị trường và hỗ trợ mục tiêu cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.

Du khách thưởng thức show diễn đa trải nghiệm “Nụ hôn của biển cả - Kiss of the sea” tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. (Ảnh: SG)

Khơi mạch văn hóa, mở lối du lịch biển

Từ định hướng giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đặt ra yêu cầu phải phát huy chiều sâu văn hóa, đưa hệ sinh thái di sản biển trở thành nguồn lực phát triển du lịch biển Việt Nam.

Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Tổng công ty May 10.

Gia tăng hiệu quả ngành dệt may

Ngành dệt may Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, nhưng áp lực về giá, tiến độ giao hàng và chính sách thuế quan đang ngày càng gia tăng tác động tới quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trước thực trạng trên, doanh nghiệp dệt may nỗ lực nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí, đẩy mạnh xuất khẩu.

Đóng gói xoài xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)

Chuẩn hóa nguồn cung, giữ đơn hàng xuất khẩu

Sau tám tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đạt 49,31 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025. Những tháng cuối năm là thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao, cũng là giai đoạn doanh nghiệp phải chạy đua thực hiện đơn hàng đúng hạn.

Các địa phương đang đẩy nhanh rà soát, xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. (Ảnh: TTXVN)

Không để nhà, đất dôi dư tiếp tục nằm chờ

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, nhiều cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng nhưng tiến độ xử lý tại một số nơi vẫn chậm. Yêu cầu hoàn thành trong năm 2026 đòi hỏi các đơn vị phải chuyển nhanh từ rà soát, phê duyệt phương án sang khai thác thực chất, tránh bỏ hoang, lãng phí tài sản công.

Các đại biểu tham dự Hội thảo Khoa học quốc tế “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”. (Ảnh: PV)

Gỡ "điểm nghẽn" tài chính, nhân lực số để kinh tế tư nhân bứt phá

Ngày 18/9, Học viện Tài chính đã phối hợp Đại học Kasetsart (Thái Lan), Đại học Swinburne (Australia), Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế-Tài chính (NIEF) và Học viện Chính sách Phát triển tổ chức Hội thảo Khoa học quốc tế lần thứ tám: “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”.

Theo Bộ Công thương, ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. (Ảnh: Tổng Công ty Điện lực miền bắc)

Đẩy nhanh lắp điện mặt trời mái nhà tại công sở, trường học, bệnh viện

Bộ Công thương vừa ban hành Văn bản số 7404/BCT-ĐL ngày 16/9/2026, đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đẩy nhanh triển khai chương trình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu đối với các tòa nhà cơ quan, công sở, trường học, bệnh viện.

Đại sứ Việt Nam tại Áo Vũ Lê Thái Hoàng và ông Georg Storandt, Giám đốc Kinh doanh toàn cầu Tập đoàn Red Bull. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Áo)

Tập đoàn Red Bull ấn tượng và kỳ vọng lớn vào thị trường Việt Nam

Theo tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Áo, ngày 17/9, trong chuỗi hoạt động Cà phê với Đại sứ, Đại sứ Việt Nam tại Áo Vũ Lê Thái Hoàng đã thăm và làm việc với Tập đoàn Red Bull tại Thành phố Salzburg, Cộng hòa Áo. Chào mừng Đại sứ có ông Georg Storandt, Giám đốc Kinh doanh toàn cầu và các lãnh đạo cao cấp của Tập đoàn.