Động lực mới cho phát triển du lịch

Trong đó, du lịch đang được xem là một trong những ngành hưởng lợi rõ nét nhất khi các nguồn tài nguyên thiên nhiên, văn hóa và lịch sử được kết nối thành một chỉnh thể, tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Từ điểm đến đơn lẻ kết nối thành trục trải nghiệm

Trước đây, Thái Nguyên thường được biết đến với Di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hóa, hồ Núi Cốc hay những vùng chè nổi tiếng như Tân Cương, La Bằng, Trại Cài,… Trong khi đó, Bắc Kạn ghi dấu ấn với hồ Ba Bể, Vườn quốc gia Ba Bể cùng các bản làng của đồng bào Tày, Dao, Mông đậm đà bản sắc. Mỗi địa phương đều sở hữu những lợi thế riêng, song việc khai thác trong nhiều năm chủ yếu vẫn diễn ra theo từng điểm đến đơn lẻ. Du khách thường chỉ đến tham quan trong ngày thay vì kéo dài thời gian lưu trú, do đó mức chi tiêu không cao và giá trị gia tăng hạn chế. Đây cũng là bài toán chung của nhiều địa phương trong quá trình phát triển du lịch.

Sự hình thành tỉnh Thái Nguyên mới đã tạo điều kiện để địa phương sắp xếp lại toàn bộ cấu trúc ngành du lịch trên quy mô rộng lớn hơn. Thay vì phát triển theo từng khu vực riêng lẻ, các nguồn lực đang được tích hợp theo hướng hình thành các chuỗi sản phẩm liên hoàn, kết nối giữa du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, văn hóa, lịch sử và cộng đồng.

Tại Đề án số 17-ĐA/TU về phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030 (ban hành ngày 10/12/2025), địa phương xác định mô hình phát triển “hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”, trong đó hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể được lựa chọn là hai trọng điểm phát triển, hướng tới xây dựng các điểm đến có sức cạnh tranh ở tầm quốc gia và từng bước tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Việc đặt hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể trong cùng một không gian phát triển được các chuyên gia đánh giá là hướng đi nhiều tiềm năng: một bên là vùng sinh thái trung du với hệ thống dịch vụ nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí đang được đầu tư mạnh mẽ; một bên là hồ nước ngọt tự nhiên giữa núi rừng Đông Bắc còn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ cùng những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng dân tộc thiểu số. Sự khác biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau tạo nên sức hấp dẫn riêng cho hành trình khám phá của du khách.

Không dừng lại ở việc kết nối các điểm đến nổi tiếng, địa phương còn tổ chức lại sản phẩm theo các trục trải nghiệm xuyên suốt. Từ những đồi chè xanh mướt ở vùng trung du đến những bản làng ven hồ Ba Bể; từ các di tích lịch sử cách mạng đến các khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, tất cả đang được liên kết chặt chẽ, thay vì những hoạt động riêng rẽ.

Mùa du lịch năm 2026 được tỉnh Thái Nguyên lựa chọn chủ đề “Hồ trên núi-Trà trong mây”, thể hiện định hướng phát triển dựa trên hai nguồn tài nguyên đặc trưng nhất của địa phương. Du khách có thể bắt đầu ngày mới bằng việc trải nghiệm hái chè, thưởng trà giữa những đồi chè xanh trải dài tít tắp; tiếp đó khám phá các khu sinh thái, hồ nước, bản làng dân tộc; và kết thúc hành trình bằng những đêm nghỉ tại các homestay hòa mình với thiên nhiên, núi rừng. Sự kết nối này tạo nên chuỗi giá trị du lịch hoàn chỉnh, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Tinh thần xuyên suốt của mùa du lịch của tỉnh năm nay là chuyển từ tư duy phát triển đơn lẻ sang tư duy liên kết, tổ chức sản phẩm theo các trục trải nghiệm rõ ràng, qua đó khai thác hiệu quả hơn những lợi thế mà địa phương đang sở hữu. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu cho biết, hiện tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương xây dựng chiến lược cụ thể, đồng thời giao nhiệm vụ cho từng sở, ngành tích cực tham mưu cho tỉnh ban hành các cơ chế chính sách thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng.

Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên

Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên chia sẻ, tinh thần xuyên suốt của mùa du lịch của tỉnh năm nay là chuyển từ tư duy phát triển đơn lẻ sang tư duy liên kết, tổ chức sản phẩm theo các trục trải nghiệm rõ ràng, qua đó khai thác hiệu quả hơn những lợi thế mà địa phương đang sở hữu. Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu cho biết, hiện tỉnh đang tập trung chỉ đạo các địa phương xây dựng chiến lược cụ thể, đồng thời giao nhiệm vụ cho từng sở, ngành tích cực tham mưu cho tỉnh ban hành các cơ chế chính sách thu hút đầu tư, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng.

Phát huy giá trị văn hóa bản địa

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, nhiều chuyên gia nhận định lợi thế cảnh quan chỉ là điều kiện cần, yếu tố quyết định nằm ở khả năng tạo ra những trải nghiệm khác biệt, có chiều sâu văn hóa và mang lại cảm xúc cho du khách.

Ông Lương Duy Doanh, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại và Du lịch Fivestar Travel bày tỏ ấn tượng với chủ đề, thông điệp mà tỉnh Thái Nguyên đưa ra trong mùa du lịch 2026, cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong cách xây dựng sản phẩm du lịch của địa phương. Trước đây du lịch chủ yếu tập trung vào tham quan di tích lịch sử trong ngày, nhưng nay đã chuyển dần sang phát triển các sản phẩm nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, trải nghiệm cộng đồng và khám phá văn hóa bản địa. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế của thị trường du lịch hiện đại.

Song hành với Đề án phát triển du lịch, tỉnh Thái Nguyên cũng đẩy mạnh việc triển khai Đề án số 18-ĐA/TU (ban hành ngày 10/12/2025) về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người giai đoạn 2026-2030, đặt mục tiêu bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản vật thể và phi vật thể gắn với phát triển du lịch, xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội. Quan điểm này đang từng bước được hiện thực hóa thông qua việc đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào sản phẩm du lịch.

Tại khu vực hồ Ba Bể, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc địa phương. Anh Đặng Văn Hùng, chủ cơ sở lưu trú Ba Bể Farmstay phấn khởi khoe, những hoạt động như hát then, đàn tính trên thuyền, trải nghiệm đời sống của người Tày, tham gia các lễ hội truyền thống hay thưởng thức ẩm thực bản địa luôn nhận được sự quan tâm của du khách.

Theo anh Hùng, kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua, công suất phòng của cơ sở đạt 100%, trong khi những năm trước chỉ đạt 60-70%. Điều đó cho thấy nhu cầu trải nghiệm văn hóa bản địa ngày càng gia tăng và đang trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của du lịch địa phương.

Không chỉ mang lại nguồn thu nhập mới, du lịch cộng đồng còn tạo cơ hội để người dân trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển. Chị Nguyễn Thanh Bình, dân tộc Tày, là thành viên tích cực của đội văn nghệ hát then, đàn tính ở xã Ba Bể. Chị cho biết rất tự hào khi những làn điệu dân ca của dân tộc mình được nhiều du khách yêu thích và trân trọng. Từ đây, người dân trở thành chủ thể thực sự của ngành “kinh tế xanh”.

Để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Thái Nguyên vẫn còn nhiều việc phải làm. Chất lượng nguồn nhân lực du lịch cần được cải thiện; dịch vụ tại một số điểm đến cần được nâng cấp; sản phẩm du lịch cộng đồng cần đa dạng hơn; hạ tầng kết nối giữa các khu vực vẫn cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ. Những thách thức ấy đang được địa phương từng bước tháo gỡ.

Trong bức tranh tăng trưởng chung của du lịch Việt Nam, Thái Nguyên đang cho thấy quyết tâm mạnh mẽ. Tỉnh đặt mục tiêu đón 8 triệu lượt khách trong năm 2026 (năm 2025 tỉnh đón hơn 7,3 triệu lượt khách) và hướng tới mốc 12 triệu lượt khách vào năm 2030, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng bền vững và sáng tạo.