Nhằm đánh giá toàn diện bối cảnh kinh tế, thương mại trong nước và quốc tế, theo đó thảo luận, đề xuất các giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026, chiều 29/1, tại Hà Nội, Bộ Công thương đã tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Cục trưởng Xuất nhập khẩu Nguyễn Anh Sơn cho biết, năm 2025 bối cảnh thương mại quốc tế diễn biến khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan của các nước lớn song, với sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng hướng, đồng bộ, quyết liệt của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; sự vào cuộc kịp thời, hiệu quả của các Bộ, ngành, địa phương, cùng với những nỗ lực vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, tình hình kinh tế-xã hội của nước ta tiếp tục khởi sắc, đạt được những kết quả tích cực, tương đối toàn diện trên các lĩnh vực.
Trong đó, nổi bật là kim ngạch xuất, nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ, liên tục đạt các kỷ lục mới và là một trong những động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế đất nước. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt khoảng 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024, khẳng định vị thế của Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở cao, là điểm sáng trong thương mại khu vực và toàn cầu.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Anh Sơn, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức nội tại như mức độ phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu của nhiều ngành hàng, năng lực xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế còn hạn chế, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu cũng cho rằng, xuất nhập khẩu Việt Nam đang đứng trước một số khó khăn đó là việc phụ thuộc vào một số thị trường lớn; chưa cân đối về cơ cấu doanh nghiệp, nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn chiếm tỷ trọng cao; Giá trị gia tăng còn thấp, thiếu sản phẩm có thương hiệu nội địa; việc tận dụng nguồn nguyên liệu từ các thị trường chưa đa dạng; cán cân thương mại còn mất cân đối giữa các thị trường lớn...
Theo ông Trần Thanh Hải, cần phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, nâng cao giá trị nội địa, tăng cường chủ động nguyên liệu, nghiên cứu và phát triển (R&D); về thị trường, tiếp tục đàm phán FTA để mở rộng thị trường, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, đa dạng hóa thị trường xuất, nhập khẩu; Về xúc tiến thương mại, cần đổi mới công tác xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản gắn với truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, ứng dụng số; về hoạt động logistics, cần phát huy tối đa lợi thế địa chính trị, tối ưu hóa chi phí; thúc đẩy triển khai Chương trình Go Global - Vươn ra thị trường quốc tế.
Trên cơ sở nhận định về thực trạng, triển vọng xuất khẩu của Việt Nam, ông Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ ông Cấn Văn Lực đã khuyến nghị một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu của Việt Nam đó là: Cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử, các sàn giao dịch trực tuyến B2B; ưu tiên đầu tư phát triển logistics, cơ sở hạ tầng theo hướng xanh hóa, bền vững.
Bên cạnh đó, ông Cấn Văn Lực cho rằng, cần mở rộng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nội địa, thiết lập các quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa xuất khẩu...; ban hành gói tín dụng ưu đãi và thiết kế các chính sách, sản phẩm tín dụng xuất khẩu phù hợp; đẩy mạnh tài trợ xuất nhập khẩu, tài trợ chuỗi cung ứng.
Sau Hội nghị, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) sẽ tiếp tục tổng hợp đầy đủ các kiến nghị, đề xuất của các hiệp hội và doanh nghiệp, báo cáo Lãnh đạo Bộ Công thương kết quả Hội nghị, đồng thời đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy xuất nhập khẩu tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
