Trong một chuyến làm việc tại Hải Phòng, ông Trần Tiến Dũng, Chủ tịch Macstar Group chia sẻ rằng, vài năm trước, hàng hóa xuất khẩu từ miền bắc thường phải trung chuyển qua Singapore hoặc Hồng Công (Trung Quốc). Nhưng nay, các tuyến tàu biển quốc tế đi thẳng từ Hải Phòng sang Mỹ và châu Âu giúp doanh nghiệp tiết kiệm 20-30% chi phí vận tải, nâng cao sức cạnh tranh rõ rệt.
Tâm điểm mới
Câu chuyện củaHải Phòng chỉ là một lát cắt phản ánh sức bật hạ tầng và sự hấp dẫn vốn FDI tại Đồng bằng sông Hồng. Theo thống kê, Hà Nội dẫn đầu với 3,82 tỷ USD (gấp 1,6 lần cùng kỳ năm 2024), Hải Phòng đạt khoảng 2 tỷ USD, Bắc Ninh hơn 1,6 tỷ USD, còn Quảng Ninh và Thái Nguyên lần lượt ghi nhận hơn 800 và 700 triệu USD.
TS Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế nhìn nhận có ba yếu tố khiến Đồng bằng sông Hồng trở thành “tâm điểm mới” của dòng vốn FDI. Thứ nhất là hạ tầng giao thông đồng bộ. Bên cạnh cảng nước sâu Lạch Huyện, hệ thống cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Vân Đồn - Móng Cái, Nội Bài - Lào Cai… đang kết nối nhanh chóng vùng này với Trung Quốc và ASEAN. Các sân bay quốc tế như Nội Bài, Cát Bi, Vân Đồn cũng giúp gia tăng lợi thế về logistics.
Thứ hai, cải cách hành chính đang tạo sự thay đổi rõ nét. Việc rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng tại Hà Nội, Hải Phòng hay Bắc Ninh giúp doanh nghiệp nước ngoài tiết kiệm đáng kể chi phí cơ hội. Trường hợp Gamuda Land tăng vốn 1,12 tỷ USD tại dự án Gamuda City (Hà Nội) là minh chứng rõ ràng cho xu hướng này.
Thứ ba, địa phương trong vùng đang định hình chiến lược thu hút FDI có chọn lọc, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp sạch, năng lượng tái tạo và bất động sản sinh thái – đô thị thông minh. Bắc Ninh và Thái Nguyên tiếp tục là “cứ điểm” của chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu; Quảng Ninh tập trung vào công nghiệp xanh và logistics; Hà Nội trở thành trung tâm R&D và dịch vụ chất lượng cao.
Cần đầu tư mạnh vào “lợi thế mềm”
Về triển vọng, ông Bình cho rằng, trong những tháng cuối năm, nhiều dự án quy mô lớn dự kiến được triển khai, tập trung vào lĩnh vực điện tử, hạ tầng logistics, năng lượng sạch và dịch vụ tài chính. Điều này hứa hẹn giúp khu vực duy trì đà tăng trưởng FDI, tiếp tục giữ vai trò động lực trong thu hút vốn nước ngoài.
Ông nói: “Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ tiếp tục mang lại cơ hội lớn cho Đồng bằng sông Hồng. Nhà đầu tư nước ngoài nhìn nhận khu vực này như một trong những địa bàn chiến lược của Việt Nam nhờ vị trí kết nối, lực lượng lao động chất lượng và môi trường đầu tư ngày càng minh bạch”.
Tuy nhiên, TS Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Kinh tế Việt Nam lại cho rằng, sức hút FDI hiện nay mới dừng lại ở lợi thế “cứng” là vị trí, hạ tầng và ưu đãi. Để bền vững, Đồng bằng sông Hồng cần đầu tư mạnh vào “lợi thế mềm”, gồm chất lượng thể chế, tính minh bạch trong quản trị, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng đổi mới sáng tạo.
Nếu chỉ dừng ở thu hút bằng chi phí thấp hay ưu đãi thuế, khu vực sẽ khó bứt phá. Quan trọng là phải tạo được môi trường để doanh nghiệp FDI liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong nước, cùng phát triển công nghệ và chuỗi giá trị.
“Tầm nhìn dài hạn đến năm 2045 đòi hỏi Đồng bằng sông Hồng không chỉ là nơi tập trung nhiều dự án, mà phải trở thành trung tâm FDI chất lượng cao của cả nước, đóng vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo và chuyển đổi kinh tế số”, ông chia sẻ.
