Mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra bài toán lớn vừa phải huy động và phân bổ nguồn lực ở quy mô chưa từng có, vừa phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Điều này đòi hỏi một trục điều hành xuyên suốt, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa - “đòn bẩy kép” cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Tạo "đòn bẩy kép" cho tăng trưởng
Theo tính toán, để đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn hai lần giai đoạn trước. Đây là một con số rất lớn về quy mô, đặt ra yêu cầu về chất lượng và cấu trúc vốn.
Tiến sĩ Đào Minh Tú, nguyên Phó Thống đốc Thường trực Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia thẳng thắn nhìn nhận: Bài toán vốn cho giai đoạn tới là rất lớn, không chỉ ở quy mô mà còn ở khả năng huy động và phân bổ hiệu quả. Trong 5 năm qua, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 17 triệu tỷ đồng, nhưng giai đoạn tới cần tới gần 40 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, cấu trúc hệ thống tài chính vẫn phụ thuộc nặng vào tín dụng ngân hàng. Tín dụng hiện chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, với tổng dư nợ gần 19 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn, trong khi nhu cầu đầu tư lại tập trung vào các dự án hạ tầng, năng lượng, công nghiệp có thời gian thu hồi vốn dài.
Chung quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt, giảng viên Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở việc thiếu hụt nguồn vốn trung và dài hạn, khiến nền kinh tế phụ thuộc quá mức vào hệ thống ngân hàng. Nếu không cấu trúc lại hệ thống huy động vốn, áp lực lên lãi suất và ổn định vĩ mô sẽ gia tăng. Thực tế này cho thấy mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng đã tiệm cận giới hạn. Nếu chính sách tiền tệ giữ vai trò ổn định, thì chính sách tài khóa sẽ đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng. Trong giai đoạn tới, chính sách tài khóa cần chuyển từ vai trò hỗ trợ sang vai trò chủ động dẫn dắt thông qua đầu tư công, nhất là các dự án hạ tầng chiến lược. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời đáp ứng yêu cầu cung ứng vốn cho nền kinh tế. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà khẳng định, chính sách tiền tệ sẽ được điều hành linh hoạt, chủ động, nhưng phải bảo đảm kiểm soát lạm phát và an toàn hệ thống. Đây là nguyên tắc xuyên suốt trong điều hành. Ở góc độ thực tiễn, hệ thống ngân hàng sẵn sàng cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, đồng thời tiếp tục tiết giảm chi phí để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Hệ thống ngân hàng sẵn sàng cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, đồng thời tiếp tục tiết giảm chi phí để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà
Nhìn lại năm 2025, sự phối hợp giữa chính sách tài khóa mở rộng có kiểm soát, kết hợp với chính sách tiền tệ linh hoạt đã góp phần giúp kinh tế giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, mức tăng trưởng khoảng 8,2% vẫn cho thấy khoảng cách không nhỏ so với mục tiêu hai con số.
Theo giới chuyên gia, hiện nay tồn tại một số nguyên nhân gây cản trở “đòn bẩy kép” phát huy cao nhất hiệu lực. Trước hết là độ trễ chính sách và sự thiếu đồng bộ trong thiết kế công cụ. Tài khóa mở rộng nhưng giải ngân chậm, trong khi tiền tệ nới lỏng lại bị “kẹt” trong hệ thống ngân hàng do cầu tín dụng yếu.
Thứ hai là hiệu quả phân bổ nguồn lực còn hạn chế, thể hiện qua hệ số ICOR cao ở khu vực công, phản ánh tình trạng đầu tư chưa tạo ra giá trị tương xứng. Quan trọng hơn, mô hình tăng trưởng hiện tại vẫn dựa nhiều vào vốn và lao động giá rẻ, trong khi động lực từ năng suất, một yếu tố quyết định tăng trưởng dài hạn, lại chưa được cải thiện rõ rệt.
Do đó, nếu không có sự cấu trúc lại chính sách một cách căn bản, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được một cách thực chất.
Phối hợp chính sách theo "cân bằng động"
Thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Ổn định kinh tế vĩ mô là trụ cột, và điều hành chính sách phải có sự phối hợp chặt chẽ. Thực tế điều hành cho thấy, nếu thiếu sự phối hợp, các chính sách có thể triệt tiêu lẫn nhau. Ngược lại, khi được vận hành đồng bộ, hiệu ứng cộng hưởng sẽ rất lớn.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính), sự phối hợp giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước trong việc điều hành chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đóng vai trò rất quan trọng. Thông qua sự phối hợp này, Chính phủ có thể sử dụng các công cụ chính sách để điều tiết thị trường, qua đó hỗ trợ cho việc huy động vốn cũng như ổn định lãi suất trên thị trường tài chính-tiền tệ.
Ngoài ra, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc lựa chọn nới lỏng hay thắt chặt, mà là thiết kế cơ chế phối hợp chính sách theo trạng thái “cân bằng động”. Đây là khái niệm ngày càng được nhấn mạnh trong điều hành vĩ mô hiện đại.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Việt phân tích, tài khóa đóng vai trò kích thích tổng cầu và tổng cung, trong khi tiền tệ bảo đảm ổn định giá cả và thanh khoản. “Nếu một chính sách đi quá xa mà không có sự điều chỉnh của chính sách còn lại, sẽ dễ dẫn đến rủi ro như lạm phát hoặc lãi suất cao”, ông Việt cho biết thêm.
Có thể thấy, để đạt được mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững, Việt Nam không thể tiếp tục với tư duy và cách làm cũ. Ở tầm chiến lược, mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể đạt được nếu chỉ dựa vào mở rộng chính sách. Như nhiều chuyên gia lưu ý, đây phải là tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Do đó, phối hợp chính sách tiền tệ-tài khóa không chỉ là câu chuyện kỹ thuật điều hành, mà là một phần của quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Sự chuyển đổi trong điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng với cải cách thể chế mạnh mẽ, sẽ là chìa khóa để khơi thông nguồn lực và đưa nền kinh tế bước vào một giai đoạn phát triển mới.
