Trợ lực cho doanh nghiệp trong mục tiêu tăng trưởng hai con số

Những yếu tố này đặt cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế Việt Nam đứng trước nhiều thách thức lớn.

Tuy nhiên, với sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, sự đồng hành của Quốc hội, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, doanh nghiệp đang có thêm những trợ lực để từng bước vượt qua khó khăn, phát triển, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế ngay trong năm nay.

Nhận diện, tháo gỡ điểm nghẽn

Theo Bộ Tài chính, đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so năm 2020. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, tinh thần khởi nghiệp và khí thế kinh doanh được lan tỏa mạnh mẽ. Từ tháng 5/2025, trung bình có khoảng 18 nghìn doanh nghiệp thành lập mới/tháng, tăng 38% so với trung bình bốn tháng đầu năm; cả năm có gần 300 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Đây là mức tăng kỷ lục, phản ánh sức sống và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp ngày càng được củng cố. Không chỉ tăng về số lượng, khu vực doanh nghiệp còn đóng góp đáng kể vào việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội khi đã có 564 công trình, dự án được khởi công và khánh thành trên cả nước trong năm 2025, với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân chiếm gần 75%. Những kết quả này góp phần quan trọng giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng năm 2025 của kinh tế Việt Nam ở mức hơn 8,02%.

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song thực tiễn cho thấy, nền kinh tế đang trải qua giai đoạn đầy thử thách khi kinh tế thế giới liên tiếp chịu tác động từ các cú sốc về dịch bệnh, xung đột địa chính trị, biến động thương mại và tài chính. Những yếu tố này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của các doanh nghiệp khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, thiếu nguyên liệu, thiếu đơn hàng, trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh do ảnh hưởng từ giá năng lượng thế giới và chi phí logistics. Trước bối cảnh đó, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành hàng loạt chủ trương, chính sách kịp thời nhằm tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển, qua đó tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất-kinh doanh.

Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp phản ánh vẫn đối mặt với không ít rào cản và vướng mắc cần sớm được nhận diện, xử lý dứt điểm, nhằm tạo nền tảng vững chắc và động lực đủ mạnh để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Theo Tiến sĩ Đinh Thế Hiển thuộc Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế ứng dụng-IIB, trong những ngành có thế mạnh như chế biến thực phẩm, sự liên kết giữa doanh nghiệp và người nông dân còn lỏng lẻo, khiến nguồn cung thiếu ổn định. Ở các ngành công nghiệp chủ lực như dệt may, da giày, mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu còn lớn, chưa làm chủ được công nghệ sản xuất nguyên liệu, dẫn đến giá trị gia tăng thấp và dễ bị tác động bởi biến động bên ngoài. Bên cạnh đó, sự thiếu liên kết tài chính bền vững trong chuỗi cung ứng khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong tiếp cận vốn. Tình trạng chiếm dụng vốn giữa các doanh nghiệp vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến tính ổn định của toàn chuỗi sản xuất. Hạ tầng logistics và chi phí vận hành cao tiếp tục là gánh nặng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đầu tư xây dựng thương hiệu quốc tế và phát triển sản phẩm cuối cùng có giá trị gia tăng cao, do phải tập trung nguồn lực cho các khâu sản xuất ban đầu. Đây là hạn chế lớn trong quá trình tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khơi thông các động lực tăng trưởng

Bên cạnh những hạn chế nội tại, khu vực doanh nghiệp còn đối mặt với nhiều điểm nghẽn về thể chế khi hệ thống pháp luật ở một số lĩnh vực còn chồng chéo, thiếu thống nhất, thậm chí chưa rõ ràng, gây khó khăn trong quá trình thực thi. Thậm chí, một số quy định còn làm gia tăng chi phí tuân thủ, suy giảm động lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính ở một số lĩnh vực, địa phương còn phức tạp, kéo dài, làm phát sinh chi phí không chính thức. Việc tổ chức thực thi chính sách có lúc, có nơi chưa đồng bộ; năng lực và tinh thần phục vụ của một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực đất đai, vốn tín dụng, công nghệ và thông tin thị trường. Trong khi đó, bối cảnh quốc tế với xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, cùng các tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu xanh hóa ngày càng cao đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Thực tế này cho thấy, việc tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực cho doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết để tạo đột phá trong giai đoạn tới. Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho rằng, việc hỗ trợ và đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua khó khăn hiện nay cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Điều này đòi hỏi Chính phủ tiếp tục đổi mới tư duy điều hành theo hướng kiến tạo phát triển, chuyển từ quản lý sang phục vụ doanh nghiệp; xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và cạnh tranh bình đẳng. Giải quyết dứt điểm tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật, bảo đảm tính thống nhất, ổn định và dự đoán được của pháp luật kinh doanh. Đồng thời, phải để mọi thành phần kinh tế được tiếp cận công bằng với các nguồn lực về đất đai, tài chính,… nhất là các dự án đầu tư công và chương trình phát triển. Việc tạo lập môi trường cạnh tranh an toàn, lành mạnh và bình đẳng sẽ góp phần giải phóng nguồn lực trong xã hội, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, qua đó thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Bên cạnh vai trò của Nhà nước, yếu tố quyết định vẫn nằm ở chính nội lực của doanh nghiệp, trong đó, cần làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới dựa trên ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong toàn bộ quá trình sản xuất-kinh doanh, nâng cao hiệu quả vận hành. Cùng với đó, cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao, xây dựng và phát triển thương hiệu; đẩy mạnh cấu trúc lại hoạt động, đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) để từng bước tham gia sâu và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, cần chú trọng cấu trúc lại tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao tính minh bạch để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ quản trị có năng lực hội nhập. Ngoài ra, các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết, hợp tác theo chuỗi giá trị, từ đó giúp giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài. Có như vậy, doanh nghiệp mới thực sự trở thành lực lượng tiên phong, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế trong thời gian tới.