Từ ý tưởng lạ đến nghề mưu sinh ổn định
Từ những hạt lúa vốn gắn liền với ruộng đồng, bữa cơm gia đình, ông Phương đã tạo nên những chậu kiểng mang đậm hồn quê, góp thêm sắc xuân cho nhiều ngôi nhà mỗi độ Tết đến. Khác với lúa trồng ngoài đồng nhằm phục vụ sản xuất lương thực, lúa kiểng được ông Phương chăm sóc như một loại hoa kiểng thực thụ. Cây phải sinh trưởng đồng đều, bông trổ đúng thời điểm, hạt chắc và chín vàng rực rỡ vào những ngày giáp Tết. Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và cả niềm đam mê lớn với nghề.
Trước đây, ông Phương từng trồng lúa lấy gạo và trồng nhiều loại hoa Tết như cúc mâm xôi, vạn thọ, mai vàng. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không cao khiến ông luôn trăn trở tìm hướng đi mới.
Xuất phát từ quan niệm dân gian xem lúa là “hạt ngọc trời”, ông Phương nảy ra ý tưởng gieo lúa vào chậu bán làm cây kiểng để người dân chưng trong dịp Tết. Theo ông, hoa vạn thọ tượng trưng cho trường thọ, mai vàng biểu trưng cho may mắn, còn lúa mang ý nghĩa no đủ, sung túc và biết ơn trời đất.
Năm 2009, ông bắt tay thử nghiệm trồng lúa kiểng nhưng thất bại do chọn chậu không phù hợp. Sau khi rút kinh nghiệm, ông chuyển sang sử dụng chậu nhựa không thoát nước, kiểm soát tốt độ ẩm và dinh dưỡng, cây lúa phát triển khỏe mạnh và cho kết quả khả quan.
Ông lựa chọn giống lúa IR50404, loại lúa ngắn ngày, lá nhỏ, dễ “khoe” bông và hạt. Mỗi chậu gieo khoảng 15 hạt, khi cây lớn sẽ tỉa bớt, giữ lại 7 hoặc 9 cây khỏe mạnh. Từ khi xuống giống đến khoảng 30 ngày phải theo dõi sâu bệnh; nếu phát hiện lá bị đốm đen thì xử lý ngay. Khi cây ra lá cuối cùng, bón phân nhẹ để nuôi bông và hạt.
Đặc biệt, thời điểm chăm sóc phải được tính toán sao cho hạt lúa bắt đầu chín vàng vào khoảng ngày 29 Tết. Trước khi đưa ra chợ, ông tỉa bỏ lá khô, lá úa, chỉnh sửa dáng chậu cho gọn gàng, đẹp mắt.
Từ năm 2011, ông Phương bắt đầu mang chậu lúa lên bán tại các chợ hoa Tết ở Bình Dương và sau đó là nhiều quận của Thành phố Hồ Chí Minh. Từ năm 2013 đến nay, mỗi mùa Tết ông chỉ bán trong khoảng 5 ngày là hết sạch hàng. Giá bán dao động từ 100.000 đến 120.000 đồng/chậu.
Có thời điểm ông làm đến 1.800 chậu, nhưng vài năm gần đây duy trì khoảng 500 đến 600 chậu mỗi vụ do hạn chế về đất sản xuất. Riêng kiểng lúa, mỗi mùa Tết ông thu lợi ít nhất khoảng 30 triệu đồng, góp phần ổn định đời sống gia đình.
Kiểng lạ mà quen, gửi gắm ước vọng năm mới
Không chỉ bán sản phẩm, ông Phương còn bán cả giá trị tinh thần gắn với cây lúa. Nhiều khách hàng tìm đến ông không chỉ vì vẻ đẹp lạ mắt mà còn bởi ý nghĩa sâu sắc của “hạt ngọc trời”.
Bà Đặng Thị Nguyệt (70 tuổi, ngụ phường An Đông, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: “Lần đầu tôi thấy kiểng lúa của ông Phương là vào năm 2016 khi đi chợ Tết ở Quận 8. Từ đó đến nay, năm nào bà cũng mua vài chậu về chưng trong nhà để tưởng nhớ cha mẹ từng gắn bó cả đời với ruộng lúa và cầu mong năm mới đủ đầy, sung túc”.
Ngoài kiểng lúa, ông Phương còn sản xuất kiểng mạ là những chậu lúa non nhỏ gọn, xanh mướt, thích hợp đặt trên bàn trà, bàn cà phê. Mỗi chậu cao khoảng hai tấc, giá bán 60.000 đồng, được nhiều quán cà phê và bạn trẻ ưa chuộng.
Ba năm gần đây, ông tiếp tục thử nghiệm làm kiểng bắp (ngô) lùn. Từ hình ảnh trái bắp chắc hạt, đầy đặn gợi liên tưởng đến sự no đủ và thuận lợi. Hiện ông trồng khoảng 80 chậu bắp nếp, mỗi cây cho trung bình hai quả, được xử lý thấp để phù hợp làm kiểng.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thành Lê Anh Tuấn đánh giá, mô hình kiểng lúa, kiểng mạ và kiểng bắp của ông Phương là hướng đi sáng tạo, góp phần đa dạng hóa sản phẩm hoa kiểng địa phương, thúc đẩy phát triển nghề truyền thống theo hướng bền vững.
Từ những hạt lúa bình dị của ruộng đồng, ông Nguyễn Văn Phương đã thổi vào đó một giá trị mới. Những chậu lúa vàng óng, bông trĩu hạt không chỉ làm đẹp cho ngày Tết mà còn nhắc nhớ mỗi người về cội nguồn nông nghiệp, về sự trân quý lao động và ước vọng no đủ cho năm mới an khang.
