Theo nhận định của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Vĩnh Long, từ nay đến tháng 2/2027, hiện tượng El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh. Dự báo, mùa khô 2026-2027, hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện sớm, lấn sâu và kéo dài. Trước tình hình khô hạn, mặn, tỉnh đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó, tích trữ nước ngọt, bảo đảm nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của người dân.
Những công trình, dự án hồ trữ ngọt
Từ nguồn vốn Trung ương, ngân sách tỉnh, tháng 10/2024, tại xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ khởi công dự án hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé, với tổng mức đầu tư hơn 1.330 tỷ đồng.
Trong các hạng mục công trình của dự án có hồ chứa nước ngọt diện tích 30 ha, sức chứa khoảng 10.000.000 m³ nước; các tuyến đường dọc hai bờ sông Láng Thé dài 8,1 km xây các cầu giao thông cùng hệ thống cống, bọng thủy lợi nhằm chủ động điều tiết nước sản xuất, sinh hoạt cho người dân tại khu vực dự án.
Trong quá trình triển khai, chủ đầu tư được các sở, ngành của tỉnh, các địa phương hỗ trợ về vốn, đất đai... nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công. Đến nay, có 5/6 gói thầu của dự án đã hoàn thành các hạng mục công trình, đưa vào khai thác, sử dụng. Đối với gói thầu số 53 của dự án, trong đó, hạng mục đập ngăn đoạn sông Láng Thé, tạo hồ trữ nước ngọt dự kiến tháng 11/2026 sẽ hoàn thành.
Hộ bà Lâm Thị Định, phường Nguyệt Hóa cho biết, gia đình bà bàn giao 1.800 m² đất để Nhà nước triển khai dự án hồ trữ nước ngọt Láng Thé. Mùa khô 2026-2027, hồ sẽ cấp nước cho các nhà máy sản xuất nước sạch đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cho dân cư các phường Trà Vinh, Nguyệt Hóa, Khu công nghiệp Long Đức, phường Long Đức.
Trước thực trạng hạn hán, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, tỉnh đang khẩn trương đẩy nhanh tiến độ các công trình thuộc dự án hồ chứa nước ngọt Lạc Địa, xã Tân Xuân, dự kiến cuối năm 2026 hoàn thành. Khi công trình hồ đưa vào khai thác sẽ bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho hàng chục nghìn hộ dân.
Dự án này có tổng mức đầu tư hơn 352 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách Trung ương. Hồ chứa nước ngọt Lạc Địa với diện tích khoảng 93 ha, dung tích 23.000.000 m³, kết hợp các hạng mục phụ trợ tạo điều kiện phát triển các cụm dân cư nông thôn theo hướng hiện đại, mở ra tiềm năng phát triển du lịch sinh thái.
Thực tế cho thấy, mùa khô 2019-2020 nắng nóng kéo dài, xâm nhập mặn diễn ra gay gắt tại các xã, phường ven biển trong tỉnh, hàng chục nghìn héc-ta lúa, hoa màu cùng nhiều hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Dự án trạm bơm Kênh 3 tháng 2 tại xã Hùng Hòa có tổng mức đầu tư 244 tỷ đồng, quy mô gồm năm cống hở và trạm bơm có công suất 20 m³/s, với các thiết bị máy bơm, hệ thống xi-lanh thủy lực được nhập khẩu từ nước ngoài.
Dự án này đưa vào khai thác từ năm 2022 đến nay, bảo đảm cung cấp nước ngọt cho gần 26.000 ha đất sản xuất nông nghiệp các xã Tiểu Cần, Châu Thành, Cầu Ngang, Trà Cú, phường Duyên Hải, theo hướng đa dạng cây trồng, vật nuôi. Đồng thời còn cung cấp nước ngọt phục vụ các nhà máy nhiệt điện tại phường Duyên Hải, nước sinh hoạt cho Khu kinh tế Định An.
Xây nhà máy, cải tạo trạm cấp nước
Nhiều năm qua, tỉnh Vĩnh Long luôn quan tâm đầu tư nâng cấp, mở rộng hệ thống cấp nước đô thị, nông thôn. Dự án Nhà máy sản xuất nước sạch Nguyệt Hóa, phường Nguyệt Hóa do Công ty TNHH Một thành viên Cấp nước Senco Trà Vinh làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 95 tỷ đồng đã đưa vào khai thác từ năm 2021 đến nay, có khả năng khai thác nước mặt với công suất 10.000 m³/ngày đêm từ nguồn nước sông Láng Thé.
Cùng với Nhà máy sản xuất nước sạch Láng Thé có công suất 10.000 m³/ngày đêm, Nhà máy sản xuất nước sạch Nguyệt Hóa cấp nước sạch cho dân cư đô thị các phường Nguyệt Hóa, Trà Vinh, Hòa Thuận, Long Đức, đạt tỷ lệ hơn 99,2%, cho dân cư nông thôn đạt khoảng 85%.
Trước đó, năm 2022, Trung tâm Nước sạch nông thôn tỉnh Vĩnh Long triển khai nâng cấp, cải tạo trạm cấp nước xã Ngũ Lạc với tổng mức đầu tư 12 tỷ đồng; hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng, cung cấp nước sạch phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất cho hơn 2.500 hộ dân trên địa bàn xã, trong đó 63% số hộ là đồng bào Khmer.
Trong giai đoạn 2021-2025, tỉnh huy động 14.908 tỷ đồng từ Trung ương, ngân sách tỉnh triển khai 132 công trình hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai. Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh đã đầu tư được hơn 160 km đê biển; 383 km đê sông, 9.797 cống, 40 trạm bơm, 3 hồ chứa với dung tích hơn 1.141 m³.
Các dự án đầu tư đã và đang tiếp tục phát huy hiệu quả trong việc kiểm soát mặn, trữ ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp, cung cấp nước sinh hoạt cho người dân.
Theo ông Lê Thanh Bình, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Vĩnh Long, để ứng phó hạn, mặn trong mùa khô 2026 - 2027 và những năm tiếp theo đạt hiệu quả, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh kêu gọi các cấp, ngành, các tổ chức thành viên, tôn giáo... tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền diễn biến tình hình hạn, mặn đến từng hộ gia đình.
Bên cạnh đó, nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả trong cộng đồng dân cư; chủ động theo dõi dự báo thời tiết trên các phương tiện thông tin đại chúng và tích trữ nước ngọt bằng các dụng cụ gia đình an toàn, vệ sinh; chung tay hỗ trợ thiết bị chứa nước ngọt cho các hộ khó khăn, không để người dân thiếu nước sinh hoạt.
